Соғыс кемесінің жасырындығы: Сауда кемесі кейпіндегі шабуылшылар

Кіріспе

Соғыс кемесі түрінде жасырынып, жауынгер емес кеме ретінде көрсетілетін кеме.

Саудагерлік рейдерлер – жауынгер емес сауда кемесі кейпінде жүретін, қаруланған саудалық рейд кемелері.

Тарих

Германия Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында (1914-1918), екінші дүниежүзілік соғыстың басында (1939-1945) бірнеше саудагерлік рейдерлерді қолданды. Неміс саудагерлік рейдерлік кемесінің капитаны Феликс фон Лакнер өзінің сапарында (1916-1917 жж.) SMS Seeadler желкенді кемесін пайдаланды. Немістер соғыстың осы кезеңінде желкенді кемелерді қолданды, өйткені көмірмен жұмыс істейтін кемелердің отынға қолжетімділігі шектелген болды. Халықаралық ережелерге сәйкес, бейтарап елдердегі жауынгерлік кемелерді қайта толықтыруға тыйым салынғандықтан, Орталық державалар бақылап отырған аумақтардың сыртында отын алу қиын болды. Германия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі толқынға алтыдан су үсті рейдерлерін жіберді. Бұл кемелердің көпшілігі белгілі бір қашықтықта әрекет етті. Бұлардың көбі тропиктік аймақтардан жаңа азық-түлік тасымалдауға арналған тоңазытқыш кемелер болған. Бұл кемелер әдеттегі сауда кемелеріне қарағанда жылдам жүретін, бұл соғыс кемесі үшін маңызды еді. Олардың қару-жарағына 15 см (5.9 дюйм) теңіздік зеңбіректер, бірнеше кішкентай зеңбіректер, торпедалар, барлау ұшақтары және кейбір кемелер мина орнатуға жабдықталған. Бірнеше капитан өз кемелерін одақтас немесе бейтарап саудагерлер ретінде жасыру үшін шығармашылық танытты. 1941 жылдың қараша айында «Корморан» австралиялық жеңіл крейсер «Сиднеймен» өзара жойылған шайқасқа түсті. Италия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде төрт тоңазытқыш банан тасымалдаушы кемені саудагерлік рейдерлер ретінде жабдықтауды жоспарлады (Ramb I, Ramb II, Ramb III және Ramb IV). Тек Ramb I және Ramb II саудагерлік рейдерлер ретінде қызмет етті, бірақ Қызыл теңіздегі теңіз күштерінің болуына байланысты ешқайсысы жау кемелерін батырмады. Жаңа Зеландиялық крейсер «Леандер» Мальдив аралдарының жанында (1941 жылдың ақпаны) Жапонияға қашып баруға тырысқан Ramb I кемесін батырды; Ramb II Қиыр Шығысқа жетті, онда жапондықтар оның шабуылдауын болдырмады, оны қабылдап, қосымша көлік кемесіне айналдырды. (Ramb III конвойды сүйемелдеуші кеме ретінде торпедаға ұшырағанға дейін қызмет етті және неміс мина орнатушы кемесіне айналды, ал Ramb IV Италия Корольдік теңіз күштері үшін госпитальдық кемеге айналдырылды.) Бұл саудагерлік рейдерлерде броня болмады, өйткені олардың мақсаты әскери кемелерге емес, сауда кемелеріне шабуыл жасау еді, сонымен қатар азаматтық кемеге броня орнату қиын болды. Көптеген кемелер ақырында батып немесе басқа жұмыстарға ауыстырылды. Британдықтар Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаруланған сауда кемелерін (АКК) пайдаланды. Әдетте жолаушылар лайнерлерінен бейімделген, олар неміс саудагерлік рейдерлерінен үлкен болды, конвойларды сүйемелдеу үшін қолданылды және жасырынбады. Британдық АКК «Кармания» неміс «СМС Кап Трафалгар» кемесін батырды, ол «Карманияға» ұқсас болу үшін өзгертілген еді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Корольдік теңіз күштері неміс U- қайықтарына қарсы күресу үшін Q кемелерін пайдаланды. Q кемелері – U- қайықтарын шабуылға тарту үшін сауда кемелері ретінде көрінген әскери кемелер. Олардың жау кемелерін жою миссиясы, рейдерлердің жау саудасын бұзу мақсатынан едәуір ерекшеленді.

Germany used several merchant raiders early in World War I (1914–1918), and again early in World War II (1939–1945). The captain of a German merchant raider, Felix von Luckner, used the sailing ship SMS Seeadler for his voyage (1916–1917). The Germans used a sailing ship at this stage of the war because coal fired ships had limited access to fuel outside of territories held by the Central Powers due to international regulations concerning refueling of combat ships in neutral countries. Germany sent out two waves of six surface raiders each during World War II. Most of these vessels were in the range. Many of these vessels had originally been refrigerator ships, used to transport fresh food from the tropics. These vessels were faster than regular merchant vessels, which was important for a warship. They were armed with six 15 cm (5.9 inch) naval guns, some smaller guns, torpedoes, reconnaissance seaplanes and some were equipped for minelaying. Several captains demonstrated great creativity in disguising their vessels to masquerade as allied or as neutral merchants. The Kormoran fought the Australian light cruiser Sydney in a mutually destructive battle in November 1941. Italy intended to outfit four refrigerated banana boats as merchant raiders during World War II (Ramb I, Ramb II, Ramb III and Ramb IV). Only Ramb I and Ramb II served as merchant raiders and neither ship sank enemy vessels due to naval presence in the Red Sea. The New Zealand cruiser Leander sank Ramb I off the Maldives (February 1941) while it tried to make for Japan; Ramb II did reach the Far East, where the Japanese prevented her from raiding, ultimately took her over and converted her to an auxiliary transport ship. (Ramb III served as a convoy escort until torpedoed and ended up as a German minelayer, and Ramb IV was converted for the Italian Royal Navy to a hospital ship.) These commerce raiders carried no armour because their purpose was to attack merchantmen, not to engage warships—it would also be difficult to fit armour to a civilian vessel. Eventually most were sunk or transferred to other duties. The British deployed Armed Merchant Cruisers (AMC) in World War I and in World War II. Generally adapted from passenger liners, they were larger than the German merchant raiders, were used as convoy escorts and did not disguise themselves. The British AMC Carmania sank the German SMS Cap Trafalgar which had been altered to look more like the Carmania. During World War I, the British Royal Navy deployed Q ships to combat German U boats. Q ships were warships posing as merchant ships so as to lure U boats to attack them; their mission of destroying enemy warships differed significantly from the raider objective of disrupting enemy trade.