Альбертаның вице-губернаторы: Қызметтері мен тарихы

Кіріспе

Канада монархының Альберта провинциясындағы өкілі – Салма Лакхани қазіргі лейтенант-губернатор. 2020 жылдың 26 тамызында ол 19-шы лейтенант-губернатор болып тағайындалды, Канада тарихында бұл қызметті атқарған алғашқы Оңтүстік Азия және мұсылман әйелі атанды.

Рөл мен қатысу

Вице-губернаторға бірқатар мемлекеттік міндеттер жүктеледі, сонымен қатар түрлі салтанаттық рөлдерді атқаруы да күтіледі. Вице-губернатор, Канцлер және Альбертаның Ең жоғары орденінің мүшесі ретінде, лайықты тұлғаларды орденге қабылдайды. Тағайындалғаннан кейін вице-губернатор автоматты түрде Әділеттің рыцары немесе ханымы болып табылады және Иерусалимдегі Әулие Жохан госпиталінің Альбертадағы Ең құрметті орденінің Вице-приоры атанады. Вице-король сонымен қатар басқа провинциялық құрметтер мен наградаларды, вице-губернатордың атынан аталған және табыс етілген түрлі сыйлықтарды табыс етеді; мұндай сыйлықтар көбінесе басқа үкіметтік органмен немесе қайырымдылық ұйыммен бірлесіп құрылып, олардың қызметімен тығыз байланысты болады. Бұл құрметтер ресми салтанаттарда табыс етіледі, олар вице-губернатордың жыл сайын қатысатын жүздеген шаралардың ішіндегі бір бөлігін құрайды, ол қонақ немесе құрметті қонақ ретінде қатысады. 2006 жылы вице-губернатор 328 шараға қатысты, ал 2007 жылы – 280 шараға. Осы шараларда вице-губернатордың қатысуы вице-губернатордың туымен белгіленеді, ол Альбертаның Ұлылық гербінің эскюшеонымен және оның үстінде тәжбен, ал айналасында Канаданың он провинциясын бейнелейтін он алтын клен жапырағымен көк түсті фоннан тұрады. Альбертада вице-губернатор провинцияның басымдық тізімінде тек монархтан кейін ғана келеді, тіпті Канада корольдік отбасының басқа мүшелерінен және Канаданың генерал-губернаторынан бұрын тұрады.

Тарих

Альбертаның лейтенант-губернаторы лауазымы 1905 жылы Альбертаның Канада Конфедерациясына қосылуымен құрылды және бұрынғы Солтүстік-Батыс территорияларының лейтенант-губернаторы лауазымынан өркендеді. Осы күннен бері провинцияға 19 лейтенант-губернатор қызмет етті, олардың арасында Норман Квонг – Альбертаның алғашқы азиялық канадалық лейтенант-губернаторы, және Хелен Ханли – провинцияның алғашқы әйел лейтенант-губернаторы сияқты есімдер болды. Альберта лейтенант-губернаторының ең қысқа мерзімі Филипп Примроуздікі болды – 1936 жылдың 1 қазанынан 1937 жылдың 17 наурызындағы қазасына дейін, ал ең ұзақ мерзімі Джон К. Боуэндікі – 1937 жылдың 23 наурызынан 1950 жылдың 1 ақпанына дейін. 1956 жылы тағайындалғаннан кейін лейтенант-губернатор Джон Дж. Боулен Канада монархымен кездесу өткізген Канададағы алғашқы провинциялық вице-король атанды, бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін Канаданың барлық лейтенант-губернаторлары үшін жалғасуда. Канадада вице-корольдің министрлер кеңесінің пікірінсіз немесе оған қарсы патшалық құқығын пайдаланған сирек мысалдарының бірі 1937 жылы болды, ол кезде Джон Боуэн заң шығару жиналысынан өткен үш заңға патшалық келісімін бермеді. Екі заң провинцияның банктерін провинциялық үкімет бақылауына алмастыруды көздесе, үшіншісі – «Дұрыс жаңалықтар мен ақпарат туралы» заңы – газеттерді министрлер наразы болған материалдарға қатысты үкіметтің жауаптарын басуға міндеттейтін. Кейіннен Канаданың Жоғарғы соты мен Тайлық кеңесінің сот комитеті осы үш заңды конституцияға қайшы деп жариялады. Бірақ Боуэннің бұл әрекетіне жауап ретінде премьер-министр Уильям Аберхарт Үкімет үйін (вице-корольдік резиденция) жапты, лейтенант-губернатордың хатшысын және оның кеңселерін жойды, сондай-ақ оның ресми көлігін алып қойды. Шамамен жеті он жыл өткен соң, 2000 жылдан 2005 жылы қайтыс болған Лоис Хоул лейтенант-губернаторы Ральф Клейн премьер-министрімен жеке медицинаның мемлекеттік медицина жүйесімен бәсекелесуіне мүмкіндік беретін 11-заң жобасын талқылауға ниетті екенін жариялады. Бұл Хоул заң жобасына патшалық келісімін бермеуі мүмкін деген күдік тудырды, бірақ Хоул ақырында заң жобасының қабылдануына рұқсат берді.

The office of lieutenant governor of Alberta came into being in 1905, upon Alberta's entry into Canadian Confederation, and evolved from the earlier position of lieutenant governor of the North West Territories. Since that date, 19 lieutenant governors have served the province, amongst whom were notable firsts, such as Norman Kwong—the first Asian Canadian lieutenant governor of Alberta—and Helen Hunley—the first female lieutenant governor of the province. The shortest mandate by a lieutenant governor of Alberta was Philip Primrose, from 1 October 1936 to his death on 17 March 1937, while the longest was John C. Bowen, from 23 March 1937 to 1 February 1950. In 1956, following his appointment, Lieutenant Governor John J. Bowlen became the first provincial viceroy in Canada to be granted an audience with the Canadian monarch, starting a tradition that continues today for all of Canada's lieutenant governors. One of the few examples in Canada of a viceroy exercising the royal prerogative against or without ministerial advice came in 1937, when John Bowen reserved royal assent to three bills passed through the legislative assembly; two of the bills would have put the province's banks under the control of the provincial government, while a third, the Accurate News and Information Act, would have forced newspapers to print Cabinet rebuttals to stories the ministers objected to. All three bills were later declared unconstitutional by the Supreme Court of Canada and the Judicial Committee of the Privy Council, though, in retaliation for this move by Bowen, his premier, William Aberhart, closed Government House (the viceregal residence), removed the lieutenant governor's secretary and support offices, and took away his official car. Nearly seven decades later, Lois Hole, lieutenant governor from 2000 until her death in 2005, publicly stated that she wished to discuss with her premier, Ralph Klein, the proposed Bill 11, which was meant to allow private health care to compete with the public health care system. From this it was suspected that Hole might reserve royal assent to the bill; however, Hole eventually did allow the bill to pass.

Тұрғылықты жері

Вице-губернатордың өкілеттік мерзімі ішінде оған резиденция ретінде үй берілмейді. Бұрынғы үй қазір Альберта үкіметінің конференция орталығына айналдырылған, ал екіншісі 2005 жылы бұзылыпты. Вице-губернатор Джон Дж. Боулен үшін 1950 жылдан 1959 жылға дейін 13604 Ravine Drive мекенжайында тұрған резиденция салынған.