Кіріспе

2005 жылғы Канада оқиғаларының тізімі

2005 жылғы Канадада болған оқиғалар. Бұл жылды Канаданың Ардагерлер істері министрлігі Ардагерлер жылы деп таныды.

Қаңтар

7 қаңтар – Денсаулық сақтау министрі Уджал Досандж 2004 жылғы Үнді мұхитындағы цунамиден келген зардаптарды бағалау үшін Шри-Ланкаға келді. 8 қаңтар – Апатқа қарсы ден қою тобы 2004 жылғы цунами апатынан зардап шеккендерге таза су, шатырлар, азық-түлік және медициналық көмек көрсету үшін Шри-Ланкаға жетті. 10 қаңтар – Канада үкіметі 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісі мен цунамиға гуманитарлық жауап ретінде қаржылық үлесін 425 миллион долларға дейін ұлғайтты. 14 қаңтар – Азаматтық және иммиграция министрі Джуди Сгро заңсыз иммиграция тәжірибелері бойынша тергеуге байланысты министрлік лауазымынан қанағаттанды. 16 қаңтар – Канаданың премьер-министрі Пол Мартин 2004 жылғы Үнді мұхитындағы цунамиден кейінгі жағдайды зерттеу үшін Индонезияға тоғыз күндік сапарға шықты. Мартин сондай-ақ Шри-Ланка, Үндістан, Жапония және Қытайға сапар жасады. 20 қаңтар – Норман Квонг Лоис Хоулдың лауазымда қайтыс болуынан кейін Альбертаның жаңа вице-губернаторы болып тағайындалды.

Ақпан

Ақпан – Канада Азаматтық неке заңын қабылдады, бұл Канаданы бір жынысты некеге рұқсат берген төртінші елге айналдырды. 1 ақпан – Онтарио прогрессивті консервативтік партиясының мүшесі Эрни Ивс Онтарио заң шығарушы органынан отставкаға кетті. 2 ақпан – Харжит Сингх Үндістанға депортацияланды. 6 ақпан – Онтарио тұрғындарының тобы тазалау химиялық заттарымен ластанған шоколад сүтінен ауырғандықтан «Агропур» кооперативіне қарсы топтық сотқа шағым түсірді. 8 ақпан – Торонто полициясының басшысы Джулиан Фантино Онтарионың төтенше жағдайларды басқару жөніндегі жаңа комиссары болып тағайындалды. 8 ақпан – Журналист және қалалық полиция кеңесінің төрағасын нысанаға алған полиция операциясының мәлімделгенінен кейін Эдмонтон полициясының басшысы Фред Рейнер қызметтен босатылды. 10 ақпан – Wal-Mart компаниясы Квебек штатының Джонкиер қаласындағы дүкенінің бірін жабуды хабарлады, оның 200 жұмысшысы әлемдегі ең ірі сауда желісінен алғашқы кәсіби одақ шартын алуға дайын тұрған кезде. 14 ақпан – Канада үкіметі Ньюфаундленд және Лабрадор және Нова-Шотиямен шелфтегі табиғи ресурстардан түсетін миллиардтаған долларлық кірістер бойынша келісімге келді. 18 ақпан – Квебек премьер-министрі Жан Шарест партиясының беделін жақсарту үшін кабинетін қайта құрды. 22 ақпан – Канада АҚШ-пен ұсынылған зымыранға қарсы қорғаныс жоспарын қабылдамады. 23 ақпан – 2005 жылғы Канада бюджеті ұсынылды. 25 ақпан – Нью-Вестминстер Англикан діндегі алты шіркеуде бір жынысты некелерді баталау фактісін ескере отырып, Англикан шіркеуінен Англикан консультативтік кеңесінен уақытша ерікті түрде шығу туралы өтініш түсті.

Наурыз

1 наурыз – Фрэнк МакКенна АҚШ-тағы Канаданың жаңа елшісі болады. 3 наурыз – Канаданың атты полициясының төрт қызметкері – Питер Шиман, Лионид Джонстон, Энтони Гордон және Брок Майрол – Альберта штатының Майерторп қаласындағы шаруа қожалығына жасалған есірткіге қарсы операция кезінде жергілікті Джеймс Розкодан қаза тапты. 8 наурыз – Британдық Колумбияның Мейпл Ридж қаласындағы жанармай құю станциясының қызметкері Грант Депати 12 долларлық жанармай ұрлаған 16 жасар ұлдың артынан қуғаннан кейін, қозғалып келе жатқан фургонның астында 7 шақырымға дейін сүйреліп қайтыс болды. Кейіннен «Грант заңы» деп аталатын жаңа заң Британдық Колумбия азаматтарынан жанармай құю алдында төлем жасауды талап етеді, бұл заңды күшіне енгізген Канададағы алғашқы провинция болды. 11 наурыз – 2004 жылғы Канаданың демеушілік дауы: Канада үкіметі Lafleur Communication Marketing, GroupAction, Groupe Everest және Le Groupe Polygone компанияларына қарсы 39 миллион долларлық сот талабын қойды. 11 наурыз – ешбір ескертусіз Jetsgo барлық операцияларын тоқтатады. 16 наурыз – Рипудаман Сингх Малик пен Ажаиб Сингх Багри Air India ісі бойынша Британдық Колумбияның Жоғарғы сотында кінәсіз деп танылды. 23 наурыз – Солтүстік Американың қауіпсіздік және өркендеу серіктестігі (SPP) Канаданың премьер-министрі Пол Мартин, Мексика президенті Висенте Фокс және АҚШ президенті Джордж Буш Техас штатының Уэко қаласында 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Солтүстік Американың еркін сауда келісімін тереңдету мақсатында іске қосылды. 24 наурыз – Пол Мартин Сенатқа Ромео Далэр, Арт Эгглтон, Лилиан Дик, Джим Коуэн, Элейн Маккой, Грант Митчелл, Роберт Петерсон, Нэнси Рут және Клодетт Тардифті тағайындады.

Сәуір

1 сәуір – Томпсон Риверс университеті University College of the Cariboo және Британдық Колумбия ашық университетінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 12 сәуір – Келли Эллард 1997 жылы Рина Виркке қатысты екінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп танылды. 13 сәуір – Неонацистік идеологияны ұстанатын көшбасшы Вольфганг Дроге, «Мұрагерлік фронт» ұйымының жетекшісі, өз пәтерінде атып өлтірілген күйінде табылған. 21 сәуір – Премьер-министр Пол Мартин және оппозиция жетекшілері телеарнадан жеке-жеке сөз сөйлеп, ел халқына спонсорлық дауы мен осы көктемде жалпы сайлау болу мүмкіндігі туралы мәлімдеді. 26 сәуір – Канаданың Либералдық партиясы мен Жаңа демократиялық партия 2005 жылғы Канада бюджеті бойынша принциптік келісімге келгенін жариялады. Бұл келісім либералдықтардың Халық қабылдауындағы сенімсіздік дауысынан қашып, жалпы сайлау шақыру қаупін азайтуға бағытталған қадам болды. 29 сәуір – Шон Иган Эверест тауына шығу кезінде жүрек ауруынан көз жұмды.

Мамыр

Мамыр – Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес Солтүстік Америка бойынша тәуелсіз жұмыс тобының «Солтүстік Америка қоғамдастығын құру» атты есебін жариялайды. Есепте 2005 жылдың 23 наурызында Техас штатының Уэко қаласында Канаданың премьер-министрі Пол Мартин, АҚШ президенті Джордж Буш және Мексика президенті Висенте Фокс келіскен Солтүстік Американың қауіпсіздік және өркендеу серіктестігі талқыланады, мақсаты – [Канада, АҚШ және Мексиканы] біріктіретін Солтүстік Америка одағын құру. Бұл есептің жариялануымен бірге Монреальде орналасқан Солтүстік Америка интеграция форумы (NAFI) Канада Сенатында «Солтүстік Америка үлгісіндегі бірінші парламент» жобасын іске қосады. 1 мамыр – Канада АҚШ-тан импортталатын темекі, устрица және тірі шошқаларға 15% үстеме салық салады, себебі Бұрынғы түзетулерді Дүниежүзілік сауда ұйымы заңсыз деп тапқан болатын. 5 мамыр – Канадалық Әскери-теңіз күштерінің сарапшылар тобы HMCS Chicoutimi кемесінде болған өртке ешкімнің кінәлі еместігін анықтайды. 10 мамыр – Парламент Мәжілісі оппозицияның үкіметті құлату керек деген ұсынысын қабылдайды. Биліктегі либералдар бұл процедуралық мәселе екенін және сенімсіздік дауысы емес екенін мәлімдеп, отставкаға кешуден бас тартады. 13 мамыр – Jetsgo банкроттық жариялайды. 17 мамыр – Консервативтік партия төрағалығына үміткер болған Белинда Стронах либералдық партияға өтеді және Адам ресурстарын дамыту және біліктілікті арттыру министрі болады. 17 мамыр – Елизавета II Альберта мен Саскачеванның 100 жылдығын тойлау үшін 9 күндік сапармен Канадаға келеді. 17 мамыр – Британдық Колумбиядағы жалпы сайлау және сайлау реформасы жөніндегі референдум. 19 мамыр – Палатада Пол Мартиннің азшылық үкіметі екі сенім дауысынан өтеді. Канада тарихында алғаш рет Палата спикері сенім дауысындағы теңдікті бұзу үшін дауыс береді, нәтижесінде үкімет 153-152 есебімен жеңіске жетеді. 20 мамыр – Альбертада алты мұнайшы қаза болады, тағы екі десятка адам жарақат алады, олардың автобусы жүк көлігімен соқтығысады. 23 мамыр – 2002 жылдың 18 сәуірінде АҚШ Әскери-әуе күштерінің ұшқышы, майор Гарри Шмидт салдарынан Тарнак шаруашылығында қаза тапқан төрт канадалық әскердің есімі Кентукки штатының Форт-Кэмпбелл қаласында өткен салтанатта еске алынады, сондай-ақ үш американдық сарбаздың есімдері де ескерткіш қабырғасына жазылады. 24 мамыр – Либералдық партияның өкілі Тодд Расселл, қайтыс болған Лоренс Д. О'Брайеннің орнына Лабрадорда өткен қосымша сайлауда жеңіске жетеді. 26 мамыр – Квебек Ұлттық Ассамблеясы Квебекте ислам соттарын пайдалануға тыйым салу туралы қаулы қабылдайды. 27-30 мамыр – Солтүстік Америка интеграция форумы (NAFI) либералдық сенатор Селин Хервио Пайеттің шақыруымен Оттавадағы Канада Сенатында «Солтүстік Америка үлгісіндегі бірінші парламент» – триумвиратты іске қосады. 31 мамыр – «Мисс Канада» Натали Глебова Бангкокта «Мисс Әлем» атанды.

Маусым

6 маусым – Пэт О'Брайен Либералдық партиядан шығып, Парламентте тәуелсіз депутат ретінде отырды. 6 маусым – Консервативтік партиядан депутат Гурмант Гревал, Air Canada компаниясы оған қауіпсіздік тексеруі жүргізіліп жатыр дегеннен кейін, парламенттен «стресстен демалысқа» шықты. 7 маусым – Эмиль Неллиганның бюсті орнатылды. 9 маусым – Канаданың Жоғарғы соты Квебек Медициналық сақтандыру заңы мен Квебек Ауруханалық сақтандыру заңының медициналық тұрғыдан қажетті ем-домға жеке медициналық сақтандыру сатып алуға тыйым салатын бөлімдеріне қарсы үкім шығарды. 11-12 маусым – Канаданың орталық аймақтарында ыстық толқын болды, температура шамамен 31°C-қа жетті, ал ылғалдылық 41°C-қа дейін көтерілді. 16 маусым – Канаданың алғашқы үш спутниктік радио қызметі Канаданың радиотелевизия және телекоммуникациялар комиссиясынан лицензия алды. Бірі XM Radio Canada, бірі Sirius Canada, ал үшіншісі CHUM Limited және Astral Media компанияларының бірлестігіне берілді. 23 маусым – Нью-Брансуик Корольдік сотының судьясы Джуди Л. Кленденнинг бір жынысты некеге тыйым салу конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. 28 маусым – Канада Құралдары Канада қолбасшылығын құру арқылы Канада әскерін қайта құрылымдады. 28 маусым – Канаданың Жоғарғы соты Леон Мугесераға қатысты депортация бұйрығын күшіне енгізді. 28 маусым – C-38 заң жобасы Парламентте үшінші оқылымнан өтті, бұл Канадада бір жынысты некелерге жол ашты. Соңғы дауыс нәтижесі 158–133 болды, консерваторлардың заң жобасын комитетке қайтару туралы ұсынысы 158–127 есебімен қабылданбады.

Шілде

2 шілде – Live 8 Онтарио провинциясының Барри қаласындағы Парк-плейс саябағында өтеді. 4 шілде – Карла Хомолька түрмеден босатылды. 8 шілде – Адриен Кларксонға кардиостимулятор салғызу операциясы жасалды. Беверли МакЛачлин, Канаданың Бас судьясы ретінде, Кларксонның жазылу кезеңінде үкіметтің басқарушысы болады. 13 шілде – Американдық азамат Додж Уайт Британдық Колумбия провинциясының Виктория қаласында Канада шекара қызметі агенттерімен жарылғыш құрылғыны иеленгені үшін ұсталды. 13 шілде – Эдмонтон туған американдық бизнесмен Бернард Эбберс АҚШ Федералды судьясы Барбара Джонс тарапынан корпоративтік алаяқтық жасағаны үшін 25 жылға бас бостандығынан айырылды. 14 шілде – АҚШ апелляциялық соты Канададан сиыр етін импорттаудың «қараңғы мал» ауруына қарамастан, азық-түлікпен қамтамасыз етуге кедерілмес екенін мәлімдеді, бұл шекараны тиімді түрде қайта ашуға мүмкіндік берді. 20 шілде – Канадада бір жынысты некелер заңдастырылды, өйткені Бас судья Беверли МакЛачлин (генерал-губернатордың орынбасары немесе үкіметтің басқарушысы ретінде) Азаматтық неке туралы заңға патшалық келісім берді.

Тамыз

2 тамыз – Air France 358 рейсі Торонто Пирсон халықаралық әуежайына қонғанда ұшу-қону жолағын басып өтіп, өртеніп кетті, құрбандықтар болған жоқ. 2 тамыз – Генерал-губернатор бес жаңа сенаторды тағайындады: Квебектен Андре Шампань және Деннис Доусон, Онтариодан Хью Сегал, Британдық Колумбиядан Ларри У. Кэмпбелл және Манитобадан Род Циммер. 3 тамыз – Мартин Канада радио хабар тарату корпорациясының журналисі Микаэль Жанды келесі генерал-губернатор болып тағайындалатынын жариялады. 4 тамыз – Канаданың Жоғарғы соты Квебек үкіметінің медициналық сақтандыру жүйесінде қамтылған емдеулерге жеке сақтандыру төлеуге тыйым салуына қатысты бұрынғы шешімін 12 айға тоқтатты. 9 тамыз – Эрнест "Смоки" Смит Парламент төбесіндегі вестибюльде, үстіне Канада туы жамылған күйі жатыр. 13 тамыз – Эрнест "Смоки" Смитке толық әскери салтанатпен жерлеу рәсімі өткізілді. 15 тамыз – Канада радио хабар тарату корпорациясы қызметкерлерімен еңбек дауына қатысты, бұл CBC радио және телеарналарының барлық бағдарламаларына айтарлықтай әсер етті. Квебек және Монктон (Нью-Брансуик) штаттарындағы қызметкерлер басқа кәсіподаққа мүше болғандықтан, бұл жағдайға қатысқан жоқ. 18 тамыз – [Әскери күштер] заңсыз балық аулауды тоқтату және Солтүстіктегі Канаданың егемендігін нығайту үшін Канада Арктикасына жөнелтілді. 19 тамыз – Нью-Брансуик штаттық министрі Вон Блейни Агент Оранж қолданылғаны туралы мәлімдемелерді тергеу үшін команданы CFB Гагетаунға алып келді. 19 тамыз – Канаданың Корольдік атты полициясы (RCMP) Холлингер Интернешнл компаниясының бұрынғы қызметкерлеріне қарсы қылмыстық іс қозғамау туралы шешім қабылдады. 20 тамыз – Әуежай күзет қызметкерлерінің қауіпсіздік жүйесі үш жылдық сынақтан кейін қолданысқа енгізілді. 21 тамыз – Британдық Колумбия сериялық кісі өлтіруші Роберт Пиктонның жерін 10 миллион долларға ипотекаға берді.

Қыркүйек

1 қыркүйек – Саскачеван және Альберта провинциялары құрылғанына 100 жылдығын тойлайды. 2 қыркүйек – Канада үкіметі «Катрина» даулынан кейін сол аймақта қалып қойған канадалықтарды Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы Лакленд әуе базасына жеткізу үшін «Airbus A321» ұшағын Нью-Орлеан қаласына жіберді. Төрт соғыс кемесі және көмек көлігімен келген Канаданың жағалау күзетінің кемесі де жөнелтілді. 5 қыркүйек – Онтариода исламдық арбитражға қарсы халықаралық ұйымдар бірікті. 9 қыркүйек – Галифакс халықаралық әуежайының терминалы Нова-Шотландия провинциясының премьер-министрі Роберт Стэнфилдтің есімімен аталады. 19 қыркүйек – Ынтымақтастық дауы: Пол Коффинге қатысқандығы үшін екі жылдан бір күн кем шартты жаза берілді. 19 қыркүйек – Канаданың соғыс кемелері «Катрина» даулынан кейінгі көмек көрсету миссиясынан елге оралды. 19 қыркүйек – Канада мен Дания Ханс аралы мәселесін қарау тәртібі туралы келісімге келді. 25 қыркүйек – Нью-Брансуик провинциясының Жаңа демократиялық партиясы Алисон Брюерді лидер етіп сайлады. 27 қыркүйек – Микаэль Жан Адриен Кларксоннан кейін генерал-губернатор болып тағайындалды. 27 қыркүйек – 2005 жылы Ньюфаундленд және Лабрадорда жергілікті сайлаулар өтті.

Қазаннан желтоқсанға дейін

10 қазан – Британдық Колумбияда білім беру ереуілі басталды, 40 000 мектеп жабылып, 600 000 оқушы оқудан айырылды. 11 қазан – Eliteweb жұмысын бастады. 24 қазан – Британдық Колумбиядағы білім беру ереуілі басталғанынан екі апта өткен соң аяқталды. 26 қазан – Онтарио үкіметі Кашечеван тайпасының 800-ден астам мүшесін E. coli бактериясы сумен жабдықтау желісінде табылғаннан кейін Оттава, Садбери және Онтарионың басқа да қалаларына эвакуациялады. 24 қараша – Оппозиция жетекшісі Стивен Харпер Пол Мартин үкіметіне сенімсіздік білдіру туралы ұсыныс енгізді. 28 қараша – Төменгі палата Пол Мартин үкіметіне сенімсіздік білдіру туралы ұсынысты қабылдады. 28 қараша – 190 ел Монреальде 2005 жылғы 9 желтоқсанға дейін климаттық өзгерістер жөніндегі конференцияға жиналды. 29 қараша – Бас министрдің кеңесімен генерал-губернатор Парламентті таратып, 2006 жылғы 23 қаңтарға жалпы сайлауды тағайындады. 30 қараша – Монреаль судьясы кісі өлтіруші Карла Хомолькаға тағылған 14 талапты жойды. 26 желтоқсан – Торонтодағы Йонге көшесінде екі адамнан атылып, жеті адам жараланып, бір қыз қаза тапты.

Күні белгісіз

Laserglow Technologies компаниясы Торонто қаласында құрылды.