Кіріспе
Айдағы кратер – Айдың көзге көрінетін бөлігінің орталық бөлігінде, Mare Insularum шығыс шетінде орналасқан кішкентай айлық соққы кратері. Ол француз астрономы Жером Лаландтың құрметіне аталған. Кратер 300 километрден астам радиусы бар сәуле жүйесіне дейін созылатын, жоғары альбедолы аймақпен қоршалған. Ішкі қабырғасында жартас тізбегі бар, ал еденінің ортасында кішкентай орталық төбешік көтерілген. Ол 1,1 миллиард жыл бұрыннан басталып, қазіргі уақытқа дейін созылған Айдың Коперник кезеңінде пайда болған. Оның жас екендігін кратерді қоршаған жарқын сәулелер, оның анық пішіндері және ішкі бетінде кейінгі соққылардың аз болуы көрсетеді. Лаландтан шыққан сәулелер Коперник кратерінен шыққан сәулелердің үстінен өтеді, яғни ол Коперникке қарағанда жас, сондықтан 800 миллион жылдан аспайды. 2002 жылы Берн университетінің Эдвин Гнос табылған Оман шөлінде метеорит табылды. Бұл тас, Sayh al Uhaymir 169 деп аталады, Айдан шыққан деп саналады. Ол 340 мың жылдан бұрын болған соққы кезінде Жер бетіне шығарылған. Ғалымдар қазір бұл тастың Лаланд кратерін қоршаған шығарылған материалдан пайда болғанын айтады.
Lalande is a small lunar impact crater that lies in the central part of the visible Moon, on the eastern edge of Mare Insularum. It was named after French astronomer Jérôme Lalande. The crater is surrounded by a high albedo area of ejecta that extends into a ray system with a maximum radius of over 300 kilometers. The interior wall has a terrace system, and there is a small central rise at the midpoint of the floor. It was formed during the Copernican period of the moon extending from 1.1 billion years ago to the present. Its young age is indicated by the bright rays of ejecta surrounding the crater, its sharp features, and the relative lack of later impacts in its interior. The rays of ejecta from Lalande overlay the ejecta rays from Copernicus Crater, meaning it is younger than Copernicus, and thus no more than 800 million years old. In 2002, a meteorite was discovered in the Oman desert by Edwin Gnos of the University of Berne. This rock, identified as Sayh al Uhaymir 169, is believed to have originated from the Moon. It was ejected from the surface during an impact that occurred less than 340,000 years in the past. Scientists now think that the rock originated from the crater ejecta blanket surrounding Lalande.
Спутник кратерлері
Әдет бойынша, бұл ерекшеліктер ай карталарында Лалландқа ең жақын кратер ортасының жағына әріп қойылып белгіленеді. Лаланде ені, бойы, диаметріА6.6° оңтүстік9.8° батыс13 кмБ3.1° оңтүстік9.0° батыс8 кмС5.6° оңтүстік6.9° батыс11 кмД6.1° оңтүстік7.5° батыс8 кмЕ3.4° оңтүстік10.7° батыс4 кмФ2.6° оңтүстік10.0° батыс3 кмГ6.2° оңтүстік7.9° батыс5 кмН5.6° оңтүстік5.7° батыс6 кмР4.7° оңтүстік7.0° батыс24 кмТ5.2° оңтүстік7.5° батыс4 кмУ3.2° оңтүстік8.1° батыс4 кмС6.5° оңтүстік5.6° батыс11 км