Кіріспе

Байлықтың шоғырлануы – жалпы ұғым.

Қазына (грекше θησαυρός thēsauros, "қазына қоймасы") – көбінесе ежелгі тарихтан бастау алатын, қайта табыларға дейін жоғалған және/немесе ұмытылған саналатын байлықтың шоғырлануы. Кейбір мемлекеттер заң жүзінде қазынаның қандай екенін анықтайды, мысалы, 1996 жылғы Ұлыбританияның қазына туралы заңында. "Қан мен қазына" деген тіркес соғыс сияқты ірі жобалармен байланысты адам және қаржылық шығындарды білдіреді. Жасырын қазына іздеу – аңыз-ертегілерде жиі кездесетін тақырып; қазына іздеушілер бар, олар жоғалған байлықты табу арқылы күнкөріс қамтамасыз етеді.

Жерлеу

Жерге көмілген қазына – қаракшылар туралы халық арасында кең таралған мифтердің маңызды бөлігі. Басылымдарда айтылғандай, қаракшылар ұрланған байлықтарын шалқары жерлерге көміп, кейін оларға оралуды жоспарлаған (көбінесе қазына карталарын пайдаланып). Құрлықта көмілген қаракшы қазынасы туралы мифті танымал етуге көмектескен үш белгілі әңгіме бар: Эдгар Аллан Поның «Алтын жәндігі», Вашингтон Ирвингтің «Волферт Веббер» және Роберт Луис Стивенсоннің «Қазына аралы». Олар сюжеті мен көркемдік өңделуі жағынан мүлдем әртүрлі, бірақ барлығы Уильям Кидд туралы аңызға қатысты. Стивенсоннің «Қазына аралы» тікелей Ирвингтің «Волферт Вебберінен» әсер алды, Стивенсон алғы сөзінде: «Менің санама түскені – Вашингтон Ирвингке деген қарызым, және бұл әділ, өйткені мен плагиаттың мұндай деңгейде жасалғанын сирек кездестірдім. Менің алғашқы тарауларымның рухани мазмұны мен маңызды егжей-тегжейлерінің көп бөлігі Вашингтон Ирвингке тиесілі еді» деген пікір білдірген. Құжатталған бір жағдай Франсис Дрейкке қатысты, ол Nombre de Dios қаласынан тоналған испан алтынын мен күмісін көміп тастады. Дрейк кемелерін іздеп кеткен соң, алты сағаттан кейін оралып, олжаны алып, Англияға бет бұрды. Дрейк карта жасамады. Жылдар бойы көптеген адамдар Гарднер аралында және басқа жерлерде Кидд қазынасының іздерін табуға тырысты, бірақ ешқайсысы табылмады.