Кіріспе

Бертон процесі – Уильям Мерриам Бертон мен Роберт Хамфрис екеуінің бірлесіп ойлап тапқан термиялық жарылу процесі. Олардың әзірлеген әдісі көбінесе Бертон процесі деп аталады. Дегенмен, оны Бертон-Хамфрис процесі деп тану керек, себебі екеуі де оның дамуында маңызды рөл атқарды. Осы мәселеге қатысты заңдық дау ақырында шешілді, бірақ шешім басымдықпен Бертонның үлесін мойындады. Процесс шикі мұнайды қысым астында қыздыру арқылы дистилляциялауды қамтиды. Осы дистилляция мұнарасының жаңаша дизайны әртүрлі температура мен қысымда әртүрлі өнімдердің бөлінуіне мүмкіндік береді. Процестің маңызды бір ерекшелігі – түрлі мұнай түрлерінен бензин өндірісінің күрт өсуі, өндіріс екі еседен астамға артты. Бұл мұнаралардың алғашқы ірі көлемдегі қолданылуы 1911 жылы Индиана штатының Standard Oil компаниясы $709,000 бюджетпен 120 дистилляциялық қондырғы салу туралы шешім қабылдағанда болды. Бұл шешім АҚШ Жоғарғы Сотының Standard Oil Trust трастын тарату туралы шешімімен бір уақытта жасалды. Бұл термиялық жарылу процесі 1913 жылдың 7 қаңтарында патенттелді (патент № 1,049,667). Алғашқы термиялық жарылу әдісі – Шухов жарылу процесі, оны Владимир Шухов ойлап тапты (Ресей империясының 1891 жылғы 27 қарашадағы № 12926 патенті). Ресейліктер Бертон процесінің Шухов процесінің шағын өзгертілген нұсқасы екенін мәлімдесе, американдықтар оған келіспеді және Бертон-Хамфрис патенті қолданыста қалды. Нәтижесінде, ол мұнай химиясының дамуына үлкен үлес қосты. 1937 жылы Бертон процесі катализдік жарылумен ығыстырылды, бірақ ол бүгінге дейін дизель өндіру үшін қолданылуда.