Баренц теңізі шайқасы: Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі теңіз шайқасы
Battle of the Barents Sea
Екінші дүниежүзілік соғыстағы Баренц теңізі шайқасы: Германия мен Ұлыбритания кемелерінің арасындағы қақтығыс, Кеңес Одағына көмек көлігі. Hitler стратегияны өзгертті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс теңіз шайқасы
World War II naval battle
Баренц теңізі шайқасы – 1942 жылдың 31 желтоқсанында Германия әскери-теңіз күштерінің (Kriegsmarine) кемелері мен КСР Одағының Кола шығанағына бағытталған JW 51B конвойын сүйемелдеген британдық кемелер арасында болған Екінші дүниежүзілік соғыстың теңіз шайқасы. Бұл шайқас Норвегияның Солтүстік мүйісінің солтүстігіндегі Баренц теңізінде өтті. Неміс шабуылшылары конвойға айтарлықтай зиян келтіре алмағандықтан Гитлер ашуға іштенді және неміс теңіз стратегиясы енді су үстіндегі кемелерге емес, U қайықтарына шоғырлануын бұйырды.
The Battle of the Barents Sea was a World War II naval engagement on 31 December 1942 between warships of the German Navy (Kriegsmarine) and British ships escorting convoy JW 51B to Kola Inlet in the USSR. The action took place in the Barents Sea north of North Cape, Norway. The German raiders' failure to inflict significant losses on the convoy infuriated Hitler, who ordered that German naval strategy would henceforth concentrate on the U boat fleet rather than surface ships.
JW 51B
JW 51B конвойы КСРО-ға соғыс материалдарын тасымалдаған он төрт сауда кемесінен тұрды – шамамен 202 танк, 2046 көлік, 87 истребитель, 33 бомбалаушы, жанармай, авиациялық жанармай және тағы да 1000 тоннадан астам басқа да жабдықтар. Оларды эсминецтер , , , , және ; крейсерлер және ; мина тазартқыш ; және траулерлер мен HMT Northern Gem қорғады. Конвойдың сүйемелдеуші командирі капитан Роберт Шербрук (Onslow кемесінде штаб-квартирасымен) болды. Конвой неміс авиациясының шабуылдарына, PQ 17 конвойын қиратқандай, жол бермеу үшін қыстың ең суық кезеңінде теңізге шықты. R күші (контр-адмирал Роберт Л. Бернетт) крейсерлер және екі эсминецпен бірге Баренц теңізінде алыстан қорғау үшін жеке орналастырылды.
Convoy JW 51B comprised fourteen merchant ships carrying war materials to the USSR — some 202 tanks, 2,046 vehicles, 87 fighters, 33 bombers, of fuel, of aviation fuel and just over of other supplies. They were protected by the destroyers , , , , and ; the s and ; the minesweeper ; and trawlers and HMT Northern Gem. The escort commander was Captain Robert Sherbrooke RN (flag in Onslow). The convoy sailed in the dead of winter to preclude attacks by German aircraft, like those that devastated Convoy PQ 17. Force R (Rear Admiral Robert L. Burnett), with the cruisers and and two destroyers, were independently stationed in the Barents Sea to provide distant cover.
" Regenbogen " операциясы
31 желтоқсанда Норвегияның солтүстігіндегі Альтафьордта базасы орналасқан, вице-адмирал Оскар Куммец басқаратын неміс күштері «Адмирал Хиппер» крейсерінде «Регенбоген» (Operation Rainbow) операциясын бастады. PQ 18 конвойынан кейін күш келесі Арктика конвойына шабуыл жасауға күтіп отырды, бірақ Жерорта теңізіндегі «Факел» және FB операциялары кезінде британдықтардың уақытша тоқтатуы, сондай-ақ Ресейге жеке кемелерді жіберу, операцияны бастауға мүмкіндік бермеді. Күш құрамына ауыр крейсерлер – «Адмирал Хиппер» неміс крейсері, «Люццов» (бұрынғы «Deutschland») және эсминецтер – «Z16 Фридрих Эккольдт», «Z4 Рихард Бейцен», «Z6 Теодор Ридель», «Z29», «Z30» және «Z31» неміс эсминецтері кірді.
On 31 December, a German force, based at Altafjord in northern Norway, under the command of Vice Admiral Oskar Kummetz, on Admiral Hipper set sail in Unternehmen Regenbogen (Operation Rainbow). After Convoy PQ 18, the force had waited to attack the next Arctic convoy but their temporary suspension by the British during Operation Torch in the Mediterranean and Operation FB, the routing of single ships to Russia, had provided no opportunity to begin the operation. The force comprised the heavy cruisers German cruiser Admiral Hipper, Lützow (the renamed Deutschland), and destroyers German destroyer Z16 Friedrich Eckoldt, German destroyer Z4 Richard Beitzen, German destroyer Z6 Theodor Riedel, German destroyer Z29, German destroyer Z30 and German destroyer Z31.
Кіріспе
JW 51B 1942 жылдың 22 желтоқсанында Лох-Эведен шығып, 25 желтоқсанда Исландия жанында эскортымен кездесті. Одан кейін кемелер солтүстік-шығысқа қарай жүзіп, 28-29 желтоқсанда қатты дауылға тап болды, нәтижесінде конвой кемелері өз орналасқан жерін жоғалтты. Ауа райы жақсарғаннан кейін, бес сауда кемесі және «Ориби» мен «Визальма» эскорттары жоғалып кетті, ал оларды іздеу үшін «Брамбл» жіберілді. Келесі күні үш сауда кемесі қайта қосылды, ал қалғандары Кола шығанағына өздігінен бет алды. 24 желтоқсанда конвойды неміс барлау ұшақтары байқады және 30 желтоқсаннан бастап U 354 (капитан-лейтенант Карл Хайнц Хербшлеб) оларды ұшып бақылады. Германия Әскери-теңіз штабы бұл хабарды алғаннан кейін, Куммецке конвойді тоқтату үшін дереу іске қосылуға бұйрық берілді. Куммец өз күштерін екі бөлімге бөлді, оларды тиісінше адмирал Хиппер мен Лютцов басқарды.
JW 51B sailed from Loch Ewe on 22 December 1942 and met its escort off Iceland on 25 December. From there the ships sailed north east, meeting heavy gales on 28–29 December that caused the ships of the convoy to lose station. When the weather moderated, five merchantmen and the escorts Oribi and Vizalma were missing and Bramble was detached to search for them. Three of the straggling merchantmen rejoined the following day; the other ships proceeded independently towards Kola Inlet. On 24 December the convoy was sighted by German reconnaissance aircraft and from 30 December was shadowed by U 354 was launched in (Kptlt. Karl Heinz Herbschleb). When the report was received by the German Naval Staff, Kummetz was ordered to sail immediately to intercept the convoy. Kummetz split his force into two divisions, led by Admiral Hipper and Lützow, respectively.
Шайқас
31 желтоқсанда сағат 08:00-де JW 51B тобының негізгі бөлігі, он екі кеме және сегіз соғыс кемесі Финнмарк жағалауының солтүстігінде шығысқа қарай бағытталды. Конвойдан бөлініп қалған «Ориби» эсминец және бір кеме болды, олар шайқасқа қатыспады; конвойдың арт жағында (солтүстік-шығысында) «Брамбл» оларды іздеді. Конвойдың солтүстігінде, қашықтықта «Визальма» және тағы бір кеме болды, ал Бернетт крейсерлері олардан оңтүстік-шығысқа қарай, конвойдан бөлек орналасты. Шығысқа қарай, үйіне қайтып бара жатқан RA 51 конвойы батысқа қарай бет алды. Конвойдың солтүстігінде адмирал Хиппер және үш эсминец жақындады, ал оңтүстіктен «Лютцов» және оның үш эсминеці жақындады. Сағат 08:00-де «Фридрих Экхольд» эсминец конвойды көріп, адмирал Хипперге хабарлады. 31 желтоқсанда сағат 08:20-де конвойдың оңтүстігінде орналасқан «Обдурат» конвойдың арт жағында (батысында) үш неміс эсминецін байқады. Содан кейін «Онслоу» конвойдың арт жағында орналасқан адмирал Хипперді көріп, «Оруэлл», «Обидиент» және «Обдурат» эсминецтерімен оны тоқтатуға бағытталды, ал «Ахатес» конвоймен бірге қалып, түтін шығаруға бұйрық алды. Біраз оқ атқаннан кейін британдық кемелер торпедалық шабуыл жасау үшін бұрылды. Өте нашар қаруланған Шербрук өзінің торпедалары ең қауіпті қару екенін білді; шабуыл, торпедалар ұшырылғаннан кейін олардың қауіптілігі жойылатындай етіп, жасалды. Алдау жұмыс істеді: адмирал Хиппер уақытша кері шегінді, өйткені Куммецке кемелерін қауіпке тікелей ұшыратпауға бұйрық берілді. Адмирал Хиппер екінші шабуыл жасауға оралды, «Онслоу» эсминецін соқтығыстырып, ауыр зақымдар келтірді және 17 адамның қаза болуына себеп болды. «Онслоу» аман қалғанмен, Шербрук үлкен болат сынығынан ауыр жарақат алды және командалық міндетін «Обидиент» эсминеціне тапсырды. Содан кейін адмирал Хиппер конвойдың солтүстігіне қарай жылжыды, «Брамбл» эсминеціне кездейсоқ тап болды, және атыс болды; адмирал Хиппер өзінің әлдеқайда күшті қаруларымен жауап берді, нәтижесінде «Брамблде» үлкен жарылыс болды. «Фридрих Экхольд» эсминеціне «Брамблді» батыруға бұйрық берілді, ол барлық экипажымен бірге суға батты, ал адмирал Хиппер бағытын оңтүстікке қарай «Обидиент» және «Ахатес» эсминецтеріне бұрды. «Ахатес» қатты зақымдалды, бірақ ақыры суға батқанға дейін түтін шығара берді; «Нортерн Джем» траулері экипаждың көп бөлігін құтқарып алды. Немістер эсминецті батқандығы туралы хабарлады, бірақ бұл мина іздеуші «Брамблды» қате танудан туындады; олар «Ахатеске» зақым келгенін түсінбеді. Оқ жауын R күштерінің назарын аударды, ол әлі де солтүстікке қарай орналасқан. «Шеффилд» және «Ямайка» көрінбей жақындап, 11:35-те адмирал Хипперге оқ ашты, оның екі қазандық бөліміне зақым келтіріп (және шағын су басуға себеп болып), оның жылдамдығын азайтты. Куммецке екі крейсердің шабуылы басқа эсминецтен келіп тұрғанын ойлады, бірақ қатесін түсінгеннен кейін кемелерін батысқа қарай шегінуге бұйрық берді. Тағы да қателікке ұшырап, «Фридрих Экхольд» және «Рихард Бейцен» эсминецтері «Шеффилдті» адмирал Хиппер деп қате қабылдады; британдық кемелермен бірігуге тырысқаннан кейін, олар «Шеффилдпен» қақтығысты, нәтижесінде «Фридрих Экхольд» екіге бөлініп, барлық экипажымен бірге суға батты. «Лютцов» шығыстан жақындап, әлі де жарақат алған «Ахатестің» түтінімен жасырылған конвойға тиімсіз оқ атты. Солтүстік-батысқа қарай адмирал Хипперге қосылуға бағытталған «Лютцов» да «Шеффилд» және «Ямайка» эсминецтеріне тап болды, олар оқ ашты. Кездейсоқ, екі тарап та бір уақытта шайқасты тоқтатуға шешім қабылдады, әр тарап қарсы тараптың қалған эсминецтерінен келетін торпедалық шабуылдардан қорқып отырды. Бұл осы оқиғадан кейін түстен кейін болды. Бернетт R күштерімен бірге неміс кемелерін қашықтықтан көлеңкелеуді жалғастырды, олар өздерінің базасына шегінгендері анық болғанша, ал конвойдың кемелері қайта құрылып, Кола шығанағына қарай жалғасты.
At 08:00 on 31 December, the main body of JW 51B, twelve ships and eight warships, were some north of the coast of Finnmark heading east. Detached from the convoy were the destroyer Oribi and one ship, which took no part in the action; astern (north east) of the convoy Bramble was searching for them. North of the convoy, at distance, was Vizalma and another ship, while Burnett's cruisers were southeast of them, and from the convoy. To the east, away, the home bound convoy RA 51 was heading west. To the north of the convoy, Admiral Hipper and three destroyers were closing, while away Lützow and her three destroyers were closing from the south. At 08:00 the destroyer Friedrich Eckholdt sighted the convoy and reported it to Admiral Hipper. At 08:20 on 31 December, Obdurate, stationed south of the convoy, spotted three German destroyers to the rear (west) of the convoy. Then, Onslow spotted Admiral Hipper, also to the rear of the convoy, and steered to intercept with Orwell, Obedient and Obdurate, while Achates was ordered to stay with the convoy and make smoke. After some firing, the British ships turned, apparently to make a torpedo attack. Heavily outgunned, Sherbrooke knew that his torpedoes were his most formidable weapons; the attack was feigned as once the torpedoes had been launched their threat would be gone. The ruse worked: Admiral Hipper temporarily retired, since Kummetz had been ordered not to risk his ships. Admiral Hipper returned to make a second attack, hitting Onslow causing heavy damage and many casualties including 17 killed. Although Onslow ultimately survived the action, Sherbrooke had been badly injured by a large steel splinter and command passed to Obedient. Admiral Hipper then pulled north of the convoy, stumbled across Bramble, a , and there was an exchange of fire; Admiral Hipper returning fire with her much heavier guns causing a large explosion on Bramble. The destroyer Friedrich Eckholdt was ordered to finish off Bramble, which sank with all hands, while Admiral Hipper shifted aim to Obedient and Achates to the south. Achates was badly damaged but continued to make smoke until eventually she sank; the trawler Northern Gem rescued many of the crew. The Germans reported sinking a destroyer but this was owing to the misidentification of the minesweeper Bramble; they had not realised Achates had been hit. The shellfire attracted the attention of Force R, which was still further north. Sheffield and Jamaica approached unseen and opened fire on Admiral Hipper at 11:35, hitting her with enough six inch shells to damage (and cause minor flooding to) two of her boiler rooms, reducing her speed to Kummetz initially thought that the attack of the two cruisers was coming from another destroyer but upon realising his mistake, he ordered his ships to retreat to the west. In another case of mistaken identity, Friedrich Eckholdt and Richard Beitzen mistook Sheffield for Admiral Hipper; after attempting to form up with the British ships, they were engaged by Sheffield with Friedrich Eckholdt breaking in two and sinking with all hands. Lützow approached from the east and fired ineffectively at the convoy, still hidden by smoke from the crippled Achates. Heading north west to join Admiral Hipper, Lützow also encountered Sheffield and Jamaica, which opened fire. Coincidentally, both sides decided to break off the action at the same time, each side fearing imminent torpedo attacks upon their heavy ships from the other's remaining destroyers. This was shortly after noon. Burnett with Force R continued to shadow the German ships at a distance until it was evident that they were retiring to their base, while the ships of the convoy re formed and continued towards Kola Inlet.
Салдары
Кездесу бірнеше айға созылған полярлық түннің ортасында болды, және неміс және британдық күштер шашырап, өздерінің қалған күштерінің орналасқан жерін, тіпті қарсыластарының орналасқан жерін де білмей қалды. Шабуыл өте шатасқан оқиғаға айналды, кейде кім кімге, ал қанша кеме қатысып жатқаны белгісіз болды. Неміс күш-жігеріне қарамастан, барлық 14 сауда кемесі КСРО-ға зақымсыз жетті. Гитлер екі жеңіл крейсер келгенге дейін екі ауыр крейсердің бастапқы шабуылын эсминецтердің тоқтатып тұрғанын көріп, беткейлік рейдкерлердің пайдасыздығына қатты ашуланды. Бұл сәтсіздік Гитлерді беткейлік флотты жою туралы шешімді қабылдауға және Германияның әскери-теңіз күштерін U-кемелерге шоғырландыруға итермеледі. Kriegsmarine-нің бас қолбасшысы адмирал Эрих Радер отставкаға кетуді ұсынды, Гитлер оны қабылдады. Радердің орнына U-кемелер флотының командирі адмирал Карл Дёниц келді. Дёниц неміс беткейлік флотын жоюдан сақтап қалды, бірақ адмирал Хиппер және екі жеңіл крейсер (неміс крейсері Эмден және неміс крейсері Лейпциг) 1944 жылдың соңына дейін тік тұрды, ал неміс линкоры Gneisenau-дың жөндеу және қайта құрылу жұмыстары тоқтатылды. Сонымен қатар, Kriegsmarine-нің жалғыз авианосегі, неміс авианосегі Graf Zeppelin-ді аяқтау жұмыстары екінші және соңғы рет тоқтатылды. Неміс E-кайықтары Франция жағалауында жұмыс істеуді жалғастырғанмен, шайқастан кейін бір ғана ірі беткейлік операция жасалды. Бұл – Scharnhorst линкорының JW 55B конвойына жасаған шабуыл әрекеті болды. Линкорды эскорттаған британдық күштері батырып жіберді, бұл оқиға кейін Солтүстік мүйіс шайқасы деп аталды.
The encounter took place in the middle of the months long polar night and both the German and British forces were scattered and unsure of the positions of the rest of their own forces, much less those of their opponent. The battle became a rather confused affair and sometimes it was not clear who was firing on whom or how many ships were engaged. Despite the German efforts, all 14 of the merchant ships reached their destinations in the USSR undamaged. Hitler was infuriated at what he regarded as the uselessness of the surface raiders, seeing that the initial attack of the two heavy cruisers was held back by destroyers before arrival of the two light cruisers. There were serious consequences; this failure nearly made Hitler enforce a decision to scrap the surface fleet and order the German Navy to concentrate on U boat warfare. Admiral Erich Raeder, supreme commander of the Kriegsmarine, offered his resignation, which Hitler accepted. Raeder was replaced by Admiral Karl Dönitz, the commander of the U boat fleet. Dönitz saved the German surface fleet from scrapping, although Admiral Hipper and two (German cruiser Emden and German cruiser Leipzig) of the light cruisers were laid up until late 1944, while repairs and rebuilding of the battleship German battleship Gneisenau were abandoned. Additionally, work to complete the Kriegsmarine's only aircraft carrier, the German aircraft carrier Graf Zeppelin, was suspended for the second and final time. Although German E boats continued to operate off the coast of France, only one more big surface operation was executed after the battle. This was the attempted raid on Convoy JW 55B by the battleship German battleship Scharnhorst. The battleship was sunk by an escorting British task force in what later became known as the Battle of the North Cape.
Викторияның айқасы
Капитан Роберт Шербрук Виктория кресімен марапатталды. Ол бұл жүлденің іс жүзінде "Онслоу" кемесінің бүкіл экипажының құрметіне берілгенін мойындады. Ол осы шайқаста ауыр жарақат алды және сол көзінің көру қабілетін жоғалтты. Кейін ол қайтадан қызметке оралып, 1950 жылдары контр-адмирал шенімен әскери-теңіз күштерінен зейнетке шықты.
Captain Robert Sherbrooke was awarded the Victoria Cross. He acknowledged that it had really been awarded in honour of the whole crew of Onslow. In the action he had been badly wounded and he lost the sight in his left eye. He returned to active duty and retired from the navy in the 1950s with the rank of rear admiral.