Кіріспе

Орегон ғылым және өнеркәсіп мұражайы (OMSI, /ˈɒmziː/ OMzee) – АҚШ-тың Орегон штатының Портленд қаласында орналасқан ғылым және технология мұражайы. Онда үш зал, оның ішінде үлкен экранды кинотеатр, планетарий және түрлі тәжірибелік көрмелер залы бар, олар табиғат ғылымдарына, өнеркәсіпке және технологияға бағытталған. Уақытша көрмелер әртүрлі салаларды қамтиды.

Тарих

1903 жылдан бастап, полковник Л. Л. Хокинс ұйымдастырған Портленд қалалық әкімшілігінің дәліздерінде және нишаларында ерекше артефакттар қойылды. 1936 жылы коллекция шығарылғанда, шамамен 12 000 артефакт қала бойынша сақталды. 1944 жылдың 5 қарашасында Орегон тарихы, ғылымы және өнеркәсібі мұражайын құру мақсатымен Орегон мұражай қоры құрылды. Ол алғашқы табиғи тарих объектілерінен тұратын коллекциясын Портленд қонақүйінде көрсетті. Содан кейін қала ішінде қызығушылықты арттыру және қайырымдылық жинау үшін бірнеше шағын көрмелер ұйымдастырылды. 1949 жылы мұражайды құру үшін 908 NE Хассало мекенжайындағы үй табыс етілді. Бір жылдың ішінде Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы алғашқы қоғамдық планетарий губернатордың 7 маусымдағы ресми ашылуымен іске қосылды. Планетарий де осы жобаға енді. Екі нысан 1992 жылға дейін көрші болып, бір тұрақ орынын пайдаланды. Вашингтон паркіндегі планетарий бастапқыда уақытша күмбезде орналасқан 90 орындық ғимарат болды, бірақ 1967 жылы ол жаңа проекторы бар ерекше он екі қырлы (12 жақты) ғимараттағы 142 орындық жаңа нысанмен ауыстырылды.

1992 жыл

1980 жылдардың ортасына таман жылына 600 000 адам ғимаратқа келіп, ол бастапқыда 100 000 адамға ғана есептелген болатын. Вашингтон паркінде кеңейту мүмкін емес деп шешілді, ал 1986 жылы мұражай Уиламет өзенінің шығыс жағалауындағы жаңа орынға көшетіні және онда әлдеқайда ірі ғимарат салынатыны жарияланды. 2008 жылы OMSI кеңейту жоспарларын аяқтауға кірісті, оның құны шамамен 500 миллион долларға бағаланып, мұражайдың ауданын екі есеге ұлғайту көзделді. Келесі жылы олар кеңейтуге қаржы табуға тырысты, бірақ нашар экономикалық жағдай жобаға қаражат іздеуді қиындатқандықтан, 2010 жылы жоспарларды тоқтата тұруға бел буды. Аталған жоспарлар 10 блоктан тұратын ауданда жаңғырту жұмыстарын жүргізуді және 1200 тұрғын үй (елтаныс мұрасын ескере отырып) мен қоғамдық демалыс аймақтарын салуды қарастырды. OMNIMAX дөңгелек кинотеатры 2013 жылдың қыркүйегінде IMAX емес, бірақ төрт қабатқа дейін биік, үлкен экранды стандартты кинотеатрға айналдыру үшін жабылды. «Эмпирикалық театр» деп атауы өзгертіліп, 2013 жылдың желтоқсанында қайта ашылды.

Көрме және көрікті жерлер

ОМСИ-де бес түрлі мамандандырылған көрме залы, планетарий және суасты кемесінің көрмесі бар.

USS Blueback (Ақ теңіз кемесі)

Blueback су асты кемесі 1994 жылдың ақпанында OMSI тарапынан сатып алынды. Бұл су асты кемесі 1990 жылы түсірілген "Қызыл қазанды іздеу" фильмінде пайда болды, содан кейін музейге жақын орналасқан темір жолға сүйреліп әкелінді. Ол 1994 жылдың 15 мамырында көпшілікке ашылды және 2008 жылдың қыркүйегінде Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды. Пропеллер – музейдің негізгі аумағынан тыс, Истбанк эспланадасының қасында орналасқан Ұлттық су асты кемелерінің ескерткіші. Су асты кемесіне күнделікті экскурсиялар мен түнгі тұрулар ұйымдастырылады.

Көрме залы

Көрме залы OMSI жасаған немесе әлемнің музейлерінен әкелінген уақытша экспонаттар үшін қолданылады. Өткен көрмелерде "Гроссология" (Қыс-көктем 2001), "Гоби алпауыттары" (1997), "Сью есімді Трекс" (қыркүйек 2001 – қаңтар 2002), "CSI, Тәжірибе" (мамыр – қыркүйек, 2009) болды. Гюнтер фон Хагенстің "Дене әлемі 3" 2007 жылдың 7 маусымында ашылып, 2007 жылдың 7 қазанында жабылды. 2007 жылдың қыркүйек айының соңына қарай 300 000 адам "Дене әлемі 3" көрмесін тамашалап, OMSI-нің ең көп адам қатысқан көшпелі көрмесі ретінде рекорд орнатты. 2015 жылдың қыркүйек айында OMSI Ұлттық гитара музейінің "Гитара: әлемді шайқаған аспап" атты көрмесін қабылдады.

ОМСИ-дегі көрнекті және көшпелі көрмелер тізімі

| Басталу күні | Аяқталу күні | Көрме атауы | Сілтемелер | Ескертулер |
|---|---|---|---|---|
| 1997 жылдың 1 наурызы | 1997 жылдың 1 қыркүйегі | Гобидің алыптары | | |
| Қыс 2001 | Көктем 2001 | Гроссология | [Сайт]( ) | |
| 2001 жылдың қыркүйегі | 2002 жылдың қаңтары | Сью есімді Трекс | [Сайт]( ) | |
| 2007 жылдың 7 маусымы | 2007 жылдың 7 қазаны | Гюнтер фон Хагенстің "Дене әлемі 3" | [Сайт]( ) | |
| 2009 жылдың мамыры | 2009 жылдың қыркүйегі | CSI: Тәжірибе | [Сайт]( ) | |
| 2009 жылдың желтоқсаны | 2011 жылдың қаңтары | Самсон – алып Т. Рекс | | |
| 2010 жылдың 30 қаңтары | 2010 жылдың 31 мамыры | Ғарыш: Біздің болашаққа саяхат | [Сайт]( ) | |
| 2011 жылдың 2 шілдесі | 2011 жылдың 18 қыркүйегі | Game On 2.0 | [Сайт]( ) | |
| 2012 жылдың қыркүйегі | 2013 жылдың 6 қаңтары | Гроссология | [Сайт]( ) | |
| 2015 жылдың қыркүйегі | 2016 жылдың 10 қаңтары | Гитара: Әлемді шайқаған аспап | [Сайт]( ) | |
| 2015 жылдың 2 қазаны | 2016 жылдың 3 қаңтары | Геном: Өмір кодын ашу | [Сайт]( ) | |
| 2016 жылдың 13 ақпаны | 2016 жылдың 8 мамыры | Game Masters | [Сайт]( ) | |
| 2016 жылдың 18 маусымы | 2017 жылдың 8 қаңтары | Ғарышқа саяхат | [Сайт]( ) | |
| 2017 жылдың 18 ақпаны | 2017 жылдың 29 мамыры | Кірпіштен жасалған өнер | [Сайт]( ) | |
| 2017 жылдың 24 маусымы | 2017 жылдың 22 қазаны | Помпей | | |
| 2017 жылдың 18 қарашасы | 2018 жылдың 19 ақпаны | Әлдеқандай емес иллюзия | [Сайт]( ) | |
| 2018 жылдың 17 наурызы | 2018 жылдың 3 қыркүйегі | Робот революциясы | [Сайт]( ) | |
| 2018 жылдың 6 қазаны | 2019 жылдың 27 қаңтары | Тұт патшасының табылуы | | |
| 2019 жылдың 23 ақпаны | 2019 жылдың 2 қыркүйегі | Пиксардың ғылымы | [Сайт]( ) | |
| 2019 жылдың 5 қазаны | 2020 жылдың 17 ақпаны | Кристофер Марлидің таңғажайып жаратылыстары | [Сайт]( ) | |
| 2021 жылдың 20 наурызы | 2021 жылдың 6 қыркүйегі | Динозаврлар ашылды | [Сайт]( ) | |
| 2022 жылдың наурызы | 2022 жылдың қыркүйегі | Леонардо да Винчи әлемі | [Сайт]( ) | |
| 2022 жылдың 8 қазаны | 2023 жылдың 9 сәуірі | Marvel: Супергеройлер әлемі | [Сайт]( ) | |
| 2023 жылдың 13 мамыры | 2024 жылдың 28 қаңтары | Киттің ортақ болашағы | [Сайт]( ) | |
| 2024 жылдың 2 наурызы | 2024 жылдың 8 қыркүйегі | Тираннозаврлар – отбасымен танысыңыз | [Сайт]( ) | |

Турбиналар залы

Турбиналар залы бұрынғы PGE электр станциясы кезінде пайдаланылған үлкен, тоқтатылған бу турбинасының құрметіне аталған. Онда инженерия, физика, химия және ғарыш саяхаты туралы көрмелер бар. Турбиналар залы екі қабаттан тұрады. Негізгі қабатта ірі экспонаттар мен білім беру аймақтары орналасқан. Мезонинде кішкентай экспонаттар бар. Инновациялық станция технология мен өнертабысқа қатысты тәжірибелік көрмелерді ұсынады. Турбиналар залына физика, химия, технология және лазерлік голография зертханалары қосылған. Химия зертханасы – елдегі алғашқы тәжірибелік, ылғал химиясы зертханасы. Келушілерге химиялық өзара әрекеттесулерді зерттеуге мүмкіндік беретін алты станса бар, олар ортақ тақырыпқа ие эксперименттерге қатысу арқылы білім алады. Тақырыптар апта сайын ауысады және ойыншықтар химиясы, материяның табиғаты, биохимия, қоршаған орта химиясы, өнеркәсіп химиясы, химиялық реакциялар, күнделікті химия және криминалистика химиясын қамтиды. Химиялық реакциялардың демонстрациялары күн сайын өтіледі және көбінесе апталық тақырыпқа байланысты болады. Физика зертханасының көрмелеріне Ван-де-Графф генераторы (статикалық электр генераторы), қозғалыс детекторы, электр тізбектері, Морзе коды, магниттер, физиканың негізгі қасиеттерін модельдейтін компьютерлер және музыкалық аспаптар кіреді. Лазерлік/голографиялық зертхана, күніне шамамен бір сағат жұмыс істейді, 30 минуттық голограмма жасау демонстрацияларын ұсынады. Вернье технология зертханасы технологияның қоғамға тигізетін әсерін зерттейді. Интерактивті көрмелер келушілерге роботтар мен компьютерлер, қауіпсіздік технологиясы, биомедициналық технология, коммуникация технологиясы және тұрмыстық технология сияқты технологияларды зерттеуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ келушілер интернетке қосылған компьютерлерде кең ауқымды білім беру бағдарламаларын пайдалана алады.

Өмір ғылымдары залы

Музейдің екінші қабатында орналасқан Өмір ғылымдары залы биологияға қатысты экспонаттар ұсынады. Оларға ұрықтың дамуының дерлік әр кезеңінде сақталған үлгілер жинағы кіреді, жүктіліктің бастапқы апталарынан бастап толық мерзімге дейін, сондай-ақ қартаю биологиясын зерттейтін "Қартаюдың таңғажайып жетістіктері" көрмесі бар. Бұл көрменің ерекшелігі – Age Machine, бұл компьютерлік бағдарлама келушілерге өздерінің суретін түсіріп, оны "қартайтуға" мүмкіндік береді. Өмір ғылымдары залында Өмір ғылымдары зертханасы мен Жер ғылымдары залы да орналасқан. Өмір ғылымдары зертханасында түрлі жануарлар өкілдері бар, мысықтар, таяқшалар, хамелеондар, Мадагаскардың сырылдайтын тарақандары, сондай-ақ басқа сүтқоректілер, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер және жәндіктер ұсталады. Волонтерлер мен қызметкерлер түрлі топтық іс-шараларды ұйымдастырып, көрсетеді, мысалы, сүрегінің кесінділерін зерттеу және еркек және әйел бас сүйектері мен жамбас сүйектерінің айырмашылықтарын қарастыру.

Жер ғылымдары залы

Екінші қабатта орналасқан Жер ғылымдары залы геологияға бағытталған көрмелермен және екі мамандандырылған зертханамен жабдықталған. Су алабы зертханасы келушілерге өзеннің физикалық моделінен эрозия циклын жасау мүмкіндігін береді. Келушілер лососьтің өмірлік циклын танып, жергілікті су арналарынан алынған микроскопиялық организмдерді бейнемикроскоп арқылы зерттей алады. Палеонтология зертханасына келгендер қызметкерлер мен еріктілердің динозавр сүйектері сияқты қазбаларды қазып шығаруын көреді.

Ғылыми ойын алаңы

Ғылыми ойын алаңы – мұражайдың екінші қабатындағы кішкентай балаларға арналған білім беру аймағы, жаңа туғаннан алты жасқа дейінгі балалары бар отбасыларға есептелген. Аймақ толыққанды қоршалған, балалардың көрінетін және қауіпсіз болуын қамтамасыз етеді, сонымен бірге оларға еркін зерттеу мүмкіндігін береді. Оның мақсаты – балаларға ойын арқылы өзара әрекеттесетін ғылыми білім алуға мүмкіндік беру. Онда табиғи қызығушылықты оятуға бағытталған әртүрлі тәжірибелік станциялар бар, оның ішінде нәрестелерге арналған ынталандыратын аймақ, алып құмдық, су аймағы, оқу бөлмесі және физикалық ғылымдар экспонаттары бар. Аймақта кішкентай балаларды тәрбиелеу саласындағы тәжірибелі мамандар жұмыс істейді. Сонымен қатар, ата-аналарға арналған ақпараттық бұрыш бар, онда мидың дамуынан бастап мінез-құлықты түзету әдістеріне дейінгі тақырыптар бойынша анықтамалық материалдар ұсынылған. "Жануарлар сырлары" көрмесі балалар мен ата-аналарды орман жануарларының жасырын мекендерін және өмірін зерттеуге шақырады. Келушілер ағаш түбінен өтіп, үңгірде және тышқаншалардың қонысында жануарларды іздеуге, орман ағысында ойнауға және бір күнге табиғатты зерттеуші болуға мүмкіндік алады. "Жануарлар сырлары" көрмесінде ағылшын және испан тілдеріндегі мәтіндік тақталар ұсынылған. Discovery Laboratory айналмалы эксперименттер мен іс-шараларды ұсынады, мысалы, Flubber-ді зерттеу немесе мұз кристалдарын салу. Тақырыптық "Анықтау суреттері" ата-аналарды өз балаларына суреттердің мазмұны туралы үйретуге көмектеседі. OMSI – Наноөлшемді бейресми ғылым білім беру желісінің мүшесі және NanoDays шарасына қатысады.

Планетарий

Компьютерлік көмекпен астрономия және лазерлік жарық шоулары Гарри К. Кендалл планетариумында (бұрынғы М. Дж. Мёрдок Аспан театры) күнделікті көрсетіледі.

Best Buy жасөспірімдер техникалық орталығы

2020 жылдың 1 ақпанында Best Buy Teen Tech орталығы ашылды. Best Buy және The Clubhouse Network серіктестігімен құрылған Teen Tech орталығы – жасөспірімдерге өз ойларын зерттеуге, дағдыларын жетілдіруге және технология арқылы өзін-өзі танытуға мүмкіндік беретін, тегін мектептен тыс орын. Мұнда бағдарламалау, фильм жасау, музыка өндіру және графикалық дизайн сияқты технологиялар қолжетімді.

Теориялық асхана

Теориялық асхана, немесе жай ғана Теория – 2013 жылдың 30 қаңтарында ашылған американдық тағамдар мейрамханасы, OMSI-ға қосымша. Орталық Истсайд индустриялық ауданында, Уилламет өзенінің жағасында орналасқан мейрамхананың 9100 шаршы фут тамақтану алаңы бар. OMSI-дың бұрынғы даму директоры Марк Патель мейрамхананың құрылуына жетекшілік етті, оны Bon Appétit Management Company басқарады. Мейрамхана мұражайдың бөлігі болып табылады және көрмелер, ғылыми демонстрациялар, сондай-ақ жеке және қоғамдық шараларды ұсынады. 2023 жылы Теория Epicurean Group басқаруымен қайта ашылды. Теория Уилламет өзенінің жағасында орналасқан, содан Тиликум өткелі, Маркуам көпірі және Портленд қаласының көкжиегі көрінеді. 2013 жылдың қараша айында мейрамхана жаңа дизайнмен жаңартылды, онда OMSI-дың графикалық суретшісі Мелисса Хикс салған, формулалармен безендірілген фотосуреттерден жасалған 10x50 фут көлемдегі қабырғалық сурет пайда болды.

Аудиториялар

ОМСИ-де өте үлкен экранды театр (2013 жылы OMNIMAX театрының орнына салынған) және жыл сайынғы ғылыми жәрмеңкелер сияқты шаралар өтетін сахнасы бар үлкен зал бар. Басты залдың ішінде OHSU-дың Ми туралы білім беру, Қауіпсіздік сафариі және Жорғалаушылар мен қосмекенділер шоуы сияқты ғылыми жәрмеңкелер ұйымдастырылады. Сондай-ақ, зал жеке шаралар үшін де пайдаланылады.

Білім беру саласындағы аудит

OMSI елдегі ең ірі ғылыми мұражайдың сыртқы жұмыс бағдарламасын жүргізеді. Мұражай мектептерде таныстырылымдар, жеке тұлғалар үшін жазғы ғылыми лагерь бағдарламалары, сондай-ақ Орегон жағалауындағы Грей лагерінде және Джон Дей қазбалы жартастар ұлттық ескерткішіндегі Ханкок далалық станциясында мектеп топтары үшін сыртқы оқу бағдарламаларын ұсынады. OMSI аймақтың барлық жерлерінен, әсіресе K-12 сыныптары үшін саяхаттарды қабылдайтын маңызды орын. OMSI Портленд аймағындағы L. L. "Stub" Stewart штатының паркі мен Rooster Rock штатының паркінде күн тоқырауы және метеор шашырауы сияқты шаралар үшін бірнеше білім беру жұлдыздық кештер өткізеді, бұл осы бағдарламалар арқылы халыққа астрономияны үйретуге көмектеседі. OMSI қазіргі STEM саласының мамандары үшін ғылыми коммуникация бойынша шәкіртақы ұсынады. Бұл бағдарлама ғылыми коммуникациясын жақсартуға мүдделі өнеркәсіп немесе академиялық зерттеушілерге, сондай-ақ ғылым мамандарына – университет оқытушыларына, аспиранттарға, техниктерге немесе ғылым, инженерия, денсаулық сақтау немесе технология салаларындағы қызметкерлерге ашық. Іріктелген шәкіртақы иегерлері бірқатар коммуникациялық оқу семинарларына қатысып, өз жұмыстарына негізделген тәжірибелік демонстрацияны әзірлейді. Соңында, шәкіртақы иегері OMSI-нің «Ғалыммен кездесу» бағдарламасына қатысып, демонстрациясымен мұражай келушілерімен байланысады.

Қаржыландыру және ерікті қолдау

OMSI коммерциялық емес ұйым болып табылады және түсімдер, мүшелік жарналар, мемлекеттік және жеке қайырымдалықтар, қоғамдық ұйымдар, федералдық гранттар және қайырымдылық шаралары арқылы қаржыландырылады. OMSI-дің жыл сайынғы ең ірі қайырымдылық шарасы – OMSI Галасы: мамыр айында ғылым білімін қолдау үшін жиналатын ресми кеш. Мұражайда штатты және жартылай штаттан жұмыс істейтін қызметкерлер бар болғанымен, мұражайдың көп бөлігі еріктілерге тәуелді. Олар келушілерді қарсы алу, клиенттерге қызмет көрсету және экспонаттар бойынша демонстрациялар жасау сияқты қызметкерлер атқаратын көптеген міндеттерді орындайды. Бұл еріктілердің қатарында орта мектеп және жоғары оқу орнының студенттері, сондай-ақ басқа да қоғам мүшелері бар. Еріктілер мұражайдың сахнада да, сахнадан тыс жерлерде де әртүрлі бөлімдерінде қызмет етеді. 50 сағат қызмет еткен барлық еріктілер бір жылға мұражайға тегін мүшелік алады. OMSI-дің жастар еріктілік бағдарламасы – Teen Science Alliance жазғы және оқу жылында өтеді. Бағдарлама аясында қатысушылар апта сайынғы сабақтарға қатысады, онда коммуникация және клиенттерге қызмет көрсету дағдыларын дамытуға бағытталған оқулар өтеді және осы дағдыларды мұражайда демонстрациялар арқылы тәжірибеде қолданады. Сондай-ақ, қатысушылар әр сессияның соңында жұртшылыққа ұсыну үшін түпкілікті ғылыми демонстрация әзірлейді.