Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колумбиялық заңгер және романист (1888–1928)
Colombian lawyer and novelist (1888 1928)
Хосе Эустасио Ривера Салас (19 ақпан 1888 – 1 желтоқсан 1928) – колумбиялық заңгер және автор, ең алдымен өзінің ұлттық эпосы "Вортекс" туындысымен танымал. Отбасының экономикалық жағдайына қарамастан, ол басқа туыстарының көмегімен және өз күш-жігерінің арқасында католик білімі алды. Неивадағы Санта-Либрада мектебінде, содан кейін Элиастағы Сан-Луис-Гонзага мектебінде оқыды. 1906 жылы Боготадағы нормалды мектепте оқуға стипендия алды. 1909 жылы бітіргеннен кейін Ибаге қаласына көшіп, мектеп инспекторы болып жұмыс істеді. 1912 жылы Ұлттық университетінің Заң және саяси ғылымдар факультетіне түсіп, 1917 жылы заңгер дипломын алды.
José Eustasio Rivera Salas (February 19, 1888 – December 1, 1928) was a Colombian lawyer and author primarily known for his national epic The Vortex. In spite of his family's economic situation, he received a Catholic education thanks to the help of other relatives and his own efforts. He attended Santa Librada school in Neiva and then San Luis Gonzaga in Elías. In 1906 he received a scholarship to study at the normal school in Bogotá. In 1909, after graduating, he moved to Ibagué where he worked as a school inspector. In 1912 he enrolled at the Faculty of Law and Political Sciences of National University, graduating as a lawyer in 1917.
Мансап
Сенатқа сайлануға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін, ол Венесуэламен шекараны анықтау үшін Колумбо-Венесуэла шекара комиссиясының заң хатшысы болып тағайындалды. Онда ол Колумбияның ормандарында, өзендерінде және тауларында саяхаттап, кейін жазатын тақырыптарды тікелей көріп білді. Сапарына үкімет тарапынан ұсынылған қаражаттың жеткіліксіздігіне көңілі толмады, ол комиссиядан бас тартып, өз бетімен саяхаттауын жалғастырды. Кейін ол комиссияға қайта қосылды, бірақ оған дейін Бразилияға барып, сол заманғы маңызды бразилиялық жазушылардың, әсіресе Эуклид да Куньяның еңбектерімен танысты. Осы сапарда ол Колумбия даласындағы өмірмен және Амазонка ормандарындағы резеңке өндіруге байланысты мәселелермен танысты. Бұл мәселе оның маңызды туындысы – «Ла Ворахине» (1924) (қазақша аудармасы – «Күңгірт ағыс») романының негізгі тақырыбы болды, қазір Латын Америкасы әдебиетінің ең маңызды романдарының бірі саналады. Осы романды жазу үшін ол Амазонка бассейніндегі резеңке өндірушілердің жағдайы туралы көптеген материалдарды зерттеді. Романның сәттілігінен кейін, 1925 жылы ол Сыртқы қатынастар және отарлау жөніндегі тергеу комиссиясының мүшесі болып сайланды. Сондай-ақ, ол Колумбия газеттерінде бірнеше мақала жариялады. Осы мақалаларында ол мемлекеттік келісімшарттардағы тәртіпсіздіктерді сынап, Колумбияның резеңке өндіру аймақтарына немқұрайлы қарауды және жұмысшыларға жасалған зорлық-зомбылықты айыптады. Ол сонымен қатар, кейбір колумбиялық әдеби сыншылардың романын тым поэтикалық деп сынағанын ашық қорғады. Романның басқа елдерде кеңінен мақталуына байланысты бұл сын-ескертпелердің көп бөлігі уақыт өте келе тоқтатылды.
After a failed attempt to be elected to the senate, he was appointed Legal Secretary of the Colombo Venezuelan Border Commission to determine the limits with Venezuela, there he had the opportunity to travel through the Colombian jungles, rivers, and mountains, giving him a first hand experience of the subjects he would later write. Disappointed with the lack of resources offered by his government for his trip, he abandoned the commission and continued travelling on his own. He later rejoined the commission, but before that he went to Brazil, where he became acquainted with the work of important Brazilian writers of his time, particularly Euclides da Cunha. In this venture he became familiar with life in the Colombian plains and with problems related to the extraction of rubber in the Amazon jungle, a matter that would be central in his major work, La vorágine (1924) (translated as The Vortex), now considered one of the most important novels in Latin American literary history. To write this novel he read extensively about the situation of rubber workers in the Amazon basin. After the success of his novel, he was elected, in 1925, as a member for the Investigative Commission for Exterior Relations and Colonization. He also published several articles in newspapers in Colombia. In these pieces, he criticized irregularities in government contracts, and denounced the abandonment of the rubber areas of Colombia and the mistreatment of workers. He also publicly defended his novel, which had been criticized by some Colombian literary critics as being too poetic. This criticism would be largely silenced by the wide praise the novel was receiving everywhere else.
Өлім
Ривера 1928 жылдың сәуір айының соңғы аптасында романын ағылшын тіліне аударып, оны АҚШ-та жариялап, колумбиялық мәдениетті шетелге экспорттау мақсатымен киноға түсіру үмітімен Нью-Йоркке келді. Көптеген қиындықтарға қарамастан, оның жобасы дұрыс бағытта дамып жатқанда, 27 қарашада ұстамаларға шалдығып, Стьювесант поликлиникалық ауруханасына жеткізілді. Ол төрт күн бойы комада жатты және 1928 жылдың 1 желтоқсанында қайтыс болды. Қайтысынан кейін оның денесі «Юнайтед Фрут Компаниінің» «Сиксола» кемесімен Нью-Йорктан Барранкильяға жеткізілді. Портқа келгеннен кейін оның денесі процессиямен Толентиноның Әулие Николай кафедралық соборына (Pro Cathedral) жеткізілді, онда реквием қызметі өткізіліп, денесі шапэль ардантаға (chapelle ardente) қойылды. Табут Магдалена өзені арқылы «Карбонелл Гонсалес» пошталық буымен Боготаға жол тартты, Жирардоға жетіп, 1929 жылдың 7 қаңтарында пойызбен Боготаға келді және тікелей Ұлттық Капитолийге (Capitolio Nacional) жеткізілді, онда ол қошемет көрсету үшін қойылды. Оның денесі 19 қаңтарда Боготаның Орталық зиратына жерленді.
Rivera had arrived in New York the last week of April 1928 in the hopes of translating his novel into English, publishing it in the United States, and turning it into a motion picture film with the goal of exporting Colombian culture abroad. His venture, although riddled with difficulties, was moving along when on November 27 he suffered an attack of seizures and was taken to the Stuyvesant Polyclinic Hospital where he remained for four days in a comatose state until his death on December 1, 1928. After his death, his body was transported by ship from New York to Barranquilla on the United Fruit Company's ship the Sixaola. At his arrival on port, his body was transported in procession to the Pro Cathedral of Saint Nicholas of Tolentino where a requiem mass was given and the body laid in chapelle ardente. The casket then made its way down the Magdalena onto Bogotá on the mail steamship Carbonell González, arriving in Girardot and finishing by train to arrive in Bogotá on January 7, 1929, and was taken directly to the Capitolio Nacional, where it was placed lying in state for public viewing. His body was finally laid to rest in the Central Cemetery of Bogotá on January 19.