Кіріспе

Киім-кешектерді толықтыруға арналған әшекейлер. Киім немесе сәндік әшекейлер – жеке безендіру үшін тағылатын, нақты әшекейлерге қарағанда арзан бағалы сәндік бұйымдар ретінде жасалған, белгілі бір сәнді киім немесе киім-кешекті толықтыруға арналған. Нақты (қымбат) әшекейлер көбінесе қымбатқа соғып, коллекциялық заттар, естеліктер немесе инвестициялар ретінде қарастырылады. Бастапқыда-ақ, сәндік әшекейлер – қымбат әшекейлердің стильдерін қайталайтын.

Терминология

Оны жасанды әшекейлер, еліктеме әшекейлер, сәндік бұйымдар, модалық әшекейлер, арзан әшекейлер, жалған әшекейлер немесе әшекей-құралым деп те атайды.

Этимология

"Костюмдік әшекейлер" термині 20 ғасырдың басына қарай пайда болды. Ол қазір "келбет" деп аталатын нәрсеге қатысты "костюм" сөзінің қолданылуын көрсетеді.

Құралымдары

Бастапқыда, әшекей немесе сәндік әшекейлер арзан бағалы тастардың имитациясынан, мысалы, страздар немесе люциттен жасалған, олар қалайы, күміс, никель немесе латуньге орнатылған. Ұлы депрессия жылдарында, кейбір өндірушілер өндіріс құнын төмендету үшін тіпті страздардың сапасын төмендетіп жіберді. Шиффердің сөзіне сәйкес, арт-деко дәуіріндегі әшекей-жабдықтардың кейбір ерекшеліктері: «Ким Шеберханасы» 1990-шы жылдардың басында жабылғанымен, көптеген коллекционерлер әлі де антиквариат көрмелерінде және блоха базарларында олардың бұйымдарын іздеп табуда.

Жалпы тарихы

Киім-шешектің тарихы шамамен 300 жылға созылады. 18 ғасырда зергерлер арзан шыныдан әшекейлер жасауды бастады. 19 ғасырда жартылай қымбат металдардан жасалған киім-шешектер нарыққа енді. Бұл әшекейлердің қолжетімділігі қарапайым халыққа оларды сатып алу мүмкіндігін берді. Алайда, киім-шешектердің нағыз алтын ғасыры 20 ғасырдың ортасында басталды. Жаңа орта тап әдемі, бірақ арзан әшекейлерді қалады. Осындай әшекейлерге деген сұраныс машиналар дәуірі мен өнеркәсіптік революциямен бірге келді. Революция мұра ретінде сақталған әшекейлердің мұқият көшірмелерін жасауға мүмкіндік берді. Киім-шешектерді танымал етуде Голливуд фильмдерінің үлкен үлесі болды. 1940-1950 жылдардағы көрнекті актрисалар әртүрлі дизайнерлердің әшекейлерін киіп, оларды жарнамалады. Мысалы, Бетт Дэвис "Елизабет пен Эссекстің жеке өмірі" фильмінде киген әдемі алқаны ұнатсаңыз, оның түпнұсқасын жасаған Хосефф Голливудтан оның көшірмесін сатып алуға болады. Вивьен Ли, Элизабет Тейлор және Джейн Рассел сияқты жұлдыздар әшекейлердің жарнамаларында пайда болды, ал Woolworth сияқты дүкендерде олардың коллекцияларының болуы қарапайым әйелдерге осындай әшекейлерді иеленуге және киюге мүмкіндік берді. Коко Шанель сәндік дизайнер ретінде жұмыс істеген жылдары жасанды әшекейлерді кеңінен танымал етті, оларды алтын мен жасанды інжу-маржанмен жандандырды. Кеннет Джей Лейн 1960 жылдан бері Джеки Онассис, Элизабет Тейлор, Диана Вриленд және Одри Хепберн үшін бірегей әшекейлер жасап келеді. Ол, әсіресе, Барбара Буш күйеуінің инаугурациялық кешінде киген үш қатарлы жасанды інжу-маржанды алқасымен танымал. Көптеген жағдайларда, жоғары сапалы сәндік әшекейлер «жиналынатын» мәртебеге ие болып, уақыт өте келе құндылығы артады. Бүгінде винтаждық сәндік әшекейлерге арналған үлкен қосалқы нарық бар. Басты коллекционерлер нарығы – «белгіленген әшекейлер», яғни, көбінесе артқы жағына басылған өндірушінің таңбасы бар әшекейлер. Ең ізделісті әшекейлердің қатарында Мириам Хаскелл, Коро, Батлер және Уилсон, Crown Trifari және Sphinx бар. Дегенмен, ерекше дизайндағы «белгісіз» әшекейлерге де сұраныс бар.

Кәсіпкерлік және өнеркәсіп

Сән аксессуарларының бірі – киім-шешектер, жеке категория болып саналады және дербес индустрияның көптеген ерекшеліктерін көрсетеді. Киім-шешектерді өндіретін компаниялар бүкіл әлемде орналасқан, әсіресе Қытай мен Үндістанның кейбір аймақтарында, онда қалалық және аймақтық экономиканың басым бөлігі осы тауарлардың саудасына қатысты. АҚШ және басқа елдерде осындай зергерлік бұйымдардың өндірісіндегі ережелердің жетіспеушілігі туралы көптеген пікір қақтығыстары туды. Бұл еңбек құқығы мәселелерінен бастап, өндіріс процесінде аз мөлшерде болса да, зиянды болуы мүмкін улы металдардың қолданылуына дейін қамтиды. 2010 жылы Associated Press агенттігі балалар зергерлік бұйымдарында кадмийдің қауіпті деңгейі табылғанын хабарлады. Associated Press жүргізген тергеуде кейбір өнімдерде кадмийдің құрамы 80 пайыздан асып кеткені анықталды. Импорт, экспорт, сауда заңдары және жаһанданумен байланысты жалпы мәселелер киім-шешектер саудасына да қатысты. Жеткізу тізбегінің бір бөлігі ретінде АҚШ және басқа елдердегі көтерме саудагерлер киім-шешектерді өндірушілерден сатып алып, көбінесе оларды көтерме таратушылар мен жеткізушілерге импорттау немесе экспорттау арқылы сатады, олар тікелей бөлшек саудагерлермен жұмыс істейді. Киім-шешектермен айналысатын көтерме саудагерлер әдетте жаңа жеткізушілерді іздеу үшін сауда көрмелеріне қатысады. Интернет әлемдік саудада маңызды рөл атқара бастағандықтан, сауда көрмелерінің моделі өзгерді. Бөлшек саудагерлер енді World Wide Web желісіндегі көптеген көтерме саудагерлердің арасынан таңдау жасай алады. Көтерме саудагерлер Қытай, Корея, Индонезия, Таиланд және Үндістанның зергерлік компаниялары сияқты әлемнің әртүрлі аймақтарынан веб-сайттарда қол жетімді халықаралық жеткізушілерден тауар сатып алады. Кейбір сайттар киім-шешектерді тікелей тұтынушыларға, әлдеқайда төмен бағамен сатады. Кейбір веб-сайттар сәндік зергерлік бұйымдарды жеке категория ретінде көрсетеді, ал басқалары осы терминді киім-шешектердің орнына қолданады. Хобби ретінде үйде зергерлік бұйымдар жасау және оларды Etsy сияқты платформаларда сату артықшылығына байланысты, көтерме киім-шешектерді көп көлемде сатып алып, оларды бөліктерге бөліп пайдалану кең таралған. 2011 жылғы есепке сәйкес, алтын бағасының өсуіне байланысты жасанды зергерлік бұйымдарға деген сұраныс 85 пайызға өсті.