Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың үкімет басшысы
Head of government of Canada
Канаданың премьер-министрі – Канаданың үкімет басшысы. Конституциялық құжатта нақты көрсетілмеген, бұл лауазым ұзақ жылдар бойы қалыптасқан дәстүр бойынша ғана бар. Вестминстер жүйесінде премьер-министр сайланған Халық палатасының көпшілігінің сеніміне ие болып үкімет жүргізеді. Осыған сәйкес, премьер-министр әдетте Парламент мүшесі (депутат) болып табылады және ең ірі партияның немесе партиялар коалициясының жетекшісі болады. Премьер-министрді монархтың өкілі, генерал-губернатор тағайындайды және бірінші министр ретінде басқа министрлерді таңдап, Кабинетті құрастырып, оған төрағалық етеді. Конституциялық тұрғыдан алғанда, атқарушы билік монархқа (мемлекет басшысы) жүктелген, бірақ іс жүзінде монарх пен генерал-губернатордың өкілеттіктері көбінесе Кабинеттің кеңесі бойынша жүзеге асырылады, ал Кабинет Халық палатасына жауапты болады. Канаданың премьер-министрлері Ұлы Кеңеске (Privy Council) тағайындалады және өмір бойы сақталатын «Өте Құрметті» (Right Honourable) атағын иеленеді. Премьер-министрге Премьер-министр кеңсесі көмек көрсетеді және ол Ұлы Кеңес кеңсесін басқарады. Премьер-министр сондай-ақ генерал-губернаторды (федералдық юрисдикцияда) және провинциялардың губернатор-лейтенанттарын, Канада Сенатын, Канада Жоғарғы Сотын және басқа да федералдық соттарды, сондай-ақ заңмен белгіленген жағдайларда түрлі Корольдік корпорациялардың төрағалары мен директорлар кеңесін тағайындауға ұсынылатын адамдарды таңдайды. 1867 жылғы Конфедерациядан бері 23 премьер-министр (жиырма екі ер адам және бір әйел) 29 Канада үкіметін құрды. Жастин Трюдо – қазіргі премьер-министр, ол 2015 жылғы 4 қарашада, оның Либералдық партиясы көпшілік орындарды жеңіп алған 2015 жылғы федералды сайлаудан кейін қызметке кірді. Трюдоның либералдары 2019 және 2021 жылғы сайлауларда азшылық орындарды жеңіп алды, нәтижесінде Трюдо азшылық үкіметімен басқаруда.
The prime minister of Canada is the head of government of Canada. Not outlined in any constitutional document, the office exists only per long established convention. Under the Westminster system, the prime minister governs with the confidence of a majority of the elected House of Commons; as such, the prime minister typically sits as a member of Parliament (MP) and leads the largest party or a coalition of parties. The prime minister is appointed by the monarch's representative, the governor general, and, as first minister, selects other ministers to form the Cabinet and chairs it. Constitutionally, executive authority is vested in the monarch (who is the head of state), but, in practice, the powers of the monarch and governor general are nearly always exercised on the advice of the Cabinet, which is collectively responsible to the House of Commons. Canadian prime ministers are appointed to the Privy Council and styled as the Right Honourable , a privilege maintained for life. The prime minister is supported by the Prime Minister's Office and heads the Privy Council Office. The prime minister also selects individuals for appointment as governor general (in the federal jurisdiction) and lieutenant governor (in the provinces), as well as to the Senate of Canada, Supreme Court of Canada, and other federal courts, and, as required under law, the chairs and boards of various Crown corporations. Since Confederation in 1867, 23 prime ministers (twenty two men and one woman) have formed 29 Canadian ministries. Justin Trudeau is the current prime minister, who took office on November 4, 2015, following the 2015 federal election, wherein his Liberal Party won a majority of seats. Trudeau's Liberals subsequently won a minority of seats in the 2019 and 2021 elections, leaving Trudeau with minority governments.
Қызметінің шығу тегі
Премьер-министр лауазымы Канаданың ешбір конституциялық құжатында нақты көрсетілмеген және тек 1982 жылғы Конституция актісінің бірнеше тарауында және 1947 жылы Король Георг VI-ның жариялаған Патент хатында ғана еске алынады. Аталған лауазым мен оның функциялары конституциялық дәстүрлермен реттеледі және Ұлыбританиядағы осыған ұқсас лауазымның үлгісіне негізделген.
The position of prime minister is not outlined in any Canadian constitutional document and is mentioned only in a few sections of the Constitution Act, 1982, and the Letters Patent, 1947, issued by King George VI. The office and its functions are instead governed by constitutional conventions and modelled on the same office in the United Kingdom.
Біліктілік пен таңдау
2008 жылы қоғамдық пікірді зерттеу көрсеткендей, канадалықтардың 51% премьер-министрді тікелей сайлауға дауыс бергеніне сенді. Шын мәнінде, премьер-министр, сондай-ақ Кабинеттегі басқа министрлер де монархтың атынан генерал-губернатор тағайындайды. Әкімшілік тұрақтылықты сақтауға арналған жауапты үкімет принциптеріне сәйкес, генерал-губернатор үкімет құру үшін көпшілікке тікелей сайланған Халық палатасының көпшілігінің қолдауына немесе сеніміне ие болуға ең мүмкіндігі бар адамды шақырады; іс жүзінде бұл көбінесе партияның немесе партиялар коалициясының басшысы болады, оның мүшелері Халық палатасының көпшілігін немесе үлкен бөлігін құрайды. Тағайындауды бастау үшін ешқандай құжат қажет емес; премьер-министр болып тағайындалған адам генерал-губернатордың үкімет құру туралы шақыруын қабылдағаннан кейін премьер-министр болады. Өзінің отставкаға кету ниетін білдірген премьер-министр генерал-губернаторға келесі премьер-министр болып кімді тағайындауға кеңес бере алады. Алайда, егер премьер-министр Халық палатасының сенімін жоғалтқандықтан отставкаға кетсе, генерал-губернатор осы кеңеске міндетті түрде орай қоймайды. Егер оппозиция басшысы үкімет құра алмаса немесе құруға дайын болмаса, 1891 жылы премьер-министр Джон А. Макдональд лауазымында қайтыс болғанда, генерал-губернатор Лорд Стэнли Джон Томпсоннан үкімет құруды сұрады. Бірақ Томпсон бас тартты және Стэнлиге сенатор Джон Эбботты шақыруға кеңес берді. 1896 жылы премьер-министр Маккензи Боуэлл отставкаға кетпес бұрын Дональд Смит келесі үкімет басшысы болу ұсынысынан бас тартты, нәтижесінде генерал-губернатор Абердин графы Чарльз Тэпперді премьер-министр етіп тағайындады. Роберт Борден 1920 жылы премьер-министр лауазымынан кету ниетін жариялады. Томас Уайт генерал-губернатор виконт Бингтің шақыруымен келді, бірақ премьер-министр болып тағайындалудан бас тартты. Бинг содан кейін Артур Мигенді өзінің басты кеңесшісі етіп тағайындады. Генерал-губернатор кіммен болса да кеңесе алады. Алайда, сирек жағдайларда Халық палатасының мүшесі емес адамдар премьер-министр лауазымына тағайындалды. Екі бұрынғы премьер-министр – Джон Джозеф Колдуэлл Эббот және Маккензи Боуэлл – 1890 жылдары Сенат мүшелері болып қызмет етті. Екеуі де Сенаттағы үкімет басшысы ретінде 1891 жылы қайтыс болған Джон А. Макдональд пен 1894 жылы қайтыс болған Джон Спарроу Дэвид Томпсонның орнын басты. Тағайындалғаннан кейін депутаттық мандатын жоғалтқан (немесе лауазымда жүргенде орыннан айырылған) премьер-министрлер мүмкіндігінше тезірек Халық палатасына сайлануға тырысуы керек. Мысалы, Уильям Лайон Маккензи Кинг 1925 жылғы федералды сайлауда (оның партиясы жеңіске жеткен) орыннан айырылғаннан кейін, бірнеше аптадан кейін қосымша сайлауда жеңіске жеткенге дейін Халық палатасында орынсыз билік жүргізді. Сол сияқты, Джон Тернер 1984 жылы Пьер Трюдоның орнына Либералдық партияның басшысы болды және кейіннен Халық палатасында орынсыз премьер-министр болып тағайындалды; Тернер келесі сайлауда округтен жеңіске жетті, бірақ Либералдық партия биліктен құлатылды. Премьер-министр өз депутаттық орынын жоғалтқанда немесе жаңа премьер-министр тағайындалғанда, әдетте биліктегі саяси партияның мүшесі премьер-министрге сайлауға қатысуға мүмкіндік беру үшін отставкаға кетеді. Алайда, егер биліктегі партия сайлауға жақын уақытта жаңа басшыны таңдаса және жаңа басшы заң шығарушы органның мүшесі болмаса, олар әдетте Парламентке сайлану үшін алдағы сайлауды күтеді.
In 2008, a public opinion survey showed that 51% of Canadians believed they voted to directly elect the prime minister. In fact, the prime minister, along with the other ministers in Cabinet, is appointed by the governor general on behalf of the monarch. By the conventions of responsible government, designed to maintain administrative stability, the governor general will call to form a government the individual most likely to receive the support, or confidence, of a majority of the directly elected members of the House of Commons; as a practical matter, this is often the leader of the party, or a coalition of parties, whose members form a majority, or a very large plurality, of seats in the House of Commons. No document is needed to begin the appointment; the prime minister designate becomes prime minister as soon as he accepts the governor general's invitation to form a government. A prime minister who has given his intention to resign may advise the governor general on whom to appoint as the next prime minister. However, if the prime minister is resigning because he has lost the confidence of the House of Commons, the viceroy is not obligated to follow that advice. If the leader of the opposition is unable or unwilling to form a government,When Prime Minister John A. Macdonald died in office in 1891, Governor General the Lord Stanley of Preston approached John Thompson to form a government. But, Thompson declined and, instead, advised Stanley to call on Senator John Abbott. Ahead of Prime Minister Mackenzie Bowell's resignation in 1896, Donald Smith turned down the offer to be the next head of government, leading Governor General the Earl of Aberdeen to appoint Charles Tupper as prime minister. Robert Borden announced his intention to resign as prime minister in 1920. Thomas White was summoned by Governor General the Viscount Byng of Vimy and rejected the appointment as prime minister. Byng then installed Arthur Meighen as his chief advisor. the governor general can consult whomever he wishes. However, in rare circumstances individuals who are not sitting members of the House of Commons have been appointed to the position of prime minister. Two former prime ministers—John Joseph Caldwell Abbott and Mackenzie Bowell—served in the 1890s while members of the Senate. Both, in their roles as government leader in the Senate, succeeded prime ministers who had died in office—John A. Macdonald in 1891 and John Sparrow David Thompson in 1894. Prime ministers who are not MPs upon their appointment (or who lose their seats while in office) have since been expected to seek election to the House of Commons as soon as possible. For example, William Lyon Mackenzie King, after losing his seat in the 1925 federal election (that his party won), briefly governed without a seat in the House of Commons before winning a by election a few weeks later. Similarly, John Turner replaced Pierre Trudeau as leader of the Liberal Party in 1984 and subsequently was appointed prime minister while not holding a seat in the House of Commons; Turner won a riding in the next election but the Liberal Party was swept from power. When a prime minister loses their seat in the legislature, or should a new prime minister be appointed without holding a seat, the typical process that follows is that a member in the governing political party will resign to allow the prime minister to run in the resulting by election. However, if the governing party selects a new leader shortly before an election is due, and that new leader is not a member of the legislature, they will normally await the upcoming election before running for a seat in Parliament.
Лауазымның мерзімі
Премьер-министр Ұлылықтың разылығымен қызмет етеді, яғни лауазымның белгіленген мерзімі жоқ. Генерал-губернатор тағайындағаннан және ант бергеннен кейін премьер-министр отставкаға шыққанға, қызметтен босатылғанға немесе қайтыс болғанға дейін лауазымда қалады. Парламенттің конституциялық мерзімі бес жылға шектелгенімен, Канада сайлау туралы заңның 2007 жылғы түзетуі, 56.1(2) тармағы үкіметтің өкілеттік мерзімін төрт жылға шектеді, сайлау күні алдыңғы сайлау күнінен кейінгі төртінші күнтізбелік жылдың қазан айының үшінші дүйсенбісі деп белгіленді. Генерал-губернатор премьер-министрдің кеңесімен парламентті таратып, конституция немесе Канада сайлау заңында белгіленген күнге дейін сайлау туралы жарлық шығара алады. Кинг-Бинг дауы еліміздің Конфедерация құрылғаннан бергі уақытта генерал-губернатордың премьер-министрдің жалпы сайлау өткізу туралы өтінішін қабылдамаған жалғыз жағдайы болды. Парламент таратылғаннан кейін, егер премьер-министрдің партиясы Ұлыбританияның Өкілдер палатасында көпшілік орындарды жеңіп алса, премьер-министрді қайта тағайындаудың немесе премьер-министрдің қайтадан ант беруінің қажеті жоқ. Премьер-министр, керісінше, үкімет басшысы болып табылады және Корольге корольдік артықшылықтарды және оның атқарушы биліктерінің жүзеге асырылуына қатысты кеңес беруге жауапты. Осылайша, премьер-министр, Премьер-министр кеңсесінің (ПМК) қолдауымен, Канаданың басқару жүйесіндегі көптеген маңызды тұлғаларды тағайындауды бақылайды, соның ішінде генерал-губернаторды, Министрлер кабинетін, Жоғарғы сот судьяларын, сенаторларды, Корольдік корпорациялардың басшыларын, елшілер мен жоғары комиссарларды, провинциялық губернаторлардың орынбасарларын және шамамен 3100 басқа лауазымды. Сонымен қатар, премьер-министр заң шығару процесінде маңызды рөл атқарады, Парламентке ұсынылатын заң жобаларының көпшілігі Министрлер кабинетінен басталады, сондай-ақ Канада Қарулы күштерінің басшылығын жүзеге асырады. Пьер Трюдо премьер-министр қызметін атқару кезінде (1968-79, 1980-84) ПМК-да билікті нығайтқаны үшін жиі мақталады, ол премьер-министрдің қалауы бойынша таңдалған және Парламент алдында есеп бермейтін саяси және әкімшілік қызметкерлермен толтырылған. ХХ ғасырдың соңында және ХХІ ғасырдың басында Джеффри Симпсон, Дональд Савой, Эндрю Койн және Джон Гомери сияқты сарапшылар Парламент пен Министрлер кабинетінің премьер-министрлік билікпен көлеңкеленгенін айтты. Шын мәнінде, бұл лауазым "президенттікке айналды" деп сипатталды, оның иелері нақты мемлекет басшысын (ал премьер-министрдің жұбайлары кейде Канаданың бірінші ханымы деп аталады) жариялы түрде басып өтеді. Бұрынғы генерал-губернатор Адриен Кларксон премьер-министр мен Корольдік арасында пайда болған "жасырын бәсекелестікке" сіңіп қалғандай болды. Бұл Канададағы жағдай болуы мүмкін, өйткені оның Парламенті Вестминстерлік парламенттік жүйелері бар басқа елдерге қарағанда атқарушы билікке аз әсер етеді. Әсіресе, Канадада парламенттік мүшелердің саны аз, әр сайлаудан кейін парламенттік мүшелердің жоғары айналымы және саяси партия басшыларын таңдау үшін АҚШ стиліндегі жүйе бар, олар партия мүшелеріне емес, (Ұлыбританиядағыдай) фракцияға есеп береді. Премьер-министрдің билігіне шектеулер бар: Өкілдер палатасы қазіргі премьер-министрге деген сенімін қайтарып алуы мүмкін, ал Министрлер кабинетінің немесе фракцияның көтерілісі қызметтегі премьер-министрді тез құлатуы мүмкін, тіпті мұндай әрекеттің жай қорқынышы премьер-министрді Жан Кретьен сияқты өз лауазымынан кетуге көндіре алады немесе мәжбүрлей алады. 2014 жылғы реформа туралы заң фракцияның партиялық басшылықты қайта қарауды бастауы және қажет болған жағдайда уақытша басшыны таңдауы мүмкін процесті заңдастырады, осылайша премьер-министр өз партиясының депутаттарына көбірек жауап береді. Фракциялар осы ережелерді ұстана алады, бірақ шешім дауыс беру арқылы қабылданады, осылайша партияның таңдауы қоғамдық бақылауға жатады. Сенат Министрлер кабинеті ұсынған заңнаманы кешіктіруі немесе тоқтатуы мүмкін, мысалы, Брайан Малрунидің тауарлар мен көрсетілетін қызметтер салығын (GST) құру туралы заң жобасы Сенатқа келіп түскен кезде, сондай-ақ Канаданың федералды табиғатын ескере отырып, федералды үкіметтің юрисдикциясы конституциямен белгіленген салалармен шектеледі. Сонымен қатар, атқарушы билік конституциялық түрде монархқа тиесілі болғандықтан, яғни патшалық артықшылық оның министрлеріне емес, тажына тиесілі болғандықтан, конституциялық тәртіпте монархтың премьер-министрге деген үстемдігі "сайланғандардың талап-тілектеріне қарсы тұру" болып қарастырылады. Айтылғандай, премьер-министр патшайым алдында иілгенде, ол біздің (канадалықтардың) алдында иіледі. Сондықтан, монарх немесе оның генерал-губернаторы премьер-министрдің қалауын ерекше жағдайларда, дағдарыс жағдайларында қабылдамауы мүмкін.
The prime minister serves at Majesty's pleasure, meaning the post does not have a fixed term, and once appointed and sworn in by the governor general, the prime minister remains in office until they resign, are dismissed, or die. While the lifespan of a parliament is constitutionally limited to five years, a 2007 amendment to the Canada Elections Act, Section 56.1(2) limited the term of a government to four years, with election day being set as the third Monday in October of the fourth calendar year after the previous polling date. The governor general may still, on the advice of the prime minister, dissolve parliament and issue the writs of election prior to the date mandated by the constitution or Canada Elections Act; the King–Byng Affair was the only time since Confederation that the governor general refused the prime minister's request for a general vote. Following parliamentary dissolution, should the prime minister's party subsequently win a majority of seats in the House of Commons, it is unnecessary to re appoint the prime minister or for the prime minister to retake the oath of office.|name=IRpoll when, in fact, that role belongs to the Canadian monarch, represented by the governor general. The prime minister is, instead, the head of government and is responsible for advising the Crown on how to exercise much of the royal prerogative and its executive powers, As such, the prime minister, supported by the Office of the Prime Minister (PMO), controls the appointments of many key figures in Canada's system of governance, including the governor general, the Cabinet, justices of the Supreme Court, senators, heads of Crown corporations, ambassadors and high commissioners, the provincial lieutenant governors, and approximately 3,100 other positions. Further, the prime minister plays a prominent role in the legislative process—with the majority of bills put before Parliament originating in the Cabinet—and the leadership of the Canadian Armed Forces. Pierre Trudeau is often credited with, throughout his tenure as prime minister (1968 79, 1980 84), consolidating power in the PMO, which is itself filled by political and administrative staff selected at the prime minister's discretion and unaccountable to Parliament. At the end of the 20th century and into the 21st, analysts—such as Jeffrey Simpson, Donald Savoie, Andrew Coyne, and John Gomery—argued that both Parliament and the Cabinet had become eclipsed by prime ministerial power;See note 2 at Cabinet of Canada.|name=BNA Savoie wrote: "The Canadian prime minister has little in the way of institutional check, at least inside government, to inhibit his ability to have his way." Indeed, the position has been described as undergoing a "presidentialization", to the point that its incumbents publicly outshine the actual head of state (and prime minister's spouses are sometimes referred to as First Lady of Canada). Former governor general Adrienne Clarkson alluded to what she saw as "an unspoken rivalry" that had developed between the prime minister and the Crown. It has been theorized that such is the case in Canada as its Parliament is less influential on the executive than in other countries with Westminster parliamentary systems; particularly, Canada has fewer MPs, a higher turnover rate of MPs after each election, and a US style system for selecting political party leaders, leaving them accountable to the party membership rather than caucus (as is the case in the UK). There do exist checks on the prime minister's power: the House of Commons may revoke its confidence in an incumbent prime minister and Cabinet or caucus revolts can quickly bring down a serving premier and even mere threats of such action can persuade or compel a prime minister to resign his post, as happened with Jean Chrétien. The Reform Act, 2014, codifies the process by which a caucus may trigger a party leadership review and, if necessary, chose an interim leader, thereby making a prime minister more accountable to the MPs in his or her party. Caucuses may choose to follow these rules, though the decision would be made by recorded vote, thereby subjecting the party's choice to public scrutiny. The Senate may delay or impede legislation put forward by the Cabinet, such as when Brian Mulroney's bill creating the Goods and Services Tax (GST) came before the Senate, and given Canada's federal nature, the jurisdiction of the federal government is limited to areas prescribed by the constitution. Further, as executive power is constitutionally vested in the monarch, meaning the royal prerogative belongs to the Crown and not to any of its ministers, the sovereign's supremacy over the prime minister in the constitutional order is thus seen as a "rebuff to the pretensions of the elected: As it has been said, when the prime minister bows before the queen, he bows before us [the Canadian people]." Either the sovereign or his or her governor general may therefore oppose the prime minister's will in extreme, crisis situations. See "Responsibilities" and note 1 at Cabinet of Canada.|name=RP Near the end of her time as governor general, Adrienne Clarkson stated: "My constitutional role has lain in what are called 'reserve powers': making sure that there is a prime minister and a government in place, and exercising the right 'to encourage, to advise, and to warn'[ ] Without really revealing any secrets, I can tell you that I have done all three."
Арнайы артықшылықтар
Премьер-министрге екі ресми резиденция – Оттавадағы 24 Sussex Drive және Гатино паркіндегі Harrington Lake елдік үйі, сондай-ақ Премьер-министр кеңсесі мен Тайлық кеңес ғимаратында (бұрынғы Langevin Block деп аталатын) кеңсесі қарастырылған. Көлік құралы ретінде премьер-министрге бронеавтомобиль (жыл сайын 2000 доллар көлемінде автомобиль жәрдемақысы) және екі ресми ұшақ – халықаралық рейстер үшін CC 150 Polaris және ішкі сапарлар үшін Challenger 601 пайдалануға беріледі. Канада Корольдік атты полициясы премьер-министр мен оның отбасына тұрақты жеке күзетті қамтамасыз етеді. Жоғарыда аталғандардың бәрі Парламент бекіткен бюджеттерден қаржыландырылады, сондай-ақ премьер-министрдің жылдық жалақысы 357 800 долларды құрайды. Боуэлл мен виконт Беннетке ғана жекелеп жерлеу рәсімі жасалды, Беннет Канаданың жалғыз бұрынғы премьер-министрі болып, елден тыс жерде қайтыс болып, сонда жерленді, ал Боуэллдің жерлеу рәсіміне саясаткерлер қатыспады. Джон Томпсон да Канададан тыс жерде, Виндзор сарайында қайтыс болды, онда королева Виктория оның денесін Halifax қаласындағы мемлекеттік жерлеу рәсіміне Канадаға қайтарылғанға дейін қоштасу үшін жатқызуға рұқсат берді. 1919 жылға дейін монарх жаңа тағайындалған Канада премьер-министрлеріне рыцарлық атақ беру дәстүрі болған. Осыған сәйкес, көптеген премьер-министрлер есімдерінің алдында «Сэр» деген сөзді тағынған, ал Канаданың алғашқы сегіз премьер-министрінің ішінде тек Александр Маккензи ғана королева Викториядан рыцарлық атақ алудан бас тартқан. Алайда, 1919 жылғы Никель резолюциясынан кейін, Өкілдер палатасы Канаданың монархиясына (және монархтың жеке құқығына жатпайтын жағдайларда монархқа кеңес беретін Канада үкіметіне) канадалықтарға аристократиялық немесе рыцарлық атақтар беруге қарсы саясат жүргізуі керек деп мәлімдеді. Канаданың Корольдік билігі (бірақ Ұлыбританияның Корольдік билігі емес, ол осындай азаматтарға мерзімді түрде Империялық құрметтер берген) осы саясатты қабылдады, сондықтан соңғы премьер-министр Роберт Борден болды, ол Никель резолюциясы Өкілдер палатасында талқыланған кезде премьер-министр болып тұрған (және резолюцияға дейін рыцарлық атақ алған). Дегенмен, Беннетт 1941 жылы, премьер-министр лауазымынан кеткеннен кейін алты жыл өткен соң, король Георг VI оны Суррей графтығындағы Миклехам виконты және Канададағы Калгари мен Хопвелл виконты етіп көтерді. Содан бері ешбір премьер-министрге атақ берілген жоқ. Канада Геральдикалық басқармасы (CHA) бұрынғы премьер-министрлерге олар өтініш берген жағдайда гербіне қосымша белгі қоюға рұқсат береді. CHA Канада Премьер-министрінің белгісі деп аталатын геральдикалық белгі, ақ фонға (Argent) сабақтары біріктірілген төрт қызыл клен жапырағынан (Gules four maple leaves conjoined in cross at the stem) тұрады; қосымша белгі әдетте кантонға немесе бастың ортасына орналастырылады. Джо Кларк пен Пол Мартинге гербтеріне қосымша белгі қосылды.
Two official residences are provided to the prime minister—24 Sussex Drive in Ottawa and Harrington Lake, a country retreat in Gatineau Park—as well an office in the Office of the Prime Minister and Privy Council building (formerly known as Langevin Block), across from Parliament Hill. For transportation, the prime minister is afforded an armoured car (a car allowance of $2,000 per year) and shared use of two official aircraft—a CC 150 Polaris for international flights and a Challenger 601 for domestic trips. The Royal Canadian Mounted Police also furnish constant personal security for the prime minister and their family. All of the aforementioned is provided through budgets approved by Parliament, as is the prime minister's total annual compensation of $357,800 Only Bowell and the Viscount Bennett were given private funerals, Bennett also being the only former prime minister of Canada to die and be buried outside the country and Bowell the only whose funeral was not attended by politicians. John Thompson also died outside Canada, at Windsor Castle, where Queen Victoria permitted his lying in state before his body was returned to Canada for a state funeral in Halifax. Prior to 1919, it was traditional for the monarch to bestow a knighthood on newly appointed Canadian prime ministers. Accordingly, several carried the prefix Sir before their name; of the first eight prime ministers of Canada, only Alexander Mackenzie refused the honour of a knighthood from Queen Victoria. Following the 1919 Nickle Resolution, however, the House of Commons declared that it should be against the policy of the Canadian Sovereign (and the Canadian government advising the Monarch when such honours are not within the Monarch's personal gift) to bestow aristocratic or chivalric titles to Canadians. The Crown in right of Canada (but not the Crown in right of the United Kingdom, which has periodically bestowed such Imperial honours on such citizens) has since adopted this policy generally, such that the last prime minister to be knighted near appointment was Robert Borden, who was the prime minister at the time the Nickle Resolution was debated in the House of Commons (and was knighted before the resolution). Still, Bennett was, in 1941, six years after he stepped down as prime minister, elevated to the peerage of the United Kingdom by King George VI as Viscount Bennett, of Mickleham in the County of Surrey and of Calgary and Hopewell in Canada. No prime minister has since been titled. The Canadian Heraldic Authority (CHA) grants former prime ministers an augmentation of honour on the coat of arms of those who apply for them. The heraldic badge, referred to by the CHA as the mark of the Prime Ministership of Canada, consists of four red maple leaves joined at the stem on a white field (Argent four maple leaves conjoined in cross at the stem Gules); the augmentation is usually a canton or centred in the chief. Joe Clark, and Paul Martin were granted arms with the augmentation.
Жолдау стилі
Канада Вестминстер дәстүрін жалғастырады, федералды үкімет басшысына тікелей сөйлеген кезде «Премьер-министр» аталымын қолдануды қалыптастырды; Канада мұрасы департаменті ресми жағдайда «Премьер-министр мырза» терминін қолдануға болмайды деп ескертеді. Премьер-министрге жазбаша жүгінгенде оның толық парламенттік атағы қолданылуы керек: Өте Құрметті [аты], [атағы], Канаданың Премьер-министрі. Дегенмен, сұрақтар сағатында Парламент мүшелері Премьер-министрге [Премьер-министрдің сайлау округі] үшін Өте Құрметті депутат немесе жай ғана Өте Құрметті Премьер-министр деп жүгінуге болады. Бұрынғы Премьер-министрлер өмірінің соңына дейін «Өте Құрметті» префиксін сақтайды; егер олар Парламент депутаты болып қала берсе, оларды [депутаттың сайлау округі] үшін Өте Құрметті депутат, портфельдік лауазымы бойынша (тағайындалған жағдайда), мысалы, Ұлттық қорғаныс министрі, немесе оппозиция басшысы болған жағдайда, оппозицияның Өте Құрметті көшбасшысы деп атауға болады. Конфедерациядан кейінгі жылдары Премьер-министрді Канада Премьері деп атау кең таралған, бұл әдет Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Роберт Борденнің Премьер-министрлігі тұсында да сақталды. Қазіргі дереккөздерде Канаданың алғашқы Премьер-министрлері туралы әлі де «Премьер» деп айтылса, қазіргі практика бойынша федералды үкімет басшысы тек Премьер-министр деп белгілі, ал провинциялық және аумақтық үкімет басшылары Премьерлер деп аталады (француз тілінде Премьерлер «premier ministre du [провинция]» деп аталады, сөздерінің тікелей мағынасы – [провинцияның] Премьер-министрі).
Canada continues the Westminster tradition of using the title Prime Minister when one is speaking to the federal head of government directly; the Department of Canadian Heritage advises that the term Mr. Prime Minister should not be used in official contexts. The written form of address for the prime minister should use his or her full parliamentary title: The Right Honourable [name], [post nominal letters], Prime Minister of Canada. However, while in the House of Commons during Question Period, other members of parliament may address the prime minister as the Right Honourable Member for [prime minister's riding] or simply the Right Honourable Prime Minister. Former prime ministers retain the prefix the Right Honourable for the remainder of their lives; should they remain sitting MPs, they may be referred as the Right Honourable Member for [member's riding], by their portfolio title (if appointed to one), as in the Right Honourable Minister of National Defence, or should they become opposition leader, as the Right Honourable Leader of the Opposition. In the decades following Confederation, it was common practice to refer to the prime minister as Premier of Canada, a custom that continued during the First World War, around the time of Robert Borden's premiership. While contemporary sources will still speak of early prime ministers of Canada as premier, the modern practice is such that the federal head of government is known almost exclusively as the prime minister, while the provincial and territorial heads of government are termed premiers (in French, premiers are addressed as premier ministre du [province], literally translated as prime minister of [province]).
Қызметтер
Канаданың бұрынғы премьер-министрлері қызметтен кеткеннен кейін түрлі салаларда қызмет етті. Кейбіреулері саясатта қалып қойды: Боуэлл сенатор ретінде қызметін жалғастырды, Стивен Харпер Төменгі палатада қарапайым депутат болып қалды, ал Беннет Лордтар палатасына көтерілген соң Ұлыбританияға көшті. Олардың арасында Ресми оппозицияның лидерлері де болды: Джон А. Макдональд, Артур Миген, Маккензи Кинг және Пьер Трюдо, барлығы премьер-министр қызметіне қайта тағайындалғанға дейін (Маккензи Кинг екі рет); Александр Маккензи және Джон Дифенбеккер, екеуі де өмірінің соңына дейін парламент мүшесі ретінде қызмет етті; Уилфрид Лориер лауазымында жүргенде қайтыс болды; ал Чарльз Тьюпер, Луи Сен-Лоран және Джон Тернер жеке бизнеске оралғанға дейін. Миген екінші рет премьер-министр болғаннан кейін Сенатқа тағайындалды, бірақ қайта сайлануға тырысып, орнынан бас тарды және жеке кәсіпкерлікке көшті. Сонымен қатар, азаматтық өмірге оралғандардың қатарында Роберт Борден болды, ол Корольдік және Макгилл университеттерінің канцлері болды, сондай-ақ қаржы секторында жұмыс істеді; Лестер Б. Пирсон, ол Карлтон университетінің канцлері болды; Джо Кларк пен Ким Кэмпбелл университетте оқытушы болып жұмыс істеді, Кларк сонымен қатар кеңесші, ал Кэмпбелл халықаралық дипломатияда, жеке компаниялардың директоры және мүдделік топтар төрағасы болып жұмыс істеді; Пьер Трюдо мен Жан Кретьен заңгерлік тәжірибеге оралды. Бұрынғы премьер-министрлер көбінесе автобиография жазды, мысалы, Тьюпер, немесе Дифенбеккер мен Пол Мартин сияқты естеліктерін жариялады.
After exiting office, former prime ministers of Canada have engaged in various pursuits. Some remained in politics: Bowell continued as a senator, Stephen Harper remained in the House of Commons as a backbench MP, and Bennett moved to the United Kingdom after being elevated to the House of Lords. A number were leaders of the Official Opposition: John A. Macdonald, Arthur Meighen, Mackenzie King, and Pierre Trudeau, all before being re appointed as prime minister (Mackenzie King twice); Alexander Mackenzie and John Diefenbaker, both prior to sitting as regular Members of Parliament until their deaths; Wilfrid Laurier dying while still in the post; and Charles Tupper, Louis St. Laurent, and John Turner, each before they returned to private business. Meighen was also appointed to the Senate following his second period as prime minister, but resigned his seat to seek re election and moved to private enterprise after failing to win a riding. Also returning to civilian life were: Robert Borden, who was Chancellor of Queen's and McGill Universities, as well as working in the financial sector; Lester B. Pearson, who was Chancellor of Carleton University; Joe Clark and Kim Campbell, who were university lecturers, Clark also consultant and Campbell working in international diplomacy and as the director of private companies and chairperson of interest groups; while Pierre Trudeau and Jean Chrétien returned to legal practice. Former prime ministers also commonly penned autobiographies—Tupper, for example—or published their memoirs—such as Diefenbaker and Paul Martin.