Кіріспе

Американдық актер (1914–1999)

Модельдер және актерлік өнер

Мур жас кезінде Джон Роберт Пауэрс моделі ретінде сәтті жұмыс істеді. 1930 жылдардың соңында Голливудқа көшіп, модельдік жұмыстардың арасында каскадер және эпизодтық рөлдерде ойнады. Мур 1996 жылғы автобиографиясында "Мен сол маскалы адам едім" деп жазды. Ол Голливуд продюсері Эдвард Смоллдың шамамен 1940 жылы оны "Клейтон" сахналық атын қабылдауға көндіргенін айтты. Содан кейін ол B-класты вестерн фильмдерінде эпизодтық рөлдерде ойнады, сондай-ақ Republic Studio-ның төрт сериалды фильмінде және Columbia Pictures-тің екі фильмінде басты рөлді сомдады.

Әскери қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мур АҚШ Әуе күштеріне қабылданып, сол бөлімнің Бірінші Ұйымдық-құрылымдық кинобөлімінде қызмет етті. Ол «Көрінбейтін нысана» (Target Invisible) сияқты оқу фильмдерін жасады, онда Мур әріптес актері Артур Кеннедимен бірге түсті.

Жалғызбасты аңшы

1949 жылы Мурдың "Зорроның арбағы" сериалындағы жұмысы Джордж В. Трендлдің назарын аударды. Трендл – танымал радиожобасы "Жалғыз қаңғыбас" авторы және продюсері болатын. Сериалдың басты сюжеті – құпия өткені бар Техас рейнджерінің ерліктерімен байланысты. Ол, заңсыздықпен күрескен рейнджерлер тобының соңғы тірі қалған мүшесі, үнді досы Тонтомен бірге Батыс аймандарын шарлап, зұлымдыққа қарсы күресіп, әлсіздерге көмектеседі. Трендл радиожобасын телеэкранға көшіргенде, Мур басты рөлді ойнады. Россинидің "Уильям Телл" операсынан "Швейцариялық сарбаздардың маршы" әуені – олардың таныстыру музыкасы болды. Мур және оның әріптесі Джей Сильверхилз теледидар үшін арнайы жазылған алғашқы вестернге түсіп, тарихқа кірді. "Жалғыз қаңғыбас" ABC телеарнасындағы ең жоғары рейтингті бағдарламаға айналып, бірінші сәтті жобасы болды. 1950 жылы "Эмми" сыйлығына ие болды. Мур үшінші маусымда келісімшарт дауынан туындаған мәселелерге байланысты Джон Хартпен ауыстырылды, бірақ ол соңғы екі маусымда қайтадан рөлге оралды. Кейін Мур продюсерлер оны неліктен алмастырғанын және неліктен қайтадан жұмысқа алғанын түсіндірмегенін айтты. "Жалғыз қаңғыбас" рөлінде ойнаған кезінде Мур басқа телесериалдарда да пайда болды, мысалы, 1952 жылы Билл Уильямстың "Кит Карсонның оқиғалары" сериалының бір эпизодында ойнады. 1952 және 1953 жылдары ол Джок Махонидің "The Range Rider" сериалының екі эпизодында қонақ ретінде түсті. Сильверхилспен бірге олар екі толық метражды "Жалғыз қаңғыбас" фильмінде де түсті. 1958 жылы екінші фильм, "Жалғыз қаңғыбас және жоғалған алтын қаласы" аяқталғаннан кейін Мур 40 жыл бойы жеке кездесулерге қатысты (соның ішінде Оңтүстік Калифорниядағы қысқа ғұмырлы "Жалғыз қаңғыбас" мейрамханалары үшін), телешоуларда қонақ ретінде көрінді және аңызға айналған бетперделі кейіпкер ретінде классикалық жарнамаларға түсті. Сильверхилс 1960 жылдардың басында оған кейбір кездесулерде қосылды. Мур мансабының барысында Сильверхилске құрмет пен махаббат көрсетті. Мурдың кейіпкердегі жеке кездесулерінің бірі 2000 жылдан бастап Дэвид Леттерменнің "The Late Show" бағдарламасында Рождество қарсаңында актер Джей Томас әңгімелеп жүрген оқиғаның негізі болды. Томас сол кезде Солтүстік Каролинада радио диджей болып жұмыс істеді және Мур "Жалғыз қаңғыбас" кейіпкері ретінде автосалонда болған кезде шоу өткізуге келді. Мур автосалонда қалған еді, ал Томас оны қонақ үйіне апарып салуды ұсынды. Жолда бір жүргізуші Томастың "Вольвосын" соғып, фараларын сындырып жіберді. Томас оны қуалайды және ақырында тұраққа кіргізіп, айыптаумен қорқытады. Екінші машинаның жүргізушісі Томастың әңгімесіне ешкімнің сенбейтінін айтып мазақтайды, бірақ Мур машинаның артқы орындығынан, әлі де костюмін киіп, таң қалған жүргізушіге "Маған сенерсің, азамат" дейді. Леттермен зейнетке шыққанға дейін Томас желтоқсан айында Леттерменнің шоуына оқиғаны айту үшін жыл сайын оралып тұрды.

Сот ісі

1979 жылы «Жалғыз күзетші» кейіпкерінің иесі Джек Вратер Мурға болашақта «Жалғыз күзетші» рөлінде өнер көрсетуіне тыйым салатын сот шешімі алды. Вратер оқиғаның жаңа фильмдік нұсқасын дайындап жатқан болатын және Мурдың кейіпкердегі қоғамдық өнер көрсетулері кейіпкердің және фильмнің құнын төмендетіп, сондай-ақ 65 жастағы Мурдың жаңа фильмде басты рөлді ойнайды деген қауесеттерді күшейтеді деп ойлады (бірақ ол олай істемеді). Вратердің бұл қадамы сәтсіз аяқталды. Мур қарсы сотқа шағымданып, кейін костюмін сәл өзгертті, домино маскасын «Foster Grant» фирмасының айналдыра жабатын күн көзілдірімен алмастырып, компанияның «Бұл «Foster Grant» көзілдірінің артында кім?» атты жарнамалық кампаниясына қатысты. Вратердің фильміне көрермендер бармағандықтан, жұртшылық Мурды жақтап шықты. «Жалғыз күзетшінің аңызы» фильмі 1981 жылы шықты, сыншылар тарапынан жазғырылды және кассада фильм бюджетінің үштен екісіне тең 12 миллион доллар тапты. Мур мен Вратер арасындағы сот процесі 1984 жылға дейін созылды, содан кейін Вратер Мурға «Жалғыз күзетші» рөлінде қайтадан көпшілік алдында өнер көрсетуге рұқсат беретін сот ісінен бас тартты; Вратер сот ісінен бас тартқаннан екі ай өткен соң рактан қайтыс болды.

Мур және жалғыз аулаушы

Мур "Жоңайлы сарайшы кейіпкеріне ғашық болғанын" жиі айтатын және жеке өмірінде "Жоңайлы сарайшының" қағидаларын жүрекке сіңіруге тырысты. Бұл, маска кию құқығы үшін ашық күресімен бірге, Мур мен оның кейіпкерін ажырамас етеді. Осы тұрғыдан алғанда ол Хопалонг Кассиди рөлін ойнаған ковбой жұлдызы Уильям Бойдқа ұқсас. Мур маскалы кейіпкермен соншалықты байланысты болғандықтан, ол (2006 жылға дейін жалғыз адам ретінде) Голливуд Даңқы аллеясындағы жұлдызда өзінің атымен қатар кейіпкерінің есімін де көрсетеді. Онда: "Клейттон Мур – Жоңайлы сарайшы" деп жазылған. 1982 жылы Каскадерлер Даңқы залына, ал 1990 жылы Оклахома штатының Оклахома қаласындағы Ұлттық каубойлар және батыс мұралары музейінің Батыс өнерпаздары Даңқы залына енгізілді. Мур сондай-ақ Калифорния штатының Олд Таун Ньюхолл қаласындағы Батыс Даңқы аллеясында орналасқан орынға ие болды.

Кейінгі өмір және өлім

1964 жылы Клейтон әйелі мен қызымен бірге Миннеаполистегі әйелінің туыстарына жақын болу үшін Миннесота штатының Голден-Вэлли қаласына көшіп барды. Ол Миннесотада жылжымайтын мүлік саласында лицензия алды, Ranger Realty компаниясын құрды және қазір Луизиана даңғылының жанындағы 394-ші тас жолдың солтүстігіндегі аймақты дамытуға көмектесті. Осы кезеңде ол бірде қылмыс оқиғасының куәсі болды және дүкен тоналғаннан кейін азық-түлік дүкенінің басқарушысын босатып, әзілдеп: "Сені жалғыз сарбаз құтқарып қалды" деді. Клейтон Мур 1999 жылдың 28 желтоқсанында Калифорния штатының Вест-Хиллс ауруханасында, жақын орналасқан Калабасастағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оны төртінші әйелі Кларита Мур (туған аты Петрон) және асырап алған қызы Доун Анжела Мур есінде қалды. Клейтон Мур Глендейлдегі Форст Лэун естелік саябағына жерленген.