Кіріспе

Ирландияның Клэр графтығындағы теңіз жағалауындағы курорт

Қоршаған ауылдық округ

Килки – Ирландияның Клэр графтығындағы шағын жағалау қаласы. Ол Килки, бұрынғы Килфеарагх ауылдық округінде орналасқан. Килки N67 тас жолында Килруш пен Дунбег арасында жатыр. Қала жағалау курорты ретінде танымал. Аттың шошақ тәрізді шығанағы Дуггерна рифі арқылы Атлант мұхитынан қорғалған.

Тарих

19 ғасырдың басында Килки шағын балықшы ауылы болған, бірақ 1820 жылдары Лимериктен Килрушка дейін жүзуге арналған паром қызметі іске қосылғанда, ол келушілерді тарта бастады. Содан бері ол курорт ретінде танымал және сол кездегі Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің ең жақсы шомылу орны ретінде The Illustrated London News газетінің бірінші бетіне шықты. Қаланың өсуі теңіз жағалауындағы демалыс үйлеріне деген сұраныстың артуымен бірге 1830 жылдары құрылыс шарына ұшырады. Килкиде тұруға деген сұраныс өскен сайын, бірнеше қонақүйлер салынды. Бұған қоса, үш шіркеу салынды: 1831 жылы – Рим-католик шіркеуі, 1843 жылы – протестант шіркеуі, 1900 жылы – методист шіркеуі. Бұл қаланың сол дәуірдегі көпұлтты сипатын көрсетеді. Ирландиядағы ашаршылық кезінде Килкинің сипаттамаларын Джон Маннерстің 1846 жылы жазған «Ирландиялық турдың жазбалары» және Сидни Годолфин Осборнның 1850 жылы жарық көрген «Ирландия батысынан жинақтар» атты саяхаттық баяндамаларында табуға болады. Маннерс Килкидің жағажай курорты ретіндегі танымалдығын атап көрсетеді және оның тығыз жағажайы мен қауіпті толқындары туралы былай дейді: «Килкидің өзі – кішкентай ақталған коттедждердің ең әдемі жиынтығы, кейбіреулері «лоджалар» деп аталады, олар суға шомылу орнының мәртебесіне ұмтылды. Лоджалар кішкентай құмды шығанақтың айналасында салынған, және осы жерде Леди Чаттертонтың лайықты жомарттығымен осы Клэр Herne Bay-ына бір ванна машинасы сыйланған; егер сіз жүздерге жуық шомылушылардың арасында ширек мильді жүзуді қаламасаңыз, менің істегенімдей, қара жартастардың арасында бір тікпе-төңкергіш іздеп, Атлантикалық толқындардың мейірімділігіне немесе өз күшіңізге және шеберлігіңізге сеніп, жақтары мен тізелерді сырқырататын осы жартастарға соғылып қалмау үшін күтіңіз: бүгін таңертең менің қалпымнан жақсырақ боларсыз!» (Маннерс, 1849, 55-61 бб.). Осборн Килкидің көркем сұлулығын мақтайды: «Килки, [бұл] шамамен 13 шақырым жерде орналасқан шағын теңіз шомылу орны. [Килруштан]. Ирландияның бұл бөлігінен өтетін әрбір саяхатшы осы кішкентай қалашыққа баруды қажет деп есептеуі керек; өте ыңғайлы қонақүй бар, және оның ішінде серуендеуге болатын кейбір пейзаж, өзінің жолымен, асып түсуі қиын. Мен теңіз көрінісін ешқашан көрген жоқпын, оның жабайы сұлулығы мені осы шығанаққа кіруге бағыттайтын жарлардан көрінетіндей әсер етпеді, онда Килки орналасқан. Жартастар өте қара тас, кейбір жерлерде тік және терең, Атлантикалық толқындары олардың үстінен үлкен толқындармен дөңгелектеп, оларға қарсы және үстіне ақ көпіршіктерді лақтырып, ең керемет әсер етеді» (Осборн, 1850, 20-бет). 1836 жылдың 30 қаңтарында Ливерпульден Нью-Орлеанға бағыт алған «Intrinsic» кемесі Килкидегі Бишопс аралының жанындағы шығанаққа соғылып кетті. Кеме бірнеше рет жартасқа соғылып, 14 экипаж мүшесімен бірге суға батып, ешкім аман қалған жоқ. Кеме апатының орны қазір «Intrinsic шығанағы» деп аталады. 1850 жылдың 19 қарашасында Эдмонд Пойнт қаласында «Эдмонд» атты жалдау кемесі суға батып кеткен. Кеме Лимериктен Нью-Йоркке қарай кетіп бара жатқанда, дауылдан Килки шығанағына түсіп қалады. Судың ағысы өте жоғары болғандықтан, кемені Эдмонд-Пойнтқа дейін айдап әкетті, ол екіге бөлінді. Кемедегі 216 адамның 98-і суға батып қалады. «Intrinsic» кемесі суға батқан күнінің 50 жылдығы, 1886 жылдың 30 қаңтарында «Fulmar» кемесі Килкидің солтүстігінде, «Farrihy» шығанағында батып кетті. Кеме Шотландиядағы Троннан Лимерикке көмір тасымалдайтын жүк кемесі еді, бірақ ол ешқашан баратын жеріне жетпеді. Кемедегі 17 экипаж мүшесінің тек бір ғана денесі табылды. 1894 жылдың 28-29 желтоқсан аралығында «Inishtrahull» кемесі Килки жағалауының жанында жоғалып кеткен. Жоғалған кезде кеме Глазгодан Лимерикке көмір тасымалдап жүрді, бірақ мақсатты жерге жетпеді. Кеменің суға батып кеткені тек 1985 жылдың 3 қаңтарында, «Глазгоу» деген есімді мыс пластинасы бар кеменің порттың бұрышының бір бөлігі Килки жағалау күзетшілерімен жиналғанда расталды. 1890 жылдары Килки тағы да өркендеді, ол кезде Батыс Клэр темір жолы жүк тасымалына ашылды, бұл аймақтағы коммерциялық өмірді жақсартты, сондай-ақ қалаға және қаладан салыстырмалы түрде жылдам жолды қамтамасыз етті. Көптеген қоғамның көрнекті адамдары Килкиге саяхат жасады, соның ішінде сэр Обри де Вере, Шарлотта Бронте, сэр Генри Райдер Хаггард және Альфред, лорд Теннисон. 1896 жылы қалаға Австрияның мұрагерлік ханшайымы келді. Ойын-сауық әртісі Перси Френш қалада тұрақты орындаушы болды және Килкиге бара жатқан Батыс Клэр теміржолында болған оқиға оны «Ар Йе Прайт Там Майкл» әнін жазуға итермеледі. Килки қаласына Еуропалық Комиссиядан «Көк Ту» марапаты үнемі беріліп тұрады. 2006 жылы актер Рассел Кроу Килкиде Ричард Харрисқа ескерткіш ашты.

Туризм

Килки – Ирландиядағы ең көне теңіз жағалауындағы курорт, және көптеген буын бойы сақталып келген адал жанкүйерлерінің арқасында әлі де ең танымал курорттардың бірі. Балалар үшін Ирландиядағы ең қауіпсіз жағажайлардың бірі саналатын тамаша жағажайдан басқа, Килкиде жасарға тағы да көп нәрсе бар. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген көптеген адамдар Килкиге балықтардың көптігін және таңғажайып жартастарды көру үшін келеді. Белсенді суға түсу клубы бар. Каноэ, падлбординг сияқты су спорты түрлері танымал, жаз айларында оқыту курстары ұйымдастырылады. Бұл жердегі қоғамдық серуендер әйгілі, актер Рассел Кроу осы әйгілі жартасты серуенді әлемдегі ең жақсы қоғамдық серуен деп атады. Сонымен қатар, киттер мен дельфиндер де көптеп кездеседі, олардың саны Атлантика мұхитының суларында мол. Ирландиядағы "Келттік жолбарыс" деп аталған қарқынды экономикалық өсім кезеңінде Килки соңғы жылдары қонақүйлер, коттедждер және басқа да тұрғын үйлердің салынуымен бірге едәуір кеңейді. Қаланың негізгі табыс көзі әлі де туризм саласы болып табылады, сондықтан көптеген демалыс орындары ашылды, олардың ішінде мейрамханалар, пабтар мен кафелер бар. Килки Клэрде тамақ ішуге арналған ең танымал орындардың бірі, көптеген мейрамханалары жыл бойы ашық. 1950 жылдардағы Килкидегі жазғы демалыс Хоман Поттертонның "Раткормик" (2001) атты естеліктерінде көркем суреттеледі.

Спорт және демалыс

Жағажайға келгендер суға шомылудан бөлек, Поллок ойықтары, Нью-Фаунд-Аут және Бёрнс-Ков арасынан таңдау жасай алады. Поллок ойықтары, сондай-ақ Дуггерна рифі деп белгілі, үш табиғи таспен қоршалған ойықтар. Олардың суы әр толқынмен жаңарып тұрады. Бұл тек таза су әкеліп қана қоймай, оны қоршаған тас жартастардағы теңіз жануарларын да толықтырады. Нью-Фаунд-Ауттағы секіру тақталарынан ашық теңізге 13 метрге дейін секіруге болады. Жыл сайынғы секіру жарысы осы тақталарда өтеді. Жыл сайын көптеген қатысушылар қаланың шығыс жағынан батысқа қарай, шамамен бір шақырымдық шығанақ бойында жүзеді. Жарыс қаланың танымал жері – Джорджс-Хедке жақын орналасқан, қорғалған Бёрнс-Ков шығанағынан басталады. 2011 жылы шамамен 200 адам жүзуге қатысты. Сондай-ақ, Санди-Ковтан Пирске дейін он төрт жасқа дейінгі балаларға арналған кішкентай жүзу жарысы да өткізіледі. Маусымның соңғы күндері Килкиге триатлоншылар көптеп келеді, себебі қалада "Батыстың тозағы" триатлоны өтеді – елдегі ең ұзақ триатлон. Бұл Ирландия триатлон күнтізбесіндегі ең ірі және қиын триатлонның бірі. Оған 1500 метр жүзу, 45 шақырым велосипедпен жүру және 10 шақырымдық жолмен жүгіруден тұратын жарысқа 600-дан астам спортшы қатысады. Килки су астына түсуді ұнататындар үшін танымал орын. Жак Кусто оны Еуропадағы ең жақсы су астына түсу орны деп атап, әлемдегі бес үздік орынның біріне қосты. Килкидегі су астына түсу орталығы – жаңадан бастағандарға да, тәжірибелілерге де толыққанды жабдықталған орталық. Су астына түсушілер 10 метрден 45 метрге дейін тереңдікке түсе алады. Шығанақтың айналасындағы рифтердегі теңіздің алуан түрлі жануарлары әлемнің түкпір-түкпірінен су астына түсушілерді қызықтырады. Вест-Эндтегі биік құмтас қабырғаларында ракетболдың бір түрі (көптеген жағдайда дұрыс емес айтылатын сквош емес) ұрпақтар бойы ойналып келеді, және ракетболдың ережелері басқа жерде қалыптасудан бұрын Килкиде жасалған болуы мүмкін. Басты жүлде – Тиволи кубогы алғаш рет 1935 жылы Килкиде ойналған, ал ракетболдың қазіргі түрі 1950 жылға дейін халықаралық деңгейде қалыптаспаған. Әлемге танымал актер болған Ричард Харрис 1948 жылдан 1951 жылға дейін төрт жыл қатарынан кубокты жеңіп алды, бұл рекорд бүгінге дейін ешкімге бағынбады. Strand Race – Килки жағажайында жыл сайын өткізілетін жылқы жарысы. Ол алғаш рет 19 ғасырда, қазіргі гольф клубы орналасқан құм төбелерде басталған. Жарыс әдетте қыркүйек айында, жазғы маусым аяқталар кезде екі күнге созылады. Жарыс жолы жағажайға таяқтарды орнату арқылы жасалады, толқын кеткеннен кейін жарыс басталады. Дәстүр бойынша, бұл егін жинау маусымы аяқталған кездегі шаруалардың мерекесі. Килкиде GAA-ның күшті дәстүрі бар, жергілікті команда Сент-Сенан деп аталады. Клуб барлық деңгейде көптеген округтік финалдарда жеңіске жетіп, екі Мунстер аға футбол финалына жеткен. Қала тұрғындары гаэль спортындағы, әсіресе футболдағы күшті тарихымен мақтанады, себебі клуб жылдар бойы көптеген жүлделер жеңіп алды. Килки серуендеушілер үшін де танымал, шығанақтан әр бағытта түрлі жолдар созылады. Ең танымал серуен – биік жартастармен жүру, ол Данлики жолымен жоғары көтеріліп, содан кейін Интринсик шығанағының жанындағы жартастарға оңға бұрылып, Pollack Holes-ке дейін жалғасады. Қаланың шығыс жағында 18 шұңқырлы гольф алаңы орналасқан. Бірінші және екінші тестілер Атлант мұхитына, ал үшінші тестілер Chimney Bay-ге қарайды. 1936 жылдың 2 шілдесінде Килки Грейхаунд Жарыстар Компаниясы қысқа мерзімге грейхаунд жарыстар жолын ашты. Жолдың жері мен мүліктік құралдары (Олимпия залы мен Мертон скверінің артында) 1942 жылы сатылымға қойылды.

Көлік

1887 жылы Батыс Клэр темір жолы ашылғанға дейін қалаға жетудің жалғыз жолы Лимериктен Килрушқа дейін аспалы кемемен, содан кейін ат пен арбамен бару болатын. Бұл қызмет 1816 жылдан 1918 жылға дейін жүргізілді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін темір жолдың танымалдылығы артуына байланысты тоқтатылды. Дегенмен, көп жылдар бойы темір жол мен кеме қызметтері бірге жүріп, Килкиге және одан арнайы "Steamer Express" пойзымен қатынайтын. 1961 жылы темір жол жабылғаннан кейін курортқа барудың жалғыз жолы көлікпен болды, бірақ қазіргі кезде Лимерик пен Галвейді Энниспен байланыстыратын магистральдық темір жол жүйесі сақталғандықтан, Энниске дейін поездмен бару әлі де мүмкін. Bus Éireann компаниясы Килкиден Килруш, Эннис және Лимерик (Шэннон әуежайы арқылы) бағыттарында ғана автобус қызметтерін ұсынады, бірақ басқа автобустар мен пойыздармен ауысып Cork немесе тіпті Дублинге де жетуге болады. Халықаралық қонақтар үшін ең жақын әуежай Шаннонда орналасқан. Шаннон әуежайы Еуропа, АҚШ және Канадаға рейстер ұсынады.