Кіріспе
Канада монархының өкілі Канаданың генерал-губернаторы – Канаданың федералды өкілі. Канаданың королі немесе королевасы сонымен қатар 14 басқа да Достастық елдерінің монархы және мемлекет басшысы болып табылады және Ұлыбританияда тұрады. Монарх өзінің Канада премьер-министрінің кеңесі бойынша Канада үкіметін монархтың атынан басқаруға генерал-губернаторды тағайындайды. Тағайындама мерзімі шексіз – «Оның Шаңырағының қалауы бойынша қызмет ету» деп белгілі, бірақ әдетте бес жылды құрайды. 1959 жылдан бері франкофон және англофон лауазым иелерінің арасында кезектесіп отыру дәстүрі қалыптасқан. 30-шы және қазіргі генерал-губернатор – Мэри Саймон, ол 2021 жылдың 26 шілдесінде қызметке кірісті. Квебектің Нунавик аймағынан шыққан инуит көшбасшысы Саймон бұл лауазымды алғаш рет атқаратын үлттық өкіл. Монархтың өкілі ретінде генерал-губернатор монархтың конституциялық және рәсімдік міндеттерін күнделікті орындайды. Конституциялық міндеттерге вице-губернаторларды, Жоғарғы Сот судьяларын және сенаторларды тағайындау; кеңестегі жарлықтарға қол қою; федералды парламентті шақыру, оның жұмысын тоқтату және тарату; заңдарға патшалық келісім беру; сайлауды тағайындау; және Канада Қарулы Күштері офицерлеріне тағайындамаларға қол қою кіреді. Рәсімдік міндеттерге парламенттің салтанатты ашылуында тақтан сөз сөйлеу; келіп жатқан елшілерден сенімхаттарды қабылдау; наградалар, ордендер мен медальдарды табыс ету жатады. Жауапты үкімет принциптеріне сәйкес, генерал-губернатор премьер-министрдің кеңесі бойынша әрекет етеді (наградалар мәселесінен басқа). Бұл лауазым 17 ғасырда француз тәжінің Канада колониясының губернаторларын тағайындауымен басталды, ал 1763 жылы британдықтар колонияны басып алғаннан кейін британ монархы Квебек провинциясының (кейін Канада) губернаторларын тағайындады. Осылайша, кеңсе Корольдікпен бірге Канададағы ең көне үздіксіз институт болып табылады. Кеңсесінің қазіргі түрі Канада Конфедерациясымен және 1867 жылғы Британдық Солтүстік Америка заңының қабылдануымен пайда болды. Бастапқыда бұл лауазым әлі де Ұлыбритания үкіметін (яғни британдық кеңесіндегі монархты) білдірсе де, 1931 жылғы Вестминстер статутының қабылдануымен және жеке және бірегей Канада монархиясының құрылуымен генерал-губернатор тәуелсіз Канада монархының тікелей жеке өкіліне айналды. Канаданың тәуелсіздігінің біртіндеп артуымен генерал-губернатордың рөлі қосымша жауапкершіліктерді қабылдады, мысалы монархтың орнына Канада милициясының Бас қолбасшысы ретінде әрекет ету және 1927 жылы генерал-губернатордың алғашқы ресми халықаралық сапары жасалды. 1947 жылы король Георг VI вице-корольге монархтың атынан барлық билікті жүзеге асыруға рұқсат беретін патент хаттарын шығарды. Алайда, заң бойынша генерал-губернатордың конституциялық жағдайы монархтан өзгеше; кеңсе өзі патшалық артықшылықтарының ешқандай өкілеттігіне ие емес. Корольдікке, оның ішінде генерал-губернатор лауазымына әсер ететін кез келген конституциялық түзету үшін әрбір провинциялық заң шығару жиналысының, сондай-ақ Канада Сенаты мен Өкілдер палатасының бірауыздан келісімі қажет.
The governor general of Canada is the federal representative of the The king or queen of Canada is also monarch and head of state of 14 other Commonwealth realms and lives in the United Kingdom. The monarch, on the advice of his or her Canadian prime minister, appoints a governor general to administer the government of Canada in the monarch's name. The commission is for an indefinite period—known as serving at His Majesty's pleasure—though, five years is the usual length of time. Since 1959, it has also been traditional to alternate between francophone and anglophone officeholders. The 30th and current governor general is Mary Simon, who was sworn in on 26 July 2021. An Inuk leader from Nunavik in Quebec, Simon is the first Indigenous person to hold the office. As the sovereign's representative, the governor general carries out the day to day constitutional and ceremonial duties of the monarch. The constitutional duties include appointing lieutenant governors, Supreme Court justices, and senators; signing orders in council; summoning, proroguing, and dissolving the federal parliament; granting royal assent to bills; calling elections; and signing commissions for officers of the Canadian Armed Forces. The ceremonial duties include delivering the speech from the throne at the state opening of parliament; accepting letters of credence from incoming ambassadors; and distributing honours, decorations, and medals. Per the tenets of responsible government, the governor general acts almost always (except on the matter of honours) on the advice of the prime minister. The office began in the 17th century, when the French Crown appointed governors of the colony of Canada and, following the British conquest of the colony in 1763, the British monarch appointed governors of the Province of Quebec (later the Canadas). Consequently, the office is, along with the Crown, the oldest continuous institution in Canada. The present version of the office emerged with Canadian Confederation and the passing of the British North America Act, 1867. Although the post initially still represented the government of the United Kingdom (that is, the monarch in his British council), the office was gradually Canadianized until, with the passage of the Statute of Westminster, 1931, and the establishment of a separate and uniquely Canadian monarchy, the governor general became the direct personal representative of the independently Canadian sovereign (the monarch in his Canadian council). Throughout this process of gradually increasing Canadian independence, the role of governor general took on additional responsibilities, such as acting as Commander in Chief of the Canadian militia in the monarch's stead, and, in 1927, the first official international visit by a governor general was made. In 1947, King George VI issued letters patent allowing the viceroy to exercise almost all powers on behalf of the monarch. As a matter of law, however, the governor general is not in the same constitutional position as the sovereign; the office itself does not independently possess any powers of the royal prerogative. Any constitutional amendment that affects the Crown, including the office of governor general, requires the unanimous consent of each provincial legislative assembly as well as the Senate and House of Commons of Canada.
Тағайындау
Генерал-губернатор лауазымы 1867 жылғы Конституция актісімен (бұрын Британдық Солтүстік Америка актісі деп аталатын) және 1947 жылы король Георг VI шығарған патент хаттарымен бекітіледі. (Винсент Мэйси 1952 жылы тағайындалғанға дейін корольдік комиссия монархтың қолы мен мөрімен бекітілді. Лауазымға ант беруден басқа, генерал-губернатор болып тағайындалған адамның ант беруінің нақты формуласы жоқ. Олар алдағы уақыттағы міндеттеріне дайындық жұмыстарын бастайды, сондай-ақ, бас губернаторлардың арасындағы үздіксіз ауысуды қамтамасыз ету үшін түрлі жоғары деңгейдегі лауазымды адамдармен кездеседі. Билік иелері сондай-ақ тағайындалған адаммен аудиенция өткізеді және сол кезде генерал-губернаторды және олардың жұбайларын Канада орденіне жолдастар ретінде енгізеді, сондай-ақ біріншісін әскери еңбегі мен полиция күштері еңбегі орденінің қолбасшысы етіп тағайындайды (егер бұл адамдар осы құрметтердің бірін де алмаса). Генерал-губернатор "Ерінің қалауы бойынша" (немесе патшалық қалауы бойынша) қызмет етеді, яғни премьер-министр корольге вице-корольдің ұзақ уақыт бойы қызмет етуін ұсына алады; кейбір генерал-губернаторлар жеті жылдан астам уақыт қызмет етті. Мұндай "ұзарту" үшін қосымша рәсімдер қажет емес; генерал-губернатор қайтыс болғанға дейін, отставкаға кеткенге дейін немесе оның орнын алмастырушы тағайындалғанға дейін жалғасады. Тек бір рет, Тунис графы Александрмен, генерал-губернатордың қызметін тоқтату туралы патшалық жариялау шығарылды. Канада егеменді тұлғаны Ұлттар Достастығына кіретін 14 басқа елмен тең бөліседі және сол тұлға, монархтың Канада егемендігі ретінде, Канада федерациясында 10 басқа заңды тұлғаға ие. Билік иелері Ұлыбританияда жұмыс істеп, тұратындықтан, генерал-губернатордың негізгі міндеті монархтың атынан федералды конституциялық міндеттерді орындау болып табылады. Осылайша генерал-губернатор "Канада үкіметін егеменнің атынан және атынан" жүргізеді. Бас губернатор парламенттік демократия және жауапты үкімет қағидаттары аясында тұрақты және тұрақты басқарудың кепілі ретінде және билікті теріс пайдаланудан қорғау үшін партиялық емес қорғау ретінде әрекет етеді. Алайда, көп жағдайда, Корольдің өкілеттіктері күн сайын сайланған және тағайындалған адамдармен жүзеге асырылады, генерал-губернаторға елде болған кезде егемендіктің әр түрлі салтанатты міндеттерін орындауды қалдырады; мұндай сәтте генерал-губернатор өзін-өзі жұртшылықтан алып тастайды, бірақ монархтың болуы генерал-губернатордың үкіметтік рөлдерді атқару қабілетіне әсер етпейді. Бұрынғы генерал-губернатор Джон Кэмпбелл, Лорн маркизі, бұл жұмыс туралы былай деді: "Канаданың генерал-губернаторы болу оңай емес. Сенде киелі адамның шыдамдылығы, херубтің күлімсіреуі, үнділік княздің жомарттығы және түйенің арқасы болуы керек", - деді және Дюфферен графы генерал-губернатордың "әкімшіліктің, елдің тарихы мен дәстүрінің барлық мәртебелі, тұрақты және тыныш өкілінің өкілі екенін; партиялық қабілетсіз және фракция атмосферасынан жоғары көтерілген; сыйлауға немесе қарсыластарға биліктен шығару үшін қолдаушылар жоқ; министрлерінің ұсыныстарына мойынсұнады және халыққа олардың сенімін жоғалтқан сәтте әкімшілік немесе парламенттен құтылуға қабілетті екендігіне сенімділік береді".
Конституциялық рөл
Канададағы және Канадаға қатысты барлық атқарушы, заңнамалық және сот билігі монархқа тиесілі. Генерал-губернаторға осы биліктің көп бөлігін, соның ішінде корольдік артықшылықтарды, егеменнің атынан жүзеге асыруға рұқсат етіледі; кейбіреулері 1867 жылғы Конституциялық актіде көрсетілгендей, ал кейбіреулері ондаған жылдар бойы шығарылған түрлі патенттік хаттар арқылы, әсіресе 1947 жылғы патенттік хаттар, Канаданың генерал-губернаторы лауазымын құрайды. 1947 жылғы патенттік хаттарда былай делінген: «Біз осы арқылы біздің Генерал-губернаторымызға, Канададағы біздің Жеке кеңесіміздің немесе оның кез келген мүшелерінің немесе жағдай талап ететіндей, жеке-жеке, Канадаға қатысты бізге заңды түрде тиесілі барлық билік пен өкілеттіктерді жүзеге асыруға рұқсат береміз және өкілеттік береміз». Алайда, лауазымның өзі корольдік артықшылықтардың ешқандай билігіне ие емес, тек монархтың рұқсатымен оның билігін жүзеге асырады; бұл факті 1867 жылғы Конституциялық актіде өзгеріссіз қалды. Басқа міндеттердің қатарында, монарх генерал-губернаторды тағайындау құқығын сақтайды, ал Жоғарғы соттың бас судьясы (немесе бас судья болмаған жағдайда сот судьясы) генерал-губернатордың қайтыс болуы немесе қызметтен алынуы, сондай-ақ бір айдан астам уақытқа қабілетсіздігі немесе болмауы жағдайында үкіметтің әкімшісі ретінде әрекет етеді. 1867 жылғы Конституциялық актіге сәйкес, генерал-губернатор Канададағы Корольдің Жеке кеңесіне өмір бойы адамдарды тағайындауға міндетті, олардың барлығы монарх пен вице-корольге корольдік артықшылықтарды жүзеге асыру бойынша кеңес беруге техникалық түрде міндетті. Алайда, конвенция бойынша генерал-губернатор Премьер-министр болып тағайындалатын адамды Жеке кеңестен таңдауы керек. Барлық жағдайда, бұл Төменгі палатаның сенімін иеленген Парламент мүшесі болып табылады, оны генерал-губернатор егер ол адам әлі мүше болмаса, Жеке кеңеске тағайындауы керек, сонда жеке тұлға Премьер-министр болып тағайындалуы мүмкін. Премьер-министр генерал-губернаторға Кабинет деп аталатын Жеке кеңес комитетінің басқа мүшелерін тағайындауға кеңес береді, және іс жүзінде король мен генерал-губернатор тек осы министрлер тобынан атқарушы билікті пайдалану туралы кеңес алады; бұл кеңестегі король немесе сенаттағы сенаторлар, Сенат спикері, әр провинциядағы жоғары, округтік және аудандық сот судьялары (Нова-Шотландия және Нью-Брансуиктегі мұрагерлік соттарынан басқа), сондай-ақ жоғары комиссарлар мен елшілер. Үкіметтің кеңесі, үкіметтің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін, саяси конвенция бойынша, әдетте міндетті болып табылады. Генерал-губернатордың негізгі құқығы – кеңес беру, ынталандыру және ескерту, Премьер-министрге құнды кеңес беру. Алайда, ерекше жағдайларда король де, оның вице-королі де резервтік өкілеттіктерді қолдануға құқылы, олар министрліктің билікті теріс пайдалануына қарсы Тақтың соңғы тежегі болып табылады. Канадада ешқашан жұмыстан босату резервтік өкілеттігі қолданылмаған, бірақ басқа резервтік өкілеттіктер екі рет Премьер-министрді отставкаға кетуге мәжбүрлеу үшін қолданылған: 1896 жылы Премьер-министр Чарльз Таппер сол жылғы сайлауда оның партиясы көпшілік дауысқа ие бола алмағаннан кейін орнынан түсуден бас тартты, бұл Генерал-губернатор лорд Абердиннің Тапперді Премьер-министр ретінде тануын тоқтатуына және Таппер ұсынған бірнеше тағайындамаларды мақұлдамауына әкелді. 1925 жылы Кинг-Бинг дауры болды, онда Премьер-министр Маккензи Кинг, Төменгі палатадағы сенімсіздік ұсынысына тап болған кезде, Генерал-губернатор виконт Бинг Вимиге жаңа парламентті таратуға кеңес берді, бірақ Бинг бас тартты. Конституциялық ғалым Питер Хогг «жауапты үкімет жүйесі белгілі бір резервтік өкілеттіктерге ие ресми мемлекет басшысы болмаса жұмыс істей алмайды» деген пікір білдірді. Сонымен қатар, Юджин Форси «резервтік өкілеттік шын мәнінде біздің Конституциямызға сәйкес демократияның өте маңызды кепілі болып табылады. Ол АҚШ-та жазба конституциялармен қамтамасыз етілген заңдық және соттық кепілдіктердің орнын алады». Доминиондарда 1920 жылдарға дейін резервтік өкілеттіктердің көп бөлігін генерал-губернатор жергілікті немесе британдық кабинет кеңестері бойынша жүзеге асырды, соңғысы басымдыққа ие болды. 1926 жылғы Императорлық конференция Балфур декларациясын қабылдағаннан кейін, Ұлттар Достастығы үкіметтерінің автономиясы мен тең мәртебесін ресми түрде бекіткеннен кейін, генерал-губернаторлар британдық министрлерден ешқандай кеңес алмай қалды. Сол Императорлық конференцияда генерал-губернатор «Ұлыбританиядағы оның мәртебесі сияқты кеңес ісі мен қоғамдық істер туралы толық хабардар болып отыруы керек» деп шешім қабылданды. Генерал-губернаторлар мен олардың премьер-министрлері қаншалықты жиі әңгімелескені әртүрлі болды, алайда, практика көбінесе бейресми болып табылады. Генерал-губернатор Кабинет отырыстарының хаттамаларын және осы хаттамаларда сілтеме жасалған барлық құжаттарды үнемі алады. Генерал-губернатор Парламентті шақырады, тақтан сөз сөйлейді және Парламентті жабады және таратып жібереді. Генерал-губернатор корольдің атынан патшалық келісім береді; заң бойынша генерал-губернатордың үш нұсқасы бар: патшалық келісім беру (заңды етеді), патшалық келісімнен бас тарту (заңды ветолау) немесе корольдің пікірін білдіру үшін заңды сақтау (монархқа жеке келісім беруге немесе бас тартуға рұқсат беру). Егер генерал-губернатор корольдің келісімін бас тартса, монарх екі жыл ішінде заңды жоюға құқылы, осылайша мәселе бойынша заңды күшін жояды. Ешбір генерал-губернатор заңға патшалық келісімнен бас тартқан емес. Алайда, провинциялық вице-корольдер провинциялық заңдарға патшалық келісімді генерал-губернаторға сақтауға құқылы, соңғы рет 1961 жылы Саскачеванның лейтенант-губернаторы қолданды.
Салтанатты рөлі
Конституциялық функциялардың көп бөлігі Кабинетке берілгендіктен, генерал-губернатор негізінен рәсімдік міндеттерді атқарады. Генерал-губернатор Канада Корольдік отбасының мүшелерін, сондай-ақ шетелдік монархтар мен мемлекет басшыларын қабылдайды, басқа елдерге мемлекеттік сапарларда елді және елден тыс өкілдік етеді. Халықаралық қатынастар аясында генерал-губернатор Канада елшілері мен жоғарғы комиссарларына сенімхаттар мен кері шақыру қағаздарын береді және Канадаға тағайындалған шетелдік елшілер мен басқа Достастық елдерінің жоғарғы комиссарларынан осындай қағаздарды қабылдайды. Генерал-губернаторға сондай-ақ ұлттық бірлік пен мақтаныш сезімін нығайту міндеті жүктелген. Королева Елизавета II 1959 жылы сол кездегі генерал-губернатор Винсент Массиге: «Сіз осы қызметті осыншалықты көргенділікпен атқарған тағайындалудың көптеген міндеттерінің ішінде, Король мен Канада халқы арасындағы дұрыс қарым-қатынасты сақтау ең маңызды функция болып табылады» деген мәлімдеме жасады. Бұл міндетті орындаудың бір жолы – елді аралап, Канаданың барлық аймақтары мен этникалық топтарының өкілдерімен кездесу. Генерал-губернатор сондай-ақ түрлі ұлттық ордендерге жаңа мүшелерді қабылдайды және ұлттық медальдар мен наградаларды табыс етеді. Сондай-ақ, вице-король генерал-губернатордың сыйлықтарын басқарады және таратады, сондай-ақ жеке ұйымдармен байланысты сыйлықтарды да тапсырады, олардың кейбіреулері бұрынғы генерал-губернаторлардың есімдерімен аталады.
Тұрғын үйлер мен шаруашылықтар
Оттавада орналасқан Ридо-холл – Канада монархының және генерал-губернатордың ресми резиденциясы, сондықтан ол вице-корольдік үйдің және Құрмет канцеляриясының орналасқан жері. 1872 жылдан бері әр жылдың бір бөлігінде генерал-губернаторлар Квебек қаласындағы Цитадельде (La Citadelle) тұрады. Генерал-губернатордың әйелі Ридо-холлдың шаталин деп аталады, бірақ генерал-губернатордың күйеуі үшін эквивалентті термин жоқ. Вице-корольдік үй генерал-губернаторға корольдік конституциялық және салтанатты міндеттерін орындауда көмектеседі және оны генерал-губернатордың хатшысы басқарады. Құрмет канцеляриясы Ридо-холлға бағынышты және оны генерал-губернатор басқарады. Осылайша, вице-корольдің хатшысы лауазым бойынша Канаданың Геральдикалық канцлері болып табылады, ол Канаданың Геральдикалық басқармасын қадағалайды – генерал-губернатордың монарх атынан канадалықтарға герб беру арқылы Канаданың құрмет жүйесінің механизмі. Оның ведомстволары мен бөлімдері әдеттегі федералдық бюджеттік процестен қаржыландырылады, сондай-ақ генерал-губернатордың 288 900 канад доллары көлеміндегі жалақысы да 2013 жылдан бері салық салынады. Қосымша шығындар Ұлттық астана комиссиясы, Ұлттық қорғаныс министрлігі және Корольдік Канадалық шаруа полициясы сияқты жекелеген министрліктер мен ұйымдардан туындайды. Генерал-губернатордың әуе көлігі Канада Корольдік әуе күштерінің 412-ші көлік эскадрильясына жүктелген. Эскадрилья генерал-губернаторды Канаданың ішінде және за рубежом орналасқан жерлерге тасымалдау үшін Bombardier Challenger 600 VIP ұшақтарын пайдаланады.
Француз және ағылшын отарлары
Солтүстік Американы француз отарлауы 1580 жылдары басталды және 1602 жылы король Генрих IV Аймар де Шасты Канаданың вице-королі етіп тағайындады. 17 ғасырдың басында саяхатшы Самуэль де Шамплен Жаңа Францияның алғашқы бейресми губернаторы болды, ол 1636 жылы король Людовик XIII ресми түрде осы лауазымға тағайындағанша қызмет етті. Содан кейін Француздық жүз серіктес компаниясы Жаңа Францияны басқаруға кірісті, бірақ король Людовик XIV колонияны өз бақылауына алып, 1663 жылы Огюстен де Сафрей де Мезиді бірінші генерал-губернатор етіп тағайындады, одан кейін тағы 12 адам осы лауазымда қызмет етті. 1763 жылы Париж шартына қол қойылып, Франция Солтүстік Америкадағы, Канаданы қоса алғанда, көптеген аумақтарын Ұлыбританияға өткізді. Сол жылы король Георг III Квебек провинциясы үшін губернатор кеңсесін құратын корольдік жарлық шығарды. Жаңа Шотландия мен Жаңа Брансуик әрқайсысы өздерінің губернаторымен жеке колониялар болып қала берді, 1780 жылдары Уильям Питтің кабинеті олардың, Квебек пен Принс-Эдвард аралымен бірге, губернаторлардың біреуімен басқарылуы керек деген идеяны қабылдағанша. Бұл лауазым 1786 жылы құрылды, ал Лорд Дорчестер оның алғашқы иесі болды. Дегенмен, бас губернатор тек Квебекке тікелей басшылық етті. Америка революциялық соғысынан қашқан Біріккен Империяның адалдарының көптеп келуін ескере отырып, 1791 жылы Квебек провинциясы бөлінгенге дейін корольдің өкілі, генерал-губернатор атағымен, Төменгі Канаданы тікелей басқарды, ал қалған үш колонияны оның орнына губернатор-лейтенанттар басқарды. 1783 жылы Америка Құрама Штаттары болып құрылған 13 континенталды колонияның тәуелсіздігі мойындалып, Шығыс Флорида мен Батыс Флорида Испанияға берілгеннен кейін Солтүстік Американың қалған британдық колониялары, Бермуда аралдарымен бірге, Британдық Солтүстік Американың құрамына ішінара біріктірілді. 1812 жылғы соғыс кезінде генерал-лейтенант сэр Джордж Превост "Жоғарғы Канада, Төменгі Канада, Жаңа Шотландия және Нью-Брансуик провинцияларында және олардың тәуелді аумақтарында генерал-капитан және бас губернатор, сондай-ақ вице-адмирал, генерал-лейтенант және аталған провинциялардағы Ұлыбритания патшасының барлық күштерінің бас қолбасшысы, сонымен қатар Ньюфаундленд, Принс-Эдвард, Кейп-Бретон және Бермуда аралдарында және т.б." деп тағайындалды.
Жауапты үкімет
1837 жылғы көтерілістер генерал-губернатордың рөлінде маңызды өзгерістер жасады, осы арқылы британ үкіметін Канада провинцияларына жауапты үкімет беруге итермеледі. Нәтижесінде вице-корольдер көбінесе номиналды басшыларға айналды, ал демократиялық жолмен сайланған заң шығарушы органдар мен олар қолдаған премьер-министрлер Таққа тиесілі билікті жүзеге асырды. Бұл принцип алғаш рет 1849 жылы сынақтан өтті, осы жылы Канада провинциясының генерал-губернаторы және Канада шығысының лейтенант-губернаторы Элгин графы, заңға жеке қарсылығына қарамастан, Көтеріліс шығындары туралы заңға Корольдік келісім берді. Бұл жағдай 1840 жылы Жоғарғы және Төменгі Канаданың Канада провинциясы болып бірігуінен кейін және 1867 жылы Канада Доминионының құрылуынан кейін де сақталды. Генерал-губернатор Канадада конституциялық монархтың барлық парламенттік және рәсімдік функцияларын орындады – Корольдік келісім беру, Кеңесте бұйрықтар шығару және Канадалық Жеке Кеңестен кеңес алу сияқты. Алайда, генерал-губернатор толыққанды вице-король болмады, ол британ үкіметінің өкілі және байланысшысы болып қала берді – британдық министрлер кеңесіндегі Королева, ол Лондондағы отарлар хатшысына есеп берді және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Канада саясатын бақылайтын британдық сардар болып Парламент төбесінің Шығыс блогындағы кеңселерді иеленді. Бұл кеңселер кейіннен Премьер-министр кеңсесіне (ПМК) қосылды, бірақ 1970 жылдары ПМК Лангевин блогына көшкеннен кейін 19 ғасырғы түріне келтіріліп, қазір Шығыс блогындағы басқа тарихи кеңселермен бірге туристік орталық ретінде сақталған. Осылайша, генерал-губернатор саяси бейтараптықты сақтауға тиіс болды – бұл дағды 1891 жылы Джон Кэмпбелл, Лорн маркизі, өзінің Канада премьер-министрі Макдональдпен Квебек лейтенант-губернаторы Люк Летелье де Сен-Жюстің жұмыстан босатылуы туралы келіспеген кезде сынақтан өтті. Колония хатшысының кеңесі бойынша және Канада кабинетімен қақтығыстан аулақ болу үшін Кэмпбелл ақырында мойынсұнып, Сен-Жюсті қызметтен босатты. 1891 жылдың мамыр айында генерал-губернатор Доминионның бірінші кабинеттік дағдарысын шешуге шақырылды, осы кезде Макдональд қайтыс болды, ал Престон лорды Стэнли жаңа премьер-министрді таңдады. 1880 жылдың басында корольдік отбасы мен сарай Королеваның поддандыларынан шағын сындарға ұшырады: сол жылдың шілдесінде «Капитан Мак» деген псевдониммен шыққан «Канада: көлдерден шығанаққа дейін» атты памфлетте Ридо залында өткен инвестициялау рәсімінің әжуалы сатирасы жарияланды, онда зейнеткер қонақүй иесі мен оның әйелі патшалық үйдің қатаң протоколына ұшырап, Аргилл герцогының алдында еденге жығылып, «салқын, қатты ақшамен» төленген рыцарлық атақ алуға тырысты. Кейіннен, Коннахт пен Стратхерн герцогы Артур (Король Георг V-нің інісі) генерал-губернатор лауазымын атқару үшін келгенге дейін Ридо залындағы қатаң сарай туралы «әлсіз сын-пікірлер» пайда болды, бірақ корольдік жұбайлар өздерінің алдыңғыларына қарағанда көбірек сергек болғандықтан, бұл алаңдаулар негізсіз болып шықты.
Тәуелсіз патшалыққа жаңадан келген азаматтар
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Ұлыбританиямен байланысы болғандықтан Канада соғысқа тартылып, генерал-губернатордың рөлі мәдени демеуші және мемлекеттік рәсімдерден әскери инспектор мен рух көтерушіге ауысты. 1914 жылдан бастап генерал-губернатор, принц Артур, фельдмаршалдық формасын киіп, әскер жинауға, әскери лагерьлерді тексеруге және әскерлерді Еуропаға аттандыруға күш салды. Алайда, бұл әрекеттер сол кездегі премьер-министр Роберт Борденмен қақтығысқа әкелді. Борден әскери хатшы Эдвард Стэнтонды кінәлады, бірақ герцогтың «патшалық отбасының мүшесі ретінде өзінің жағдайының шектеулеріне тап болғанын және генерал-губернатор ретінде өзінің мүмкіндіктерін толық түсінбегенін» айтты. Принц Артурдың ізбасары, Девоншир герцогы, 1917 жылғы міндетті әскери қызмет дағдарысына тап болып, бұл мәселе бойынша Канаданың премьер-министрімен және оппозицияның мүшелерімен пікір алмасты. Үкімет міндетті әскери қызметті енгізгеннен кейін, Девоншир, сэр Уилфрид Лориер, Винсент Масси, Анри Бурасса, Монреаль архиепископы Пол Брушеси, Дункан Кэмпбелл Скотт, Вильхьялмур Стефанссон және Стивен Лиаккпен кеңесіп, Квебекпен келісуге тырысты, бірақ айтарлықтай жетістікке жете алмады. Бірінші дүниежүзілік соғыстың майданындағы құрбандықтар арқылы Канаданың ұлттық сезімі нығайды және соғыс аяқталғанда британ үкіметінің Канада істеріне араласуы канадалық шенеуніктер арасында наразылықты күшейтті. 1918 жылы «The Toronto Star» тіпті осы лауазымды жоюды жақтады. Генерал-губернатордың рөлі де өзгере бастады, назар үлкен Империядан гөрі, Канадаға тән мәселелерге, соның ішінде Канада атынан ресми халықаралық сапарларды жүзеге асыруға (алғашқысы – Уиллингдон маркизінің АҚШ-қа сапары, онда президент Кальвин Кулидж оған мемлекет басшысының өкілі ретінде толық құрмет көрсетті) көшті. Содан кейін сол жылы Кинг Императорлық конференцияға қатысып, нәтижесінде Балфур декларациясына әкелген қайта ұйымдастыруды итермеледі. Бұл декларация бірнеше жылдан бері қалыптасқан практикалық шындықты ресми түрде жариялады: Доминиондар толық автономиялы және Біріккен Корольдікпен тең мәртебеде. Бұл жаңа өзгерістер Вестминстер статутында бекітілді, оның күшіне енуімен 1931 жылдың 11 желтоқсанында Канада, Оңтүстік Африка Одағы және Ирландия еркін мемлекеті Ұлыбританиядан ресми заңнамалық тәуелсіздік алды. Сонымен қатар, Балфур декларациясында генерал-губернатордың британ үкіметінің өкілі ретінде әрекет етуі тоқтатылатыны айтылды. Осыған сәйкес, 1928 жылы Ұлыбритания Канадаға алғашқы жоғарғы комиссарын тағайындады, осылайша генерал-губернатордың британ үкіметінің елшісі ретіндегі дипломатиялық рөлі аяқталды. Осылайша генерал-губернатор Канаданың юрисдикциясындағы монархтың өкілі болды, британдық кабинеттің өкілі болудан толық бас тартты және осылайша тек Канаданың премьер-министрінің кеңесі бойынша тағайындалатын болды. Алайда, Канада кабинетінің жаңа жүйе бойынша алғашқы ұсынысы Канададан тыс жерде туған британдық Джон Бьюкен (кейін Лорд Твидсмуир) болды. Твидсмуирдің туған жерін ескермегенмен, кәсіби жазушы бұрынғы генерал-губернаторлардан гөрі ерекше канадалық ұлттық идеясын одан әрі дамытты, елдің барлық түкпір-түкпірін аралап, генерал-губернатор үшін алғаш рет Арктика аймақтарына сапар жасады. Алайда, барлық канадалықтар Твидсмуирдің көзқарасын бөліспеді. 1937 жылы Монреальде: «Канадалықтың бірінші адалдығы Британдық Ұлттар Достастығына емес, Канадаға және Канада Короліне» деген сөзін айтқанда Барон империалистердің наразылығын тудырды, бұл мәлімдемені «Montreal Gazette» газеті «әдепсіз» деп атады. Твидсмуирдің 1935 жылы басталған вице-корольдік қызметі кезінде Канадада туған адамды генерал-губернатор етіп тағайындау туралы шақырулар көбейді. Бірақ Твидсмуир 1940 жылы Канада Екінші дүниежүзілік соғыстың ортасында болған кезде кенеттен қайтыс болды, ал Маккензи Кинг канадалық адамды іздеудің дұрыс уақыты емес деп ойлады. Оның орнына король Георг VI, Атлонның туысы, Атлон графы соғыстың аяқталуына дейін вице-король болып тағайындалды.
Квебектің ұлтшылдығы және конституциялық патриация
1952 жылы, король Георг VI қайтыс болғанға дейін бес күн бұрын, Масси Канадада генерал-губернатор болып тағайындалған алғашқы канадалық болды. Маркиз де Водреюль Кавагналь 1755 жылдың 1 қаңтарында Жаңа Францияның генерал-губернаторы болып тағайындалған еді, сондай-ақ 1854 жылдан бері сэр Эдмунд Уокер Хедтен кейін перзенттікке көтерілмейтін алғашқы адам болды. Бұл дәстүрден алшақтау туралы алаңдаушылық болды және Масси келісімге келу мақсатымен тағайындалды: ол адалдық, қадір-қасиет және ресмилік белгілерін көрсете білді, бұл вице-корольден күтілетін қасиеттер еді. Оның генерал-губернаторлық өкілеттігі аяқталуға жақын қалғанда, ағылшын тілінде сөйлейтін Массиден кейін франкофон канадалық тағайындалуы керек деп ойланды. Сондықтан, либералдық партиямен байланысына қарамастан, Ванье консервативті премьер-министр Джон Дифенбейкердің таңдауымен келесі генерал-губернатор болып тағайындалды. Ванье содан кейін королева Елизавета II-нің жеке қатысуымен, Канада Кабинетінің отырысында тағайындалды, осылайша Канаданың екі негізгі тілдік тобының өкілдерін алмастыру дәстүрі қалыптасты. Алайда, бұл қадам монархия мен басқа да федералды институттарды сынға алған Квебектің жаңа ұлтшыл қозғалысын қолдаушыларды қанағаттандырмады. Ванье Квебектің тумасы болғанымен және екі мәдениеттілікті қолдағанмен, провинцияның тәуелсіздік жақтастарының сынап-сіңірулерінен қорғалмады. 1964 жылы Монреальде өткен Сен-Жан Баптист мерекесіне қатысқанда, сепаратистер тобы "Vanier vendu" ("Vanier сатылды") және "Vanier fou de la Reine" ("Vanier королеваның клоуны") деген жазулары бар плакаттарды ұстады. Осы аймақтық ұлтшылдық пен канадалық ұлттық сананың өзгеруіне байланысты монархияның бейнесі мен рөлі абайсызда төмендетілді, ал Ваньеден кейін келген Миченер генерал-губернатор кеңсесінің көптеген ежелгі дәстүрлерін сақтаған соңғы вице-король болды, мысалы генерал-губернатордың сарай киімдерін киюі, мемлекеттік шараларға арналған сарай киімдерінің талабы және әйелдердің генерал-губернатор алдында сәлем беруі. Сонымен қатар, ол вице-король үшін жаңа тәжірибелерді енгізді, оның ішінде вице-губернаторлармен тұрақты кеңесулер өткізу және мемлекеттік сапарлар жасау. Монархияның канадалық институт ретінде танылуы артып, Канаданың ерекше құрмет жүйесі құрылды, Канаданың әлемдік аренадағы рөлінің өсуімен мемлекеттік сапарлардың саны көбейді және мемлекеттік рәсімдерді бейнелей көрсету үшін теледидардың кеңінен қолданылуымен генерал-губернатор ұлттық өмірде жақсырақ көріне бастады. 1978 жылдың маусымында Кабинет конституциялық түзетулерге қатысты C-60 заң жобасын ұсынды, ол басқа өзгерістермен қатар атқарушы билікті тікелей генерал-губернаторға беруді және лауазымды "Бірінші канадалық" деп атауды көздеді, бірақ бұл ұсыныс провинциялық премьер-министрлер тарапынан қабылданбады. Төрт жылдан кейін конституция қабылданып, құжаттарға түзетулер енгізудің жаңа формуласы Таққа, оның ішінде генерал-губернатор кеңсесіне кез келген өзгерістерге барлық провинциялық заң шығарушы органдардың және федералды парламенттің келісімін қажет ететінін көрсетеді. 1984 жылы Канаданың алғашқы әйел генерал-губернаторы Сауве тағайындалды. Королева Елизавета II-нің патенттік хаттарымен рұқсат етілгендей, ол Канаданың геральдикалық басқармасын құрды, сондай-ақ жастар мен әлемдік бейбітшілікті қолдады, бірақ Сауве көптеген жағдайларда халыққа жабық корольдік резиденцияның аумағын жауып, протоколды бұзғандықтан даулы вице-король болып танылды.
Атаудың жазылуы
Канада үкіметінің кеңсесі мен ресми жарияланымдарын құрайтын патент хаттары генерал-губернатор атауын, басқа Ұлт Достастығы елдеріндегідей, дефиссіз жазады. "Губернатор" сөзі есім болғандықтан, атау "генерал-губернаторлар" емес, "генерал-губернатор" түрінде көпше түріне өтеді.