Кіріспе

2006 жылғы фантастикалық фильм, режиссері Гор Вербински.

Джек Давенпорт Джеймс Норрингтон рөлінде: Джек Воробьёв пен оның экипажының ізденуі кезінде Триполи жағалауындағы дауылда кемесі мен экипажынан айырылғаннан кейін Корольдік теңіз флотындағы коммодор шенінен кетті. Қиын жағдайға түскен ол "Қара інжу" экипажына қосылып, абыройын мен мансабын қайтаруға тырысады. Кевин МакНалли Джошами Гиббс рөлінде: "Қара інжудың" бірінші сержанты және Джекке адал досы, бұрын лейтенант Джеймс Норрингтонның қол астында Корольдік флотта қызмет еткен. Джонатан Прайс губернатор Уэзерби Сванн рөлінде: Елизаветаның әкесі және Порт-Рояль губернаторы. Ол қызын жақсы көреді, бірақ Уиллге сенімсіздікпен қарайды, оны Елизаветаға лайық деп санамайды. Ли Аренберг Пинтел рөлінде: Рагеттидің ажырамас серігі. Маккензи Крук Рагетти рөлінде: Капитан Барбоссаның бұрынғы "Қара інжу" экипажының мүшесі, ацтек қарғысы бұзылғаннан кейін түрмеге қамалған, бірақ капитан Джек Спароудың "Қара інжу" экипажына қайта қосылу үшін қашып кеткен. Оның бір көзі ағаштан жасалған, сауатсыз болса да, "тырысқаның үшін мақтау аласың" деген сылтаумен Киелі кітапты "оқуға" кіріскен. Том Холландер Лорд Катлер Бекетт рөлінде: Шығыс Үндістан сауда компаниясының төрағасы, ол Джек Спароуды жекешелендіру үшін Порт-Рояльға сапар шегеді. Оның басты ниеті – Дейви Джонстың жүрегін иелену, оның көмегімен Джонстың бағынысында теңіздерді билеу. Рикки Гервейске бұл рөл ұсынылған, бірақ ол бас тартқан. Наоми Харрис Тиа Далма рөлінде: Джек өзінің сиқырлы компасы үшін сауда жасаған обэа жұбысы. Ол Дейви Джонстың аңызын түсіндіреді, сонымен қатар оған ұқсас медальонға ие. Алекс Нортон капитан Беллами рөлінде, "Эдинбург трейдерінің" пират капитаны. Дэвид Бейли Котон рөлінде, "Қара інжу" экипажының сөйлей алмайтын мүшесі. Мартин Клебба Марти рөлінде, "Қара інжу" экипажының кішкентай мүшесі. Дэвид Скофилд Мерсер рөлінде, Лорд Бекетттің оң жақ қолғабы. Джон Босуолл Уайверн рөлінде, кемемен біріккен Дейви Джонстың ежелгі экипажының мүшесі. Деррик О'Коннор – өте қарт кісі, Джек Спароудың экипажындағы тәжірибесіз теңізші. Джеффри Раш Гектор Барбосса рөлінде, "Қара інжудың" бұрынғы капитаны және Джек Спароудың бұрынғы бірінші сержанты. Бұрынғы бөлімде қаза тапқан Барбоссаның осы фильмнің соңғы сахнасында Тиа Далмамен қайта тірілгені белгілі болды.

Даму

«Кариб теңізінің қарақшылары: Қара інжу-маржанның қарғысы» (2003) фильмінің табысынан кейін актерлер мен түсірілім тобы екі жалғасты түсіру үшін келісім шарт жасады. Жазушылар Тед Эллиотт пен Терри Россио «Қара інжу-маржанның қарғысын» «Индиана Джонс» және «Джеймс Бонд» сериалдарындағыдай, бірнеше жаңа оқиғалармен жалғастырмай, керісінше, оны трилогияның бірінші бөлігіне айналдыруды шешті. Олар бірінші фильмнің соңында Уилл Тернер мен Элизабет Сваннның құшақтасуынан кейін не болатынын көрсеткісі келді және бастапқыда Жастық қайнар көзін сюжеттік құрал ретінде қарастырды. Соңында олар Дейви Джонс, «Ұшқан голландық» және Кракенді енгізуге бекітті. Олар тарихи Шығыс Үндістан сауда компаниясын да таныстырды, олар пираттардың жеке бостандық идеясына қарама-қарсы тұрды. Жоспарлау 2004 жылдың маусым айында басталды, ал түсірілім «Қара інжу-маржанның қарғысынан» әлдеқайда ауқымды болды, ол тек Сент-Винсентте түсірілген еді. Енді жалғастырулар үшін толыққанды жұмыс істейтін кемелер қажет болды, соның ішінде Алабама штатының Баю-Ла-Батре қаласындағы мұнай танкерінің корпусының үстіне салынған «Қара інжу». Қараша айына қарай сценарий әлі де аяқталмаған еді, себебі жазушылар режиссер Гор Вербински мен продюсер Джерри Брукхаймердің олар жазған нәрсеге келісім бермеуін қалады. Сондықтан Вербински Джеймс Бёркитпен бірге сценарийдің қажеті жоқ негізгі эпизодтарды қойды, ал Эллиотт пен Россио сценарийді аяқтамас бұрын экипажға пайдалану үшін «дайындық» сценарийін жазды. 2005 жылдың қаңтарында шығындар өсіп, сценарий болмағандықтан, Disney басшылары фильмді тоқтату туралы мәлімдеді, бірақ кейін ойларын өзгертті. Жазушылар актерлердің ойнауына әсер ету үшін өз түзетулерінің кешігуін сезіне отырып, түсірілім алаңына бірге барды. Экипаж алғашқы түсірілім күндерін Лос-Анджелестегі Уолт Дисней студиясында өткізді, оның ішінде Элизабеттің «Қара інжу» және «Эдинбург трейдеріне» кіретін көріністері, содан кейін Порт-Рояль мен Тортугадағы көріністерді түсіру үшін Сент-Винсентке көшті. Алдыңғы фильмнен түсірілім орындары үш дауылдан аман қалғандықтан қайта пайдаланылды, бірақ қарашада құлаған негізгі пирс қайта салынуы керек болды. Экономия үшін экипаждың артында әр жағынан әртүрлі боялған төрт биік кеме болды. 2005 жылдың 18 сәуірінде экипаж Вербински іздеген шалғайлықты сезінетіні үшін таңдаған Доминикада түсірілімді бастады. 2005 жылдың 18 қыркүйегінде экипаж «Қара інжу» мен «Ұшқан голландықтың» сыртқы көріністерін түсіру үшін Гранд-Багама аралына көшті. Бұл жерде түсірілім қиындықтарға толы болды, себебі резервуар әлі толыққанды аяқталмаған еді. Дауылды маусым түсірілімді көп рет тоқтатуға мәжбүр етті, ал «Уилма» дауылы көптеген кіру жолдары мен сорғыларға зақым келтірді, бірақ ешкім зардап шекпеді және кемелердің ешқайсысы жойылмады. «Ұшқан голландықтың» дизайны 17 ғасырдың галеондарына ұқсайтын ескі голландтық «флейталар» мен 1628 жылы Стокгольм портындагі алғашқы сапарында батып кеткен шведтік әскери кемесі «Васадан» шабыт алды (кеме 1961 жылы құтқарылып, Швеция астанасындағы арнайы мұражайда сақталған). Кеменің биік, әшекейленген артқы бөлігі Рик Генрикстің фантастикалық жобаларына берік негіз болды. 2005 жылдың шілдесінде «адамдық йо-йо» каскадрын түсіріп жатқанда Джонни Депптің дублері Тони Анжелотти жарақат алды. Ол жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізілді, оның жамбас артериясының бір тармағы «сызаттанғандықтан» ішкі қан кетуге ұшырады. Ол алты литр қан жоғалтып, ACL-ді қалпына келтірді және бір жыл бойы емделді, содан кейін жамбас сүйегіндегі пластинасы сынғандықтан операцияны қайта жасауға тура келді. Ол сонымен қатар ПТСР-дан зардап шекті. Осыған қарамастан, ол келесі фильмде де түсірілімге қатысты, бірақ «жеңіл трюктерді» ғана орындады, мысалы, қылышпен шайқасу хореографиясы немесе трюктер үйлестірушісі болып жұмыс істеді. Алайда, 2007 жылы Тони Анжелотти Дисней мен Джерри Брукхаймерді жарақаттағаны үшін сотқа берді.

Визуалды эффекттер

«Қаңғыбас» кемесінің экипажының мүшелерін жазушылар Тед Эллиотт пен Терри Россио бастапқыда әуедегі арбақтар ретінде ойластырған, бірақ Гор Вербински мұны ұнатпай, оларды физикалық жаратылыстар ретінде жасаған. Олардың иерархиясы олардың қаншалықты мутацияға ұшырағандығымен анықталды: жаңа келгендерде розацеяға ұқсайтын, аз дамыған инфекциялар болды, ал тәжірибелілерде толыққанды теңіз жануарларының белгілері байқалды. Вербински оларды шынайы көрсетуді қалады, сондықтан тасбақа панцирі бар кейіпкерді қабылдамады, ал аниматорлар теңіз анемондары мен мидиялардың қозғалысын зерттеу үшін Дэвид Аттенбороның түрлі деректі фильмдерін қарады. Экипаждың барлық мүшелері компьютерде жасалған, тек Стеллан Скарсгард «Bootstrap» Билл Тернер рөлін ойнады. Бастапқыда оның протездері CGI арқылы толықтырылатын болған, бірақ бұл жобадан бас тартылды. Скарсгард төрт сағат бойы грим алдында отырды және түсірілім алаңында «Буйябес» деп аталды. Дейви Джонс бастапқыда жақ астындағы өскіндермен жасалған, бірақ кейін дизайнерлер толыққанды естікшелерге көшті; кейіпкердің терісі кофемен боялған пенопласт стақанның текстурасын және басқа да элементтерді қамтиды. Джонсты түсіру үшін Билл Найи қозғалысты түсіру костюмін киді, бұл Industrial Light & Magic аниматорларына онысыз немесе қозғалысты түсіру алаңында сахнаны қайта түсірудің қажеті жоқ екенін білдірді. Найи компьютерлік түсірілімге енгізу үшін көздері мен аузына грим жаққан, бірақ оның көздері мен аузының суреттері пайдаланылмады. Найи бір рет ғана протез киді, ол Уилл Тернер (Орландо Блум) ұйықтап жатқанда оның «сақалының» астынан «өлген адамның сандығының» кілтін ұрлаған кезде көк түсті естікшелерімен болды. Кейіпкердің CGI нұсқасын жасау үшін модель Найидің толық денесін сканерлеуге негізделді, Джонстың биік жақ сүйектері сақталды. Аниматорлар Найидің әрбір қозғалысын зерттеді: актер өзінің өнерін күткеннен гөрі әлдеқайда қызықты етіп, оларға шексіз ләззат сыйлады. Оның орындауы жаңа басқару элементтерін сақтауды талап етті. Ақырында, Джонстың естікшелері көбінесе симуляцияланған, бірақ кейде кейіпкердің аяқтары ретінде қолданылғанда қолмен анимацияланды. Анимация директоры Хал Хикель командаға Кинг Конг пен Годзилла фильміндегі миниатюралар үстінде қозғалған тірі сегіз аяқты жәндікті көруге нұсқау бергенге дейін, Кракенді анимациялау қиын болды. Түсірілім алаңында Эдинбург саудагерін құлатып, екіге бөлу үшін цемент толтырылған екі құбыр қолданылды. Көріністі толықтыру үшін миниатюралық мачталар мен көк экранда түсірілген трюктершілер пайдаланылды. Кракен Джек Спароуға түкірген сахнада компьютерлік түкіру қолданылмады: бұл Джонни Деппке лақтырылған нағыз шырыш болды.

Маркетинг

Бірінші трейлер "Нарния жылнамалары: Арыстан, сиқыршы және киім шкафы" фильміне қоса тіркелді. Дисней 2007 жылы "Кариб теңізінің қарақшылары: Dead Man's Chest" комиксін өздерінің Junior Graphic Novels сериясы бойынша шығарды. Дисней 2005 жылғы Volvo Ocean Race жарысында жарыс яхтасын демеушілік етті. "Қара Жемше" деп аталған қайық, "Кариб теңізінің қарақшылары" командасы атынан АҚШ үшін жарысқа түсті. Қайық Farr Yacht Design компаниясы жобалаған Volvo Open 70 класындағы яхта болды. Американдық Пол Кайард басқарған экипаж 31 000 теңіздік мильді (57 000 км) 9 кезеңге бөліп, 8 ай ішінде аяқтағаннан кейін 2-орынды жеңіп алды.

Театрлық

Кариб теңізінің қарақшылары: Өлі адамның сандығы 2006 жылдың 24 маусымында Калифорниядағы Диснейлендте көрсетілімге шықты. Бұл 2006 жылдан 2022 жылға дейін компьютерлік графикамен жасалған «Уолт Дисней Пикчерс» логотипін алғаш рет қолданған Дисней фильмі болды, оның жобалануына студия бір жыл жұмсады. «Wētā FX» және «yU+co» компаниялары логотиптің соңғы анимациялық көрсетіліміне жауапты болды, ал Марк Манчинаға «When You Wish Upon a Star» әніне жаңа композиция мен аранжировка жасау тапсырылды. DVD-де сценарийшілердің түсіндірмелерімен аудио-трек және қысқа көріністер жинағы бар, ал екі дискілік нұсқасында фильмнің премьерасының видеосы және бірқатар деректі фильмдер, соның ішінде «Жоспарға сәйкес» деген толық метражды деректі фильм және сегіз көрнекі фильмдер кірді. Фильм 2007 жылдың 22 мамырында Blu-ray дискісінде жарық көрді. Фильмнің Ұлыбританиядағы телепремьерасы 2008 жылдың 26 желтоқсанында BBC One арнасында сағат 20:30-да өтті. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, оны 6,8 миллион көрермен тамашалады.

Кассалық жинақ

"Өлі адамның сандығы" Солтүстік Америкада 423 315 812 доллар, ал басқа аумақтарда 642 863 913 доллар жинады, нәтижесінде бүкіл әлем бойынша 1 066 179 725 доллар табыс тапты. Әлемдік деңгейде бұл Дисней дистрибуциясымен шыққан ең табысты фильмдердің 15-шісі, 2006 жылғы ең табысты фильм және «Кариб теңізінің қарақшылары» сериясының ең табысты фильмі болып табылады. Бұл әлемдегі миллиард долларлық шегіне жеткен үшінші фильм болды және рекордтық уақытта (63 күн) бұл көрсеткішті иеленді, бірақ бұл рекорд кейіннен көптеген фильмтермен, оның ішінде «Аватар» (2010 жылдың қаңтарында) бұзылды. Солтүстік Америкада фильм көптеген рекордтарды жаңартты, соның ішінде ең ірі дебют және бір күндік кассалық түсім (55,8 миллион доллар), ең ірі дебюттік аптаның кассалық түсімі (135,6 миллион доллар), 100 миллион долларға жетуге кеткен ең аз уақыт және ең жоғары он күндік кассалық түсім. Дегенмен, олардың көпшілігі 2007 жылдың мамырында «Spider-Man 3» және 2008 жылдың шілдесінде «The Dark Knight» фильмдерімен жаңартылды. Фильм үш апта қатарынан кассада бірінші орынды иеленді. 2006 жылдың тамыз айының соңында ол «Немоны іздеу» фильмінің рекордын бұзып, сол кездегі Диснейдің ең табысты фильмі атанды. Фильм 2006 жылдың 7 желтоқсанында 423,3 миллион долларлық кассалық түсіммен кинотеатрларда көрсетілуін аяқтады. Осылайша, Солтүстік Америкада бұл фильм ең табысты фильмдердің он жетіншісі болып табылады, бірақ инфляцияны ескергенде, фильмдің орны қырық сегізінші. Бұл сондай-ақ 2006 жылғы ең табысты фильм, «Кариб теңізінің қарақшылары» сериясының ең табысты фильмі. АҚШ-та шамамен 64 628 400 билет сатылды. Солтүстік Америкадан тыс жерлерде бұл фильм ең табысты жиырма бірінші фильм, үшінші ең табысты «Кариб теңізінің қарақшылары» фильмі, сегізінші ең табысты Дисней фильмі және 2006 жылғы ең табысты фильм. Ол Ресей және ТМД, Украина, Финляндия, Малайзия, Сингапур, Грекия және Италияда дебюттік апта соңында рекордтық көрсеткіштерді орнатты. Солтүстік Америкадан тыс жерлерде фильм 9 апта қатарынан және барлығы 10 апта бойы кассада бірінші орынды иеленді. Ол 2006 жылы Австралияда, Болгарияда, Германияда, Жапонияда, Нидерландыда, Жаңа Зеландияда, Испанияда, Швецияда және Таиландта ең көп кассалық түсім тапқан фильм болды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің 229 рецензияға негізделген мақұлдау рейтингі 53% құрайды, ал орташа рейтингі 6.00/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: «Депптің болжаусыздығы және бірінші фильмнің юморы мен оригинальдығының көп бөлігі жоғалды». Metacritic сайтында, рецензияларға салмақты орташа баға қоятын платформада, фильм 37 сыншының бағасына негізделген 100 балдық шкала бойынша 53 балл алды, бұл «аралас және орташа рецензиялар» екенін көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға ретінде «A−» берді. The Denver Post газетінен Майкл Бут фильмге төрттен үш жарым жұлдыз берді, оны «екі сағат 20 минуттық қашқындық, ол тағы да киноны кінәратсыз көңіл көтеру үшін қауіпсіз етеді» деп сипаттады. Дрю МакВинни фильмді «Империяға қайта соққы» фильмімен салыстырды, сондай-ақ «Ұшқан голландық» экипажының қараңғы бейнеленуі мен аяқталмаған соңына жоғары баға берді. Толығымен компьютерде жасалған Дэви Джонс настолько шынайы болып шықты, кейбір рецензиялар Нигидің протездік макияж жаққанын жаңылыстырып ойлады. The New York Times газетінен А.О. Скотт: «Сіз ақшаңызды төлейсіз – көп қалаларда $10-нан да аз – және жауабында екі жарым сағаттық жанды шайқас аласыз, ал Гор Вербински Питер Джексон мен Стивен Спилберг сияқты, CGI-ды өзінің кинематографиялық композицияларына біркелкі енгізу талантына ие», – деді. Empire журналы фильмге бес жұлдыздың үшеуін берді, былай деді: «Депп тағы да Капитан Спароу рөлінде керемет, ол тағы бір көзді жыбырлатып, сөздерін шатастырып, тамаша шлепстик элементтерін көрсетеді. Иә, Россио мен Эллиот осыларды тамаша экшн-сценаларда тиімді пайдаланды». «Біз «барлық достар бір ортақ мақсатқа жиналды» деген болжамды құрылымды көре алмаймыз, және көптеген тосынсыйлар, айқай-шулар, екіұштылықтар мен түпнұсқаның анти-батырлық көңіл көтеру сезіміне адал кейіпкерлердің әрекеттері бар. Әрине, Джек Спароу – қарақшы, батырдың бас киіміндегі жаман адам, жалпы игілік туралы алаңдамай, тек өзінің пайдасын ойлайтын, ұрыс-керістен қашып, достарын ойланбастан алдайтын адам». BBC-ден Пол Арендт оны «Матрица: Релоуд» фильмімен салыстырды, күрделі фильм, ол тек келесі фильмге жол ашады. Ричард Джордж «Өліктің сандығы» мен «Әлем соңы» фильмдерінің жақсы құрылымы 90 минуттық «Сандықты» алып, оны «Әлем соңы» фильмінің барлық бөлігімен араластырып, содан кейін осы фильмді екіге бөлу болар еді» деп ойлады. Алекс Биллингтон үшінші фильмді «сериядағы екінші фильмді ескірген немесе оны нашарлатады, сондықтан біз оны трилогияның DVD жинағында қабылдамай-ақ қабылдай аламыз» деді. The Observer газетінен Марк Кермод фильмді «дөңгелек режиссура, нашар сценарий және ренжіген актерлік ойын» деп айыптады, бірақ «Өліктің сандығы туралы ең жаман нәрсе – оның шексіз ұзындығы [ ] Кариб теңізінің қарақшылары франшизасы повестік киноның құлдырауының қорқынышты көрсеткіші болуы мүмкін» деп жазды.

Марапаттар

79-шы академиялық марапатталу салтанатында визуалды эффекттер бойынша жетекшілер Джон Нолл, Хэл Хикель, Чарльз Гибсон және Аллен Холл үздік визуалды эффекттер номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Бұл 1994 жылғы «Форрест Гамп» фильмінен бері «Индустриал Лайт энд Мэджик» компаниясы алғаш рет осы сыйлықты алды. Фильм сондай-ақ үздік көркемдік безендіру, дыбыс монтаждау және дыбыс жарастыру номинацияларына ие болды. Сонымен қатар фильм «BAFTA» және «Satellite» сыйлықтарын үздік визуалды эффекттер үшін, ал «Визуалды эффекттер қоғамынан» алты сыйлықты жеңіп алды. Фильм алған басқа да наградалар: «Сүйікті фильм» санаттарында «Үздік әрекет фильмі», Джонни Депп үшін «Үздік әрекет актер» (33-ші «Халық таңдауы» сыйлықтары); «2007 MTV кино сыйлықтарында» Депп үшін «Үздік фильм» және «Үздік актерлық шеберлік», «Сатурн» сыйлықтарында «Үздік арнайы эффекттер» және «2007 Kids' Choice Awards» сыйлықтарында «Сүйікті фильм».

Видео ойындар

Фильмнің видео ойыны Griptonite Games және Amaze Entertainment компанияларымен жасалды және 2006 жылдың маусым-тамыз айларында Buena Vista Games компаниясы PlayStation Portable, Nintendo DS және Game Boy Advance платформалары үшін шығарды.