Кіріспе
Италиялық кондотьеро Франческо Буссоне, көбінесе Карманьола графы деп аталады (шамамен 1382 – 5 мамыр 1432), итальян кондотьеро.
Francesco Bussone, often called Count of Carmagnola (c. 1382 – 5 May 1432), was an Italian condottiero.
Өмір
Буссоне Турин қаласына жақын Карманьола жерінде қарапайым шаруа отбасында дүниеге келді. Ол әскери мансабын он екі жасында Фачино Кане, кондотьер, Монферрат маркізінің, кейіннен Милан герцогы Джан Галеаццо Висконтитің қызметінде бастады. Кане қайтыс болғаннан кейін герцогтік оның капитандығы арасында бөлінді, бірақ Джан Галеаццоның ұлы және мұрагері Филиппо Мария оны қару күшімен қайтадан бағындыруға ниеттенді. Фачино Кане қайтыс болғаннан кейін Висконти отызыншы жасындағы Карманьолаға жүгініп, оған әскерге басшылық етуді тапсырды. Карманьоланың жетістігі таңғаларлықтай жылдам болды: ол Бергамо, Брешиа, Парма, Генуя және басқа қалаларды бағындырды. Көп ұзамай бүкіл герцогтік қайтадан Висконти билігіне көшті. Бірақ Филиппо Мария Карманьоланы жомарттықпен сыйлағанымен, ол өзіне қауіп тудыруы мүмкін деп қорқып, оған одан әрі әскери тапсырмалар бермей, Генуяның губернаторы етіп тағайындады. Карманьола қатты ренжіді, герцогпен жеке кездесуге мүмкіндік таппады, лауазымынан бас тартып, өз қызметін венециялықтарға ұсынды (1425). Ол Венецияда жақсы қабылдады, өйткені республика Висконтидің амбицияларынан қауіптеніп, жаңа дож Франческо Фоскари флоренциялықтармен бірігіп, Миланмен соғысқа түсуге асықты. Карманьола герцогтің күштерін күткеннен әлдеқайда аз деп бағалады және оған шабуыл жасаудың тиімді сәті келгенін айтты. Бұл аргументтер дождың соғысқұмар мінезімен үйлесіп, Карманьола 1426 жылы Сан-Марконың бас капитаны болып тағайындалды, содан кейін соғыс жарияланды. Бірақ республика жылдам және шешуші операцияларды қаласа да, Карманьоланың, және басқа да әскери оқиғалардың шеберлерінің мүддесі операцияны мүмкіндігінше ұзаққа созуға, шешуші шайқастардан аулақ болуға және барлық тұтқындарды тез босатуға бағытталған. Осының салдарынан науқан ұзаққа созылды, кейбір шайқастар жеңіліп, кейбіреулері ұтылды, бітім шарты жасалып, бірақ бұзылды, және нақты нәтижеге қол жеткізілмеді. Карманьоланың ең маңызды жеңісі Маклодио шайқасы (1427) болды, бірақ ол оны дамытпады. Оның кешігуіне шыдамы жетпеген республика оның жалақысын арттырып, Милан иелігін қоса алғанда, оған үлкен феодтарды уәде етті, бірақ бәрі бекер болды. Сонымен қатар, Карманьолаға Висконтидің елшілері үнемі келіп тұрды, ол венециялықтарды тастап кетсе, оған үлкен сыйлықтар ұсынды. Генерал өзінің бұрынғы және қазіргі жұмыс берушілерімен ойнады, екі жақтың да тағдыры өз қолында екеніне сеніп, ақымақтықпен мақтанды. Бірақ венециялықтармен ойнау қауіпті еді, және олар, ақыры, барлық шыдамдылықтарын жоғалтқанда, Ондық кеңес оны сотқа тартуға шешім қабылдады. 1432 жылдың 29 наурызында болашақ операцияларды талқылау үшін Венецияға шақырылған ол күдіксіз келді. Герцог сарайына келген соң, ол тұтқындалды, түрмеге қамалды және республикаға қарсы опасыздық жасағаны үшін сотталды. Дож оған көмектесуге тырысса да, ол өлім жазасына кесіліп, 5 мамырда басы кесілді. Оның үлкен қатесі - ол өзінің құлдыраған және күшті үкіметпен жасайтын ісін әскери ресурстары жоқ банкроттық төрешілермен жасай алмайтынын және ақылды Висконти оны тастап кетуі үшін жоюды көздегенін түсіне алмады. 1416 жылы Карманьола әскери себептермен ортағасырлық әлемдегі ең үлкен бір аркалы көпір - Треццо көпірін бұйрықпен қиратуға бұйырды. Оның қызы Лучина кондотьер Луиджи даль Вермеге тұрмысқа шықты. Ол Джованни Фонтанамен кездесті.
Мәдениет
Алессандро Манцони Франческо Буссонеге арналған "Карманьола графы" (1820) атты поэтикалық драма жазды. 1841 жылдың 19 сәуірінде Париж опера театрында Эжен Скриб либреттосымен, Амброаз Томаның музыкасымен "Комте де Карманьола" операсы қойылды. Операдан сопраноға арналған ән Элизабет Видал "Talent DOM 2910 77" тасқабасында жазылған. Карманьола – Рафаэль Сабатинидің "Белларион" романының кейіпкері, бірақ ол мақтансақ және өзіне сенімді болып бейнеленеді, соның салдарынан екінші дәрежелі қарсыластың роліне ие болады. Венециядағы Әулие Марк базиликасының сыртқы қасбетінде орналасқан және Юстинианның бейнесі деп саналатын мүсіндік порфир басына, Буссоненың басы кесілгеннен кейін "Карманьола" деген есім берілді.