Кіріспе

1926 жылғы фильм

"Қара қарақшы" – 1926 жылы түсірілген американдық үнсіз, оқиғалы-әрекет фильм. Оны Альберт Паркер режиссерлік еткен, ал басты рөлдерді Дуглас Фэрбенкс, Дональд Крисп, Сэм Де Грасс және Билли Доув сомдады. 1993 жылы "Қара қарақшы" Конгресс кітапханасының Ұлттық кино реестріне енгізілген 25 фильмнің жылдық тізіміне қосылды, себебі ол "мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды" деп танылды.

Сюжет

Фильм жаулап алынған және қатты зақымданған кемені пираттардың тонауымен басталады. Кемедегі құнды заттарды алып тастаған соң, пираттар кемеге от қойып, борттағы оқ-дәрілерді жарылып, оны батырады. Пираттар тойлап жатқанда, аралға екі тірі қалған адам, қарт және оның ұлы шығады. Өлер алдында қарт өзінің мөрлі сақинасын ұлына (Дуглас Фэрбенкс) береді. Ұлы оны жерлеп, кек алуға ант етеді. Пират капитаны мен лейтенанты жауды сол аралдың екінші жағына алып келіп, олжаларын көмеді. Содан кейін олар басқа пираттарды өлтіруді жоспарлайды: "Өлі адамдар әңгіме айтпайды". Бірақ алдымен, ұлы "Қара пират" ретінде пайда болады, ол олардың қатарына қосылып, өзінің батырлығын көрсету үшін ең жақсы пиратымен күресуге ұсынады. Ұзақ шайқастан кейін, Қара пират пират капитанын өлтіреді. Пират лейтенанты оны қысып, пират болу – тек қылышпен шеберлік емес дейді. Өзінің құндылығын одан әрі дәлелдеу үшін Қара пират келесі олжа кемені өз күшімен басып алатынын айтады, және осылай істейді. Содан кейін ол өзінің есін жиып, пираттардың кемемен, экипажбен және жолаушылармен бірге жарылуына жол бермейді, олар кеме үшін құн төлеуді ұсынады. Кемеде әйел табылып, пират лейтенанты оны өзіне талап етеді. Оны көріп бірден ғашық болған Қара пират, оны уақытша құтқарудың жолын табады – оны "принцесса" деп таныстырып, экипажға оны құн төленгенге дейін "зақымсыз және таза" қалған жағдайда, кепіл ретінде пайдалануға шақырады. Пираттар Қара пиратты құттықтап, оны капитан етіп тағайындағысы келеді. Пират лейтенанты оған күліп, келесі күні түске дейін құн төленгенін көруге келіседі. Бірақ ол түнгі уақытта бір одақтасымен құн төлеуге келетін кемені жояды, осылайша оның қайта оралмауын қамтамасыз етеді. Содан кейін, Қара пират әйелді босатуға тырысқанда ұсталғанда, пират лейтенанты оны сатқын деп жариялайды және пираттар оны тақтайдан суға лақтыруға мәжбүрлейді. Келесі күні түскі уақытта, құн төлеуге келетін кеме келмегендіктен, пират лейтенанты әйелге барып, сыйлығын талап етеді. Бірақ дәл сол кезде Қара пират, жанашыр бір қолды пират МакТэвиштің көмегімен, теңізге жіберілгеннен аман қалған, әскерге жетекшілік етеді және пираттарды тоқтатуға асығады. Ұзақ шайқастан кейін пираттар жеңіледі. Ақырында Қара пират герцог екені, ал ол сүйетін "принцесса" – асыл әйел екені белгілі болады. Тіпті МакТэвиш те қуаныштан көз жасын төгеді.

Өндіріс жазбалары

Дональд Крисп (МакТавиш) Фэрбенкстің "Дон Кью, Зорроның ұлы" (1925) фильмін режиссерлік еткен, сонымен қатар сол фильмдегі жауыз рөлін ойнаған. Осы кезде он жылдан астам кинода болған Крисп, үнсіз фильмдердің белгілі режиссері де болды. Ол тағы да қырық жыл бойы сирек кездесетін актер ретінде жұмыс істеді және 1942 жылы "Ең үздік қосалқы актер" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды ("Жасыл аңғар"). Сценарийді Джек Каннингэм Фэрбенкстің әңгімесінен бейімдеді, ол өзінің ортаңғы есімдерін – "Элтон Томас" – псевдоним ретінде пайдаланды. Фильмді Альберт Паркер режиссерлік етті. Фэрбенкс бұл фильмді "Зорроның белгісі" фильмін аяқтағаннан кейін, 1920 немесе 1921 жылдары ойластырған. Ол Джеки Куганмен болған әңгімеден кейін фильмді түсіруге шабыттанды. Куган кездейсоқ түрде Хауард Пайлдың "Пираттар кітабын" қаншалықты ұнататынын айтқан. Фэрбенкс және оның суретшісі Карл Оскар Борг Пайлдың фильмдегі көрнекті суреттерін қайта жасауға тырысты. Фэрбенкстің әйелі Мэри Пикфорд фильмнің соңындағы ханшайым мен Қара пират арасындағы сүйіспеншілік сахнасындағы көріністе Дубльдің орнына түсті.

Танымал мәдениетте

Желкенді сырғанату көрінісі басқа пираттық тақырыптағы медиаларда да қайталанды, соның ішінде "Against All Flags", "Rage of the Buccaneers", "The Goonies", "Dogtanian and the Three Muskehounds" және "Teenage Mutant Ninja Turtles" IDW комиксі "Turtles in Time" #3 (2014 жылдың тамызы). Маркс бауырларының 1935 жылғы "Операдағы түн" фильмі опералық қойылым барысындағы хаоспен аяқталады. Декорациялар мен арқандар Фэрбенкстің қарақшы кемесінің боялған желкендері сияқты көрінеді, Харпо олардың арасындағы арқандармен серуендеп, ақырында біреуінен төмен түседі, аяқтары екіге айырылған желкен суретіне түсіп, толыққанды желкенді сырғанатумен төмен қарайды. Бұл трюк "MythBusters" бағдарламасында да сынақтан өтті, нәтижесінде оның орындалуы мүмкін емес ("busted") деп жарияланды.