Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада Парламентінің Жоғарғы палатасы
Upper house of the Parliament of Canada
Канада Сенаты – Канада Парламентінің Жоғарғы палатасы. Олар Корольдік және Өкілдер палатасымен бірге Канаданың екіпалаталық заң шығарушы органы құрайды. Сенат британдық Лордтар палатасының үлгісімен жасалған, оның мүшелері премьер-министрдің кеңесі бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Тағайындау негізінен төрт дивизия бойынша жүзеге асырылады, әрқайсысында жиырма төрт сенатор бар: Теңіз жағалауы дивизиясы, Квебек дивизиясы, Онтарио дивизиясы және Батыс дивизиясы. Ньюфаундленд және Лабрадор ешқандай дивизияның құрамына кірмейді және алты сенаторы бар. Үш территорияның әрқайсысында бір сенатор бар, осылайша сенаторлардың жалпы саны 105-ке жетеді. Сенаттағы тағайындамалар бастапқыда өмір бойына берілсе, 1965 жылдан бері 75 жасқа толғанда міндетті түрде зейнетке шығарылады. Сенат парламенттің Жоғарғы палатасы болғанымен, ал Өкілдер палатасы – Төменгі палатасы болғанымен, бұл біріншісі екіншісінен күштірек дегенді білдірмейді. Бұл тек протоколдық тәртіпте оның мүшелері мен лауазым иелері Өкілдер палатасының мүшелерінен және лауазым иелерінен жоғары тұратынын білдіреді. Шындығында, керісінше; практика мен дәстүр бойынша Өкілдер палатасы басым палата болып табылады. Премьер-министр мен Министрлер кабинеті тек Өкілдер палатасына жауапты және олар осы палатаның сенімін сақтағанша ғана қызметте қалады. Парламент екі палатадан және «Парламенттегі Тақтан» (яғни генерал-губернатор вице-король ретінде өкілдік ететін монархтан) тұрады. Заңнаманың заңға айналуы үшін екі палатаның да мақұлдауы қажет, сондықтан Сенат Өкілдер палатасы қабылдаған заң жобаларын қабылдамауға құқылы. 1867 жылдан 1987 жылға дейін Сенат жылына екіден аз заң жобасын қабылдамады, бірақ соңғы жылдары бұл көрсеткіш артқан. Заңнама әдетте екі палатада да ұсынылуы мүмкін болғанымен, үкіметтік заң жобаларының көпшілігі Өкілдер палатасынан басталады, ал Сенат «салмақты екінші ой» палатасы ретінде әрекет етеді (Канаданың бірінші премьер-министрі Джон А. Макдональд осылай атаған).
The Senate of Canada is the upper house of the Parliament of Canada. Together with the Crown and the House of Commons, they compose the bicameral legislature of Canada. The Senate is modelled after the British House of Lords with members appointed by the governor general on the advice of the prime minister. The appointment is made primarily by four divisions, each having twenty four senators: the Maritime division, the Quebec division, the Ontario division, and the Western division. Newfoundland and Labrador is not part of any division, and has six senators. Each of the three territories has one senator, bringing the total to 105 senators. Senate appointments were originally for life; since 1965, they have been subject to a mandatory retirement age of 75. Although the Senate is the upper house of parliament and the House of Commons is the lower house, this does not imply the former is more powerful than the latter. It merely entails that its members and officers outrank the members and officers of the Commons in the order of precedence for the purposes of protocol. In fact, the opposite is true; as a matter of practice and custom, the House of Commons is the dominant chamber. The prime minister and Cabinet are responsible solely to the House of Commons and remain in office only so long as they retain the confidence of that chamber. Parliament is composed of the two houses together with the "Crown in Parliament" (i. e. the monarch, represented by the governor general as viceroy). The approval of both houses is necessary for legislation to become law, and thus the Senate can reject bills passed by the House of Commons. Between 1867 and 1987, the Senate rejected fewer than two bills per year, but this has increased in more recent years. Although legislation can normally be introduced in either chamber, the majority of government bills originate in the House of Commons, with the Senate acting as the chamber of "sober second thought" (as it was called by John A. Macdonald, Canada's first prime minister).
Тарих
Сенат 1867 жылы Ұлыбритания Парламенті Британдық Солтүстік Америка туралы 1867 жылғы заңды (қазіргі Конституция туралы заң, 1867) қабылдап, Канада провинциясын (Квебек және Онтарио екі бөлек провинция ретінде), Новая Шотландия және Нью-Брансуик провинцияларын біріктіріп, бір федералды доминион құрды. Канада Парламенті Вестминстер жүйесіне негізделген (яғни Ұлыбритания Парламентінің үлгісі). Канаданың алғашқы премьер-министрі сэр Джон А. Макдональд Сенатты «салмақты екінші ой» ретінде сипаттады, ол сайланған Өкілдер палатасының «демократиялық асыра сікілімдерін» тежеп, аймақтық өкілдікті қамтамасыз етеді. Оның пікірінше, егер Өкілдер палатасы халықты дұрыс көрсете алса, жоғарғы палата аймақтарды көрсетуі керек. Ол тек қарастыру органы немесе Өкілдер палатасының тежегіші болуы тиіс еді. Сондықтан, Сенат мақсатты түрде тағайындалатын палата ретінде құрылды, өйткені сайланған Сенат тым танымал және тым күшті болып, Өкілдер палатасының қалауын тоқтатуға мүмкіндік берер еді. 2008 жылы Канада Геральдикалық Орталығы Сенат институтына, жоғарғы палатадағы монархтың билігін көрсететін Сенаттың жез таяғын (эскутшеонның артында) бейнелейтін герб тағайындады. Сенаторлар санының уақыт өте келе өзгеруіЗаңды өзгертуКүшіне енген күніЖалпы саны. 26 барлығы. Онт. Кве. Теңіз провинцияларыБатыс провинцияларыН. Л. Н. Б. Т. Ю. Т. Ну. Н. С. Н. Б. П. Е. И. Мэн. Б. К. Саск. Алта. Конституция туралы заң, 18671867 07 01727824241212 Манитоба туралы заң, 18701870 07 157480242412122 Британдық Колумбияға қосылу шарттары1871 07 207783242412123 Принс-Эдуард аралының қосылу шарттары, Конституция туралы заңның 147-бабында көрсетілгендей1873 07 01778324241010423 Альберта және Саскачеван туралы заңдар1905 09 0185912424101042344 Конституция туралы заң, 19151915 05 1996104241046666 Ньюфаундленд туралы заң, Конституция туралы заңның 1915 жылғы 1(1)(vii) тармағында көрсетілгендей1949 03 311021102410466666 Конституция туралы заң (№ 2), 19751975 06 19104112241010466666111 Конституция туралы заң, 1999 (Нунавут)1999 04 01105113241010466666111
The Senate came into existence in 1867, when the Parliament of the United Kingdom passed the British North America Act 1867 (now entitled the Constitution Act, 1867), uniting the Province of Canada (as two separate provinces, Quebec and Ontario), Nova Scotia and New Brunswick into a single federal Dominion. The Canadian parliament was based on the Westminster system (that is, the model of the Parliament of the United Kingdom). Canada's first prime minister, Sir John A. Macdonald, described the Senate as a body of "sober second thought" that would curb the "democratic excesses" of the elected House of Commons and provide regional representation. He believed that if the House of Commons properly represented the population, the upper chamber should represent the regions. It was not meant to be more than a revising body or a brake on the House of Commons. Therefore, it was deliberately made an appointed house, since an elected Senate might prove too popular and too powerful and be able to block the will of the House of Commons. In 2008 the Canadian Heraldic Authority granted the Senate, as an institution, a coat of arms composed of a depiction of the chamber's mace (representing the monarch's authority in the upper chamber) behind the escutcheon of the Arms of Canada. + Change in number of senators over timeModifying actDate enactedNormal totals. 26 totalOnt. Que. Maritime ProvincesWestern ProvincesN. L. N. W. T. Y. T. Nu. N. S. N. B. P. E. I. Man. B. C. Sask. Alta. Constitution Act, 18671867 07 01727824241212 Manitoba Act, 18701870 07 157480242412122British Columbia Terms of Union1871 07 2077832424121223Prince Edward Island Terms of Union as set out in s. 147 of the Constitution Act, 18671873 07 01778324241010423Alberta Act and Saskatchewan Act1905 09 0185912424101042344Constitution Act, 19151915 05 19961042424101046666Newfoundland Act as set out in s. 1(1)(vii) of the Constitution Act, 19151949 03 3110211024241010466666Constitution Act (No. 2), 19751975 06 191041122424101046666611Constitution Act, 1999 (Nunavut)1999 04 0110511324241010466666111
Сенат реформасы
Сенат реформасын талқылау кем дегенде 1874 жылға дейін барып жетеді, бірақ бүгінгі күнге дейін мағыналы өзгерістер аз ғана болды. 1927 жылы «Атақты бесік» канадалық әйелдер Жоғарғы Соттан әйелдердің сенатор болуға құқылы екенін анықтауын сұрады. «Адамдар ісі»нде сот бірауыздан әйелдер сенатор бола алмайды, себебі олар «білікті тұлғалар» емес деген шешім шығарды. Апелляцияда, Тайлық Кеңесінің Сот комитеті әйелдерді «адам» деп таныды, ал төрт айдан кейін Кэрин Уилсон сенатқа тағайындалды. 1960 жылдары реформа туралы пікірталас «Тыныш революциямен» және Батыстың шеттеу сезімімен бірге пайда болды. Сенаттағы алғашқы өзгеріс 1965 жылы болды, онда міндетті зейнеткерлік жасы 75 жасқа белгіленді. Одан бұрын тағайындалғандар өмір бойы қызмет етті. 1982 жылы Сенатқа белгілі бір конституциялық түзетулерге шартты вето құқығы берілді. 1987 жылы Альберта провинциясы Альберта Сенатының үміткерлерін сайлау туралы заң қабылдады. 1989 жылғы Альберта Сенатының үміткерлерін сайлау нәтижелері міндетті болған жоқ. Канада Сенатының шығындарына байланысты даудан кейін премьер-министр Стивен Харпер тағайындауларды тоқтата тұру туралы шешім қабылдады. Харпер ондаған жылдар бойы сайланатын Сенатты жақтады, бірақ оның ұсыныстары 2014 жылғы Жоғарғы Сот шешімімен тоқтатылды. Бұл шешімде кемінде жеті провинцияның, олардың халқы ұлттық халықтың кемінде жартысын құрайтын конституциялық түзетуді мақұлдауы қажет еді. 2014 жылы либералдық партияның жетекшісі Джастин Трюдо барлық сенаторларды либералдық фракциядан шығарды және 2016 жылы премьер-министр болып сайланғаннан кейін Сенат тағайындаулары бойынша тәуелсіз кеңесші кеңес құрды. Екеуі де конституциялық өзгерістерді қажет етпестен Сенатты азырақ партиялық етуге бағытталған әрекеттер болды. Кеңес премьер-министрге ұсынылатын үміткерлердің қысқа тізімін ұсынады, ол оларды қабылдауға міндетті емес. Кейбір провинциялар Сенатқа заңдылық беру арқылы жағдайды нашарлататынын айтып, қатысудан бас тартты. 2016 жылы осы жаңа тағайындау процесі басталғаннан бері 66 жаңа сенатор, олардың барлығы осы процедура бойынша таңдалды, бос орындарды толтыру үшін тағайындалды. Қазірде кез келген уақытта барлық канадалықтар Сенатқа тағайындалуға тікелей өтініш бере алады немесе талаптарға сай келетін адамды ұсына алады.
Discussion of Senate reform dates back to at least 1874, but to date there has been little meaningful change. In 1927, The Famous Five Canadian women asked the Supreme Court to determine whether women were eligible to become senators. In the Persons Case, the court unanimously held that women could not become senators since they were not "qualified persons". On appeal, the Judicial Committee of the Privy Council ruled that women were persons, and four months later, Cairine Wilson was appointed to the senate. In the 1960s, discussion of reform appeared along with the Quiet Revolution and the rise of Western alienation. The first change to the Senate was in 1965, when a mandatory retirement age of 75 years was set. Appointments made before then were for life. In 1982 the Senate was given a qualified veto over certain constitutional amendments. In 1987 Alberta legislated for the Alberta Senate nominee elections. Results of the 1989 Alberta Senate nominee election were non binding. Following the Canadian Senate expenses scandal Prime Minister Stephen Harper declared a moratorium on further appointments. Harper had advocated for an elected Senate for decades, but his proposals were blocked by a 2014 Supreme Court ruling that requires a constitutional amendment approved by a minimum of seven provinces, whose populations together accounted for at least half of the national population. In 2014, Liberal leader Justin Trudeau expelled all senators from the Liberal caucus and, as prime minister in 2016, created the Independent Advisory Board for Senate Appointment, both of which were attempts to make the Senate less partisan without requiring constitutional change. The board provides a short list of recommended candidates to the Prime Minister, who is not bound to accept them. Some provinces refused to participate, stating that it would make the situation worse by lending the Senate some legitimacy. Since this new appointments process was launched in 2016, 66 new senators, all selected under this procedure, were appointed to fill vacancies. All Canadians may now apply directly for a Senate appointment at any time, or nominate someone they believe meets the merit criteria.
Палата және кеңселер
1916 жылы Парламент ғимаратын шарпыған өрттен Сенаттың алғашқы залы жойылды. Содан кейін Сенат 1922 жылға дейін қазіргі Канада Табиғат мұражайының минералды бөлмесінде жұмыс істеді, одан кейін Парламент төбесіне көшірілді. Орталық блок жөндеуден өтіп жатқандықтан, Канада Сенаты ғимаратында уақытша залдар салынды, және Сенат 2019 жылдан бастап онда отыра бастады. Залдың екі жағында орындықтар мен үстелдер орналасқан, олардың арасында орталық дәліз өтеді. Залдың үстінде көрермендер галереясы орналасқан. Спикердің мінбері залдағы бір шетте орналасқан, және ол ішінара Уиндзор Ұлы саябағынан алынған ағылшын жаңғағынан жасалған жаңа патшалық тақтарды қамтиды. Парламент төбесінен тыс, көптеген сенаторлардың кеңселерi Веллингтон көшесінен қарсы жағындағы Виктория ғимаратында орналасқан.
The original Senate chamber was lost to the fire that consumed the Parliament Buildings in 1916. The Senate then sat in the mineral room of what is today the Canadian Museum of Nature until 1922, when it relocated to Parliament Hill. With the Centre Block undergoing renovations, temporary chambers have been constructed in the Senate of Canada Building, where the Senate began meeting in 2019. There are chairs and desks on both sides of the chamber, divided by a centre aisle. A public gallery is above the chamber. The dais of the speaker is at one end of the chamber, and includes the new royal thrones, made in part from English walnut from Windsor Great Park. Outside of Parliament Hill, most senators have offices in the Victoria Building across Wellington Street.
Біліктіліктері
Сенаторларды премьер-министрдің ұсынысы бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Дәстүр бойынша, премьер-министрдің партия мүшелері таңдалды. Конституция бойынша сенатор болу үшін 30 мен 75 жас аралығындағы корольдің азаматы және тағайындалған провинция немесе аумақтың тұрғыны болуы керек. Сенаторлар сондай-ақ өздерінің борыштары мен міндеттемелері бойынша кем дегенде 4000 доллар тұратын мүлік иелері болуы керек, егер сенатор тұрғын үй ретінде білікті мүлікті атап көрсеткен болса, онда олар шын мәнінде онда қандай да бір мағыналы түрде тұрып жатқан-тұрмағанын тексеру үшін ешқандай қосымша күш-жігер жұмсалмаған. Провинция немесе территория Сенаттың бөлінісі Сенаторлар Сенатордың бір адамындағы халық саны (2021) Жалпы халық саны (2021) Сенаторлардың % халық санының % Орын саны, Төменгі палатаның % орын саны Онтарио 24 592,664 14,223,942 22.9% 38.5% 12 13 5.8% Квебек 24 354,243 8,501,833 22.9% 23.0% 78 23.1% Батыс Канада 68 33,480 5,000,879 5.7% 13.5% 42 12.4% 67 10,439 4,262,635 5.7% 11.5% 34 10.0% 62 23,692 1,342,153 5.7% 3.6% 14 4.1% 61 88,751 1,132,505 5.7% 3.1% 14 4.1% Маритем 10 96,938 969,383 9.5% 2.6% 11 3.3% 10 77,561 775,610 9.5% 2.1% 10 3.0% 4 38,583 154,331 3.8% 0.4% 4 1.2% 6 85,092 510,550 5.7% 1.4% 7 2.1% 14 1,070 41,070 0.9% 0.1% 1 0.3% 14 0,232 40,232 0.9% 0.1% 1 0.3% 13 6,858 36,858 0.9% 0.1% 1 0.3% Барлығы/орташа 105 352,305 36,991,981 100% 100% 338 100% Ескерту: Халық санының мәліметтері 2021 жылғы Канаданың соңғы ресми халық санағына негізделген, оны Канада Статистикасы жүргізіп, жариялаған. Конституциялық ереже бар – 1867 жылғы Конституциялық актінің 26-бабы, оның негізінде егемен төрт немесе сегіз қосымша сенаторды тағайындауды мақұлдауы мүмкін, олар төрт аймаққа тең бөлінеді. Монарх премьер-министрдің кеңесі бойынша мақұлдауы беріледі, ал генерал-губернаторға қажетті патент хаттарын беруге тапсырма беріледі. Бұл ереже бір рет қана қолданылған: 1990 жылы премьер-министр Браян Малроуни тауарлар мен қызметтер салығын (GST) құру туралы заң жобасын қабылдауға тырысты. Сегіз қосымша сенаторды тағайындау Прогрессивті консервативтік партияға аздап көпшілікке мүмкіндік берді. 26-бапты қолданудың бір сәтсіз әрекеті болды, оны 1874 жылы премьер-министр Александр Маккензи жасаған. Оны британдық кабинет кеңесінің ақыл-кеңесінен королева Виктория қабылдамады. Алайда, бұл бап Сенатта орын санының тұрақты өсуіне әкелмейді. Оның орнына, сенаторлардың қалыпты жолмен қызметтен кетуі, олардың провинциясы қалыпты орынға оралғанға дейін ауыстырылмайды. 1989 жылдан бастап Альбертаның сайлаушылары «күтіп тұрған сенаторларды» немесе провинцияның Сенатына кандидаттарды сайлады. Алайда бұл сайлаулар ешқандай федералды конституциялық немесе заңдық ережеге сәйкес өткізілмейді; сондықтан премьер-министрден тағайындауға ұсынылатын кандидаттарды ұсыну талап етілмейді. Сенатқа күтуде тұрған үш сенатор ғана тағайындалды: біріншісі 1990 жылы Брайан Малроунидің ұсынысы бойынша тағайындалған Стэн Уотерс; екіншісі 1998 және 2004 жылдары күтуде тұрған сенатор болып сайланған Берт Браун, 2007 жылы премьер-министр Стивен Харпердің ұсынысы бойынша Сенатқа тағайындалды; үшіншісі Бетти Унгер, 2004 жылы сайланған және 2012 жылы тағайындалған. Сенатордың жылдық жалақысы 2019 жылы 150 600 доллар болды, бірақ мүшелер басқа лауазымдарға (мысалы, спикер атағына) қосымша жалақы ала алады. Сенаторлардың көпшілігі парламенттің мүшелерінен жоғары, бірақ спикер Төменгі палатаның спикерінен жоғары және екеуі де қалған сенаторлардан бірнеше саты жоғары.
Senators are appointed by the governor general via the recommendation of the prime minister. Traditionally, members of the prime minister's party were chosen. The constitution requires that a person be a subject of the King, between 30 and 75 years of age and a resident of the province or territory for which they are appointed, to become a senator. Senators must also own property worth at least $4,000 above their debts and liabilities, as long as the senator listed a qualifying property as a residence, no further efforts have typically been undertaken to verify whether they actually resided there in any meaningful way. Province or territorySenate divisionSenatorsPopulation per senator(2021)Total population(2021)% of senators% of populationNo. (Number) of seats,House of Commons% of seats,CommonsOntario24592,66414,223,94222.9%38.5%12135.8%Quebec24354,2438,501,83322.9%23.0%7823.1%Western Canada6833,4805,000,8795.7%13.5%4212.4%6710,4394,262,6355.7%11.5%3410.0%6223,6921,342,1535.7%3.6%144.1%6188,7511,132,5055.7%3.1%144.1%Maritimes1096,938969,3839.5%2.6%113.3%1077,561775,6109.5%2.1%103.0%438,583154,3313.8%0.4%41.2% rowspan="4" 685,092510,5505.7%1.4%72.1%141,07041,0700.9%0.1%10.3%140,23240,2320.9%0.1%10.3%136,85836,8580.9%0.1%10.3%Total/average, 105352,30536,991,981100%100%338100%Note: Population data based on the latest official 2021 Canadian census, conducted and published by Statistics Canada. There exists a constitutional provision—section 26 of the Constitution Act, 1867—under which the sovereign may approve the appointment of four or eight extra senators, equally divided among the four regions. The approval is given by the monarch on the advice of the prime minister, and the governor general is instructed to issue the necessary letters patent. This provision has been used only once: in 1990, when Prime Minister Brian Mulroney sought to ensure the passage of a bill creating the Goods and Services Tax (GST). The appointment of eight additional senators allowed a slight majority for the Progressive Conservative Party. There was one unsuccessful attempt to use Section 26, by Prime Minister Alexander Mackenzie in 1874. It was denied by Queen Victoria, on the advice of the British Cabinet. The clause does not result in a permanent increase in the number of Senate seats, however. Instead, an attrition process is applied by which senators leaving office through normal means are not replaced until after their province has returned to its normal number of seats. Since 1989, the voters of Alberta have elected "senators in waiting", or nominees for the province's Senate seats. These elections, however, are not held pursuant to any federal constitutional or legal provision; thus, the prime minister is not required to recommend the nominees for appointment. Only three senators in waiting have been appointed to the Senate: the first was Stan Waters, who was appointed in 1990 on the recommendation of Brian Mulroney; the second was Bert Brown, elected a senator in waiting in 1998 and 2004, and appointed to the Senate in 2007 on the recommendation of Prime Minister Stephen Harper; and the third was Betty Unger, elected in 2004 and appointed in 2012. The base annual salary of a senator was $150,600 in 2019, although members may receive additional salaries in right of other offices they hold (for instance, the title of Speaker). Most senators rank immediately above Members of Parliament in the order of precedence, although the speaker is ranked just above the speaker of the House of Commons and both are a few ranks higher than the remaining senators.
Бос орындар
Премьер-министрдің генерал-губернаторға бос орындарды толтыру үшін жаңа сенаторларды тағайындау туралы кеңес беруі қажет пе деген пікірталас бар. 2014 жылы оппозиция басшысы Том Малкейр бос орындарды толтыруға конституциялық талап жоқ деді. Конституциялық зерттеуші Питер Хогг, егер Сенаттың тағайындаудан бас тартуы оның жұмысын атқаруына немесе конституциялық функцияларын орындауына мүмкіндік болмайтын деңгейге дейін азайса, соттар «оны түзетуге ұмтылуы мүмкін» деді. Ванкуверлік адвокат Аниз Алани 2014 жылы премьер-министр Стивен Харпердің бос орындарды толтыру үшін сенаторларды тағайындау туралы кеңес беруден бас тартуына қатысты сотқа шағымдану туралы өтініш берді. 2015 жылдың 24 шілдесінде Харпер Сенаттағы 22 бос орынды толтыру үшін генерал-губернаторға кеңес бермейтінін мәлімдеді, провинциялардың «кең реформалар жоспарын жасағанын немесе қазіргі жағдайды жоюдың жалғыз жолы – тарату екеніне келуін» қалағандықтан. Ол бос орындардың қанша уақытқа дейін жиналатынын айтудан бас тартты. 1867 жылғы Конституциялық актіге сәйкес, сенаторларды премьер-министрдің кеңесі бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Конституциялық зерттеуші Адам Додектің айтуынша, егер мұндай кеңес берілмесе, «өте қиын жағдайларда генерал-губернатор кеңессіз осындай билікті [тағайындауды] жүзеге асыруға мәжбүр болады». 2015 жылдың 5 желтоқсанында жаңа Либералдық үкімет сенаторларға қатысты жаңа талаптарды қолдана отырып, жаңа тағайындау процесін жариялады. Саяси партияға қатысы жоқ тәуелсіз үміткерлерді бес мүшелі жаңа кеңесші кеңес (жыл соңына дейін құрылады) мақұлдайды, бұл реформа Сенаттың партиялық сипатын жоюға бағытталған. Ол кезде Сенатта 22 бос орын болды. 2016 жылдың 12 сәуірінде жеті жаңа сенатор ант берді, оның ішінде премьер-министр Джастин Трюдоның Сенаттағы Үкімет өкілі Питер Хардер де бар. 2016 жылдың қазан және қараша айларында барлық бос орындарды толтыру үшін қосымша тағайындаулар жарияланды. Бұл сенаторлар шақырылғаннан кейін Сенат тарихында алғаш рет тәуелсіз сенаторлар партиялық фракциялардан көп болды. Сондай-ақ, тәуелсіз сенаторлар тобы сенаторлардың жалпы санының жартысынан асты. 2018 жылдың 12 желтоқсанында Нова Шотландия, Юкон, Солтүстік-Батыс территориялар және Онтариодағы қалған төрт бос орын толтырылды. Осы тағайындаулармен Сенат сегіз жылдан астам уақыттан бері алғаш рет толық құрамымен жұмыс істеді. 2018 жылдың желтоқсанынан бері қосымша сенаторлар зейнеткерлікке шықты, отставкаға кетті немесе қайтыс болды, сондықтан 2023 жылға қарай Сенатта 105 мүшеден кем, 9 бос орын бар.
There is some debate as to whether there is any requirement for the prime minister to advise the governor general to appoint new senators to fill vacancies as they arise. In 2014, Leader of the Opposition Tom Mulcair argued that there is no constitutional requirement to fill vacancies. Constitutional scholar Peter Hogg has commented that the courts "might be tempted to grant a remedy" if the refusal to recommend appointments caused the Senate to be diminished to such a degree that it could not do its work or serve its constitutional function. Vancouver lawyer Aniz Alani filed an application for judicial review of Prime Minister Stephen Harper's apparent refusal to advise the appointment of senators to fill existing vacancies in 2014, arguing that the failure to do so violates the Constitution Act, 1867. On July 24, 2015, Harper announced that he would not be advising the governor general to fill the 22 vacancies in the Senate, preferring that the provinces "come up with a plan of comprehensive reform or to conclude that the only way to deal with the status quo is abolition". He declined to say how long he would allow vacancies to accumulate. Under the Constitution Act, 1867, senators are appointed by the governor general on the advice of the prime minister. If no such advice is forthcoming, according to constitutional scholar Adam Dodek, in "extreme cases, there is no question that the Governor General would be forced to exercise such power [of appointment] without advice". On December 5, 2015, the new Liberal government announced a new merit based appointment process, using specific new criteria as to eligibility for the Senate. Independent applicants, not affiliated with any political party, will be approved by a new five member advisory board (to be in place by year end), a reform that was intended to begin eliminating the partisan nature of the Senate. At the time, there were 22 vacancies in the Senate. On April 12, 2016, seven new senators were sworn in, including Prime Minister Justin Trudeau's hand picked Representative of the Government in the Senate, Peter Harder. A series of additional appointments were announced for October and November 2016 that would fill all vacancies. Once these senators were summoned, the independent non aligned senators became more numerous than either of the party caucuses for the first time in the Senate's history. The independent senator group also grew to include over half the total number of senators. On December 12, 2018, the four remaining vacancies were filled in Nova Scotia, the Yukon, the Northwest Territories and Ontario. With these appointments, the Senate had a full complement of senators for the first time in over eight years. Since December 2018, additional senators have retired, resigned or died so the Senate currently has fewer than 105 members again, with 9 vacancies as of 2023.
Қызметкерлер
Сенаттың төрағалық етуші өкілі – спикер, оны премьер-министрдің кеңесі бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Спикерге әрбір парламенттік сессияның басында Сенат сайлайтын спикер протемпоре («Қазіргі спикер») көмек көрсетеді. Егер спикер қатыса алмаса, оның орнына уақытша спикер төрағалық етеді. Сонымен қатар, Канада Парламенті туралы заң спикерге уақытша қызмет етуге басқа сенаторды тағайындауға құқық береді. Мюриэл Маккуин Фергюссон Канада Парламентінің алғашқы әйел спикері болды, ол 1972 жылдан 1974 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Сенатта заңнамалық жұмысты басқаруға жауапты сенатор – Сенаттағы Үкімет өкілі, ол премьер-министр таңдаған сенатор және оның міндеті – үкімет атынан заңнама ұсыну. Бұл лауазым 2016 жылы Сенаттағы Үкімет басшысы лауазымын алмастыру үшін құрылды. Оппозициядағы баламасы – Сенаттағы Оппозиция көшбасшысы, ол ресми оппозицияның көшбасшысы таңдайды. Алайда, егер Палатадағы ресми оппозиция Сенаттағы ресми оппозициядан өзге партия болса (2011 жылдан 2015 жылға дейін болғандай), онда Сенаттағы партия өз көшбасшысын өзі таңдайды. Сенаттың мүшелері емес лауазымдарға клерк, клерк орынбасары, заң клеркі және басқа да клерктер кіреді. Бұл лауазымдағы адамдар спикерге және Сенаттың ережелері мен процедурасы туралы кеңес береді. Тағы бір лауазым – Қара таяқтың үй иесі, оның міндеттері Сенат палатасындағы тәртіп пен қауіпсіздікті сақтауды қамтиды. Қара таяқтың үй иесі салтанатты қара ағаштан жасалған таяқ ұстайды, осыдан «қара таяқ» атауы пайда болған. Бұл лауазым шамамен Төменгі палатадағы сержант лауазымымен тең, бірақ үй иесінің міндеттері көбірек салтанатты сипатқа ие. Қауіпсіздік пен инфрақұрылымды қамтамасыз ету Парламенттік округтер қызметінің бас директорына жүктеледі.
The presiding officer of the Senate is the speaker, who is appointed by the governor general on the advice of the prime minister. The speaker is assisted by a speaker pro tempore ("Current Speaker"), who is elected by the Senate at the beginning of each parliamentary session. If the Speaker is unable to attend, the speaker pro tempore presides instead. Furthermore, the Parliament of Canada Act authorizes the speaker to appoint another senator to temporarily serve. Muriel McQueen Fergusson was the Parliament of Canada's first female speaker, holding the office from 1972 to 1974. The senator responsible for steering legislation through the Senate is the representative of the Government in the Senate, who is a senator selected by the prime minister and whose role is to introduce legislation on behalf of the government. The position was created in 2016 to replace the former position of leader of the Government in the Senate. The opposition equivalent is the leader of the Opposition in the Senate is selected by the leader of the Official Opposition. However, if the Official Opposition in the Commons is a different party than the Official Opposition in the Senate (as was the case from 2011 to 2015), then the Senate party chooses its own leader. Officers of the Senate who are not members include the clerk, the deputy clerk, the law clerk, and several other clerks. These officers advise the speaker and members on the rules and procedure of the Senate. Another officer is the usher of the Black Rod, whose duties include the maintenance of order and security within the Senate chamber. The usher of the Black Rod bears a ceremonial black ebony staff, from which the title "black rod" arises. This position is roughly analogous to that of the sergeant at arms in the House of Commons, but the usher's duties are more ceremonial in nature. The responsibility for security and the infrastructure lie with the director general of Parliamentary Precinct Services.
Заң шығару функциялары
Заңнама екі палатаның бірінде ұсынылуы мүмкін, бірақ көптеген заң жобалары Ұлыбританиялық үлгіге сәйкес, Сенатқа салық салу немесе мемлекеттік қаражатты жұмсау туралы заң жобаларын бастауға рұқсат етілмейді. АҚШ-қа ұқсас, Сенаттың өкілеттігін шектеу тек әдет-ғұрып мәселесі емес, ол 1867 жылғы Конституциялық актіде нақты көрсетілген. Сонымен қатар, Төменгі палата Канада Конституциясына енгізілген түзетутерді Сенат мақұлдамаған жағдайда, оларды күштен шығаруға құқылы; алайда, бұл құқықты пайдалану үшін кем дегенде 180 күн күту керек. Осы екі ерекшеліктерден басқа, Парламенттің екі палатасының өкілеттігі теориялық тұрғыдан тең; заң жобасын қабылдау үшін екі палатаның да келісімі қажет. Бірақ іс жүзінде, Ұлыбританиялық палатасы парламентте басымдыққа ие, ал Сенат демократиялық жолмен сайланған палатаның еркіне қарсы келетіндей әрекеттерді сирек жасайды. Сенат 1939 жылдан бері Ұлыбританиялық палатадан келген ешқандай заң жобасын вето қоймаса да, Сенат ұсынған шағын түзетулер көбінесе Ұлыбританиялық палата тарапынан қабылданады. Сенат Ұлыбританиялық палатаға қарағанда азырақ партиялық және қақтығысқа толы болып табылады және мәселелер бойынша келісімге келуге бейім. Бұған қоса, Сенатқа ұсынылған заң жобаларын толыққанды немесе комитеттерде егжей-тегжейлі зерттеуге көбірек мүмкіндік беріледі. Осы мұқият қарау процесі Сенатты бүгінгі күнге дейін «салмақты ойдың екінші палатасы» деп атауға себеп болып табылады, дегенмен бұл терминнің мағынасы Джон А. Макдональд қолданған кездегіден сәл өзгеше. Сенаттың форматы заң жобаларына соңғы оқылым алдында көптеген ұсақ түзетулер енгізуге мүмкіндік береді. Сенат кейде заңдарды қарастыру, түзету және тіпті қабылдамау бойынша белсенділік көрсетеді. Конфедерация құрылғаннан кейінгі алғашқы 60 жылда Ұлыбританиялық палатадан 180-ге жуық заң жобасы қабылданды және Сенаттың мақұлдауына ие болмады, себебі олар Сенат тарапынан қабылданбады немесе Сенат ұсынған түзетулер Ұлыбританиялық палата тарапынан қабылданбады. Ал 1928 жылдан 1987 жылға дейінгі 60 жылдық кезеңде осыған ұқсас себептермен жоғалған заң жобаларының саны осы көрсеткіштен төрт есе аз болды. 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында келіспеушіліктер болды. Осы кезеңде Сенат 1988 жылғы АҚШ-пен еркін сауда туралы заң жобасына (Канаданың 1988 жылғы федералды сайлауын шақыруға себеп болды) және тауарлар мен қызметтер салығы сияқты мәселелер бойынша заңға қарсы шықты. 1990 жылдары Сенат төрт заң жобасын қабылдамады: абортты шектеу туралы заң жобасы (C 43), федералды агенттіктерді оңайлату туралы ұсыныс (C 93), Лестер Б. Пирсон әуежайын қайта құру туралы заң жобасы (C 28) және қылмысқа қатысты авторлық құқықтан пайда табу туралы заң жобасы (C 220). 2000 жылдан 2013 жылға дейін Сенат барлығы 75 заң жобасын қабылдамады. 2010 жылдың желтоқсанында Сенат C 311 заң жобасын қабылдамады, ол Канаданы 2020 жылға дейін шығарындыларды 25 пайызға және 2050 жылға дейін 80 пайызға азайтуға міндеттейтін жылыжай газдарын реттеуге қатысты. Бұл заң жобасын Ұлыбританиялық палатадағы консерваторлардан басқа барлық партиялар қабылдады, ал Сенаттағы көпшілік консерваторлар 43-32 дауыспен қабылдамады.
Although legislation may be introduced in either chamber, most bills originate in the House of Commons. Because the Senate's schedule for debate is more flexible than that of the House of Commons, the government will sometimes introduce particularly complex legislation in the Senate first. In conformity with the British model, the Senate is not permitted to originate bills imposing taxes or appropriating public funds. Unlike in Britain but similar to the United States, this restriction on the power of the Senate is not merely a matter of convention but is explicitly stated in the Constitution Act, 1867. In addition, the House of Commons may, in effect, override the Senate's refusal to approve an amendment to the Canadian constitution; however, they must wait at least 180 days before exercising this override. Other than these two exceptions, the power of the two Houses of Parliament is theoretically equal; the approval of each is necessary for a bill's passage. In practice, however, the House of Commons is the dominant chamber of parliament, with the Senate very rarely exercising its powers in a manner that opposes the will of the democratically elected chamber. Although the Senate has not vetoed a bill from the House of Commons since 1939, minor changes proposed by the Senate to a bill are usually accepted by the Commons. The Senate tends to be less partisan and confrontational than the Commons and is more likely to come to a consensus on issues. It also often has more opportunity to study proposed bills in detail either as a whole or in committees. This careful review process is why the Senate is still today called the chamber of "sober second thought", though the term has a slightly different meaning from what it did when used by John A. Macdonald. The format of the Senate allows it to make many small improvements to legislation before its final reading. The Senate, at times, is more active at reviewing, amending, and even rejecting legislation. In the first 60 years after Confederation, approximately 180 bills were passed by the House of Commons and sent to the Senate that subsequently did not receive Royal Assent, either because they were rejected by the Senate or were passed by the Senate with amendments that were not accepted by the Commons. In contrast, fewer than one quarter of that number of bills were lost for similar reasons in the sixty year period from 1928 to 1987. The late 1980s and early 1990s was a period of contention. During this period, the Senate opposed legislation on issues such as the 1988 free trade bill with the US (forcing the Canadian federal election of 1988) and the Goods and Services Tax. In the 1990s, the Senate rejected four pieces of legislation: a bill passed by the Commons restricting abortion (C 43), a proposal to streamline federal agencies (C 93), a bill to redevelop the Lester B. Pearson Airport (C 28), and a bill on profiting from authorship as it relates to crime (C 220). From 2000 to 2013, the Senate rejected 75 bills in total. In December 2010, the Senate rejected Bill C 311, involving greenhouse gas regulation that would have committed Canada to a 25 per cent reduction in emissions by 2020 and an 80 per cent reduction by 2050. The bill was passed by all the parties except the Conservatives in the House of Commons and was rejected by the majority Conservatives in the Senate on a vote of 43 to 32.
Ажырасу және басқа жеке шоттар
Тарихи тұрғыдан алғанда, 1968 жылғы Ажырасу заңы қабылданғанға дейін Квебек және Ньюфаундленд провинцияларында ажырасу заңнамасы болған жоқ. Осы провинциялардағы жұбайлардың ажырасуға қол жеткізуінің жалғыз жолы – Парламентке жеке ажырасу туралы заң жобасын ұсыну болатын. Мұндай заң жобалары көбінесе Сенатта қарастырылды, онда арнайы комитет ажырасу туралы өтінішті зерттейтін. Егер комитет өтініштің негізді екенін анықтаса, Парламент заңымен неке таратылатын. 1930 жылға дейін Онтариода да осындай жағдай болды. 1968 жылдан бері бұл рәсім қолданылмайды, себебі Ажырасу заңы Канада бойынша бірыңғай заңдық негізді қамтамасыз етті, оған сот жүйесі арқылы қол жеткізіледі. Дегенмен, бұл процедура азайып бара жатқанмен, жеке заң жобалары көбінесе Сенатта басталады және тек жеке тұлғаның (физикалық немесе заңды) тікелей өтініші бойынша қарастырылады. Мемлекеттік заң жобаларының жалпы кезеңдерінен өтуге қоса, жеке заң жобалары Сенаттан өтініш берушінің талабы басқа адамдардың құқықтарын бұзбайтынына көз жеткізу үшін белгілі бір сот функцияларын орындауын талап етеді.
Historically, before the passage of the Divorce Act in 1968, there was no divorce legislation in either Quebec or Newfoundland. The only way for couples to get divorced in these provinces was to apply to Parliament for a private bill of divorce. These bills were primarily handled by the Senate, where a special committee would undertake an investigation of a request for a divorce. If the committee found that the request had merit, the marriage would be dissolved by an Act of Parliament. A similar situation existed in Ontario before 1930. This function has not been exercised since 1968 as the Divorce Act provided a uniform statutory basis across Canada accessed through the court system. However, though increasingly rare, private bills usually commence in the Senate and only upon petition by a private person (natural or legal). In addition to the general stages public bills must go through, private bills also require the Senate to perform some judicial functions to ensure the petitioner's request does not impair rights of other persons.
Тергеу функциялары
Сенат тергеу функцияларын да атқарады. 1960 жылдары Сенат, Бұқаралық ақпарат құралдары жөніндегі арнайы сенат кіші комитеті, немесе Дейви комиссиясы арқылы БАҚ шоғырлануы туралы алғашқы канадалық есептерді жасады, себебі "тағайындалған сенаторлар баспагерлердің редакциялық қысымынан жақсы қорғалатын болар еді"; осының нәтижесінде баспасөз кеңестері құрылды. Жақындағы тергеулердің қатарында сенатор Майкл Кирбидің денсаулық сақтау (Романов комиссиясынан өзгеше) және психикалық денсаулық сақтау жөніндегі Кирби комиссиялары, сондай-ақ 2006 жылғы Канадалық жаңалықтар құралдары туралы соңғы баяндама бар.
The Senate also performs investigative functions. In the 1960s, the Senate authored the first Canadian reports on media concentration with the Special Senate Subcommittee on Mass Media, or the Davey Commission, since "appointed senators would be better insulated from editorial pressure brought by publishers"; this triggered the formation of press councils. More recent investigations include the Kirby Commissions on health care (as opposed to the Romanow Commission) and mental health care by Senator Michael Kirby and the Final Report on the Canadian News Media in 2006.
Канада үкіметімен қарым-қатынас
Төменгі палатадан өзгеше, Сенат премьер-министрдің немесе үкіметтің өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдауға ешқандай ықпал етпейді. Тек Төменгі палата ғана премьер-министрлерді сенімсіздік білдіру немесе қаржыландыруды тоқтату арқылы отставкаға кетуге немесе Парламентті таратуға және сайлау туралы жарлықтар шығаруға мәжбүрлей алады. Осылайша, Сенаттың үкімет бақылауы шектеулі. Дегенмен, Сенат белгілі бір лауазымдарға тағайындалған адамдарды мақұлдайды және кейбір лауазымдардан босатуға келіседі, кейде нақты себептер болған жағдайда, ал кейде Төменгі палатамен бірлесіп, әдетте Кеңестегі губернатордың ұсынысы бойынша. Бұл лауазымдардың ішінде Канаданың бас аудиторы бар, сондай-ақ Сенат Канаданың бас сайлау комиссарын қызметтен босату туралы шешімге де қатысуы керек. Кабинет министрлерінің көп бөлігі Төменгі палатадан шыққан. Атап айтқанда, 1896 жылдан бері барлық премьер-министрлер Джон Тернерді қоспағанда, Төменгі палатаның мүшелері болды. Әдетте, Кабинетте бір ғана сенатор болады: Сенаттағы Үкімет басшысы. Кейде, егер билік партиясының құрамында белгілі бір аймақтан өкілдер болмаса, аймақтық теңгерімді сақтау үшін сенаторлар министрлік лауазымдарға тағайындалады. Мұның соңғы мысалы 2006 жылғы 6 ақпанда Стивен Харпер Майкл Фортиерді Монреаль аймағын өкілдік ететін сенатор және Мемлекеттік жұмыстар және мемлекеттік қызметтер министрі лауазымына тағайындауды ұсынған кезде болды, себебі аталған аймақта үкіметтің сайланған өкілдері болған жоқ. Фортье 2008 жылғы жалпы сайлауда Төменгі палатаға депутат болып сайлануға үміткер болу үшін Сенаттан бас тартты.
Unlike the House of Commons, the Senate has no effect in the decision to end the term of the prime minister or of the government. Only the House of Commons may force prime ministers to tender their resignation or to recommend the dissolution of Parliament and issue election writs, by passing a motion of no confidence or by withdrawing supply. Thus, the Senate's oversight of the government is limited. The Senate does however, approve the appointment of certain officials and approves the removal of certain officials, in some cases only for cause, and sometimes in conjunction with the House of Commons, usually as a recommendation from the Governor in Council. Officers in this category include the auditor general of Canada, and the Senate must join in the resolution to remove the chief electoral officer of Canada. Most Cabinet ministers are from the House of Commons. In particular, every prime minister has been a member of the House of Commons since 1896, with the exception of John Turner. Typically, the Cabinet includes only one senator: the leader of the Government in the Senate. Occasionally, when the governing party does not include any members from a particular region, senators are appointed to ministerial positions in order to maintain regional balance in the Cabinet. The most recent example of this was on February 6, 2006, when Stephen Harper advised that Michael Fortier be appointed to be both a senator representing the Montreal region, where the minority government had no elected representation, and the Cabinet position of Minister of Public Works and Government Services. Fortier resigned his Senate seat to run (unsuccessfully) for a House of Commons seat in the 2008 general election.
Хабар тарату
Төменгі палатадан айырмашылығы, Сенаттың отырыстары тарихи түрде CPAC арнасымен көрсетілмеген, себебі жоғарғы палата ұзақ бойға сессияларын теледидардан көрсетуге келісім бермеді. 2006 жылдың 25 сәуірінде сенатор Хью Сегал Сенат отырыстарын теледидар арқылы көрсету туралы ұсыныс жасады; бұл ұсыныс қарастыру үшін Сенаттың Ережелер, процедуралар және Парламент құқықтары жөніндегі тұрақты комитетіне жіберілді; ұсыныс принцип бойынша мақұлданғанмен, Сенат отырыстарын тарату сол кезде толыққанды іске қосылмады, тек таңдамал комитет отырыстары ғана көрсетілді. Сенат отырыстарының толық эфирі 2019 жылдың 18 наурызында, Сенаттың Канада Сенаты ғимаратына уақытша көшірілуімен бірге басталды.
Unlike the House of Commons, proceedings of the Senate were historically not carried by CPAC, as the upper house long declined to allow its sessions to be televised. On April 25, 2006, Senator Hugh Segal moved that the proceedings of the Senate be televised; the motion was referred to the Senate Standing Committee on Rules, Procedures and the Rights of Parliament for consideration; although the motion was approved in principle, broadcast of Senate proceedings was not actually launched at that time apart from selected committee meetings. Full broadcast of Senate proceedings began on March 18, 2019, concurrent with the Senate's temporary relocation to the Senate of Canada Building.