Кіріспе

Көне Рим отбасысы

Аурелия руы – ежелгі Римдегі плебей руы, б.з.д. үшінші ғасырдан Империяның соңғы кезеңіне дейін гүлденген. Аурелий руының алғашқы консул болған мүшесі – Гай Аурелий Котта, ол б.з.д. 252 жылы осы лауазымға ие болды. Содан бері Республиканың соңына дейін Аурелийлер көптеген көрнекті мемлекет қайраткерлерін өндірді, бірақ ерте императорлар тұсында салыстырмалы түрде қараңғы кезеңге енді. Бірінші ғасырдың соңында Аурелийлер руының бір тармағы маңызға ие болып, патриций мәртебесіне қол жеткізіп, ақырында таққа отырды. Бұл рудан туған немесе асырап алған бірнеше императорлар болды, олардың ішінде Марк Аврелий және Северан әулетінің мүшелері бар. 212 жылы Каракалланың (толық аты Марк Аврелий Антонинус) Антониандық конституциясы Империяның барлық еркін тұрғындарына римдік азаматтық құқық берді, нәтижесінде осы құқықты алған көптеген жаңа азаматтар өздерінің меценаттарының құрметіне "Аврелий" тегін алды, соның ішінде бірнеше императорлар: Галлиен мен Диоклетиан арасындағы он бір императордың жетісі (Клавдий Готик, Квинтилл, Проб, Карус, Карин, Нумериан және Максимиан) "Марк Аврелий" есімін таңдады. Империяның соңғы ғасырларында бұл есім соншалықты кең таралғандықтан, ол "Авр." деп қысқартылды, және Аурелий руының мүшелерін осы есімді тағы басқа адамдардан ажырату қиын болды.

Шығу тегі

Аурелий атауы көбінесе латын тіліндегі "алтын" деген мағына беретін aureus сөзімен байланыстырылады, бұл ретте ол адамның шашының түсінен туындаған болуы мүмкін. Алайда, Фест бастапқыда атаудың Auselius түрінде болғанын және ортадағы 's' әрпінің салыстырмалы түрде ерте кезеңде 'r' әрпімен ауысқандығын хабарлайды; осыған ұқсас процесс Fusia, Numisia, Papisia, Valesia және Vetusia сияқты ежелгі атауларда да болды, олар классикалық латын тілінде Furia, Numeria, Papiria, Valeria және Veturia болып өзгерді. Фесттің сөзіне сүйенсек, Auselius атауы сабин тілінде күн деген сөзден шыққан.

Преномина

Аурелийлердің бас отбасылары қолданған барлық прееноминалар рим тарихы бойында кеңінен таралған. Республика дәуіріндегі Аурелийлер негізінен Гай, Луций, Марк және Публий есімдерін қолданды, ал Аурелий Орестидтер бұған Гнейді қосты. Императорлық дәуірдегі Аурелий Фулвилер Тит, Марк және Луций есімдерін пайдаланды, ал Аурелий Симмахтар Квинт пен Луций есімдерін қолданды.

Салалар мен конгомина

[[Файл:Roma, repubblica, denario di m. aurelius cotta. 139 ac JPG|thumb|Маркус Аврелий Коттаның денарийі, б.з.б. 139 ж. Б.з.б. 139 жылы ақша соғушы Маркус Аврелий Котта ерекше денарий шығарды, онда кентаврлар айдап бара жатқан бигада Геркулес бейнеленген. Бұл генге байланысты мифологиялық оқиғаға сілтеме болуы мүмкін, бірақ нақты символикасы белгісіз. Аурелий Котталар Бірінші Пуникалық соғыстан Тиберий заманына дейін маңызды болды, содан кейін олардың есімі ұмытылды. Тарихта осы әулеттің соңғы өкілдері ретінде Тиберийдің досы Маркус Аврелий Котта Максимус Мессалин, ол отбасының байлығын бейсабырлықпен ысырап етті, және оның ұлы, ол Нероннан отбасын атақты бабаларына лайық деңгейде ұстау үшін жәрдемақы алды. Котталар Юлий Цезарь мен Августпен Цезарьдің анасы Аурелия Котта арқылы туысқандық байланысқа ие болды. Аурелий Скаврлар – Республиканың соңғы екі ғасырында гүлденген салыстырмалы түрде шағын әулет. Олардың тегі Скавр, жеке тұлғаның физикалық ерекшеліктерінен туындаған кең таралған атаулардың біріне жатады және ісінген буынға ие адамды білдіреді. Грек мифологиясында Орест – Агамнемнон мен Клитемнестраның ұлы, ол әкесінің өлімінен кек алып, анасын өлтірді. Одан кейін ол Эриниялардың жазасынан құтылып, Микеннің патшасы болды. Аурелий әулетінің бір тармағына бұл ат қалай берілгені белгісіз, бірақ бұл Грекиядағы кейбір батырлық іске немесе әскери қызметке сілтеме болуы мүмкін. Императорлық дәуірде танымал болған Аурелий Фулвийлер бастапқыда Галлия Нарбоненсис аймағындағы Немаустан шыққан. Консул лауазымына алғаш рет ие болған отбасының өкілі Тит Аврелий Фулвий шамамен 73 немесе 74 жылдары патриций болып жарияланды. Екінші ғасырда Аурелий Фулвийлер империяның өзіне ие болды, өйткені консулдың немересі Тит Аврелий Фулвий Адрианның мұрагері ретінде қабылданып, император Антонин Пиус атанды. Кейінгі императорлардың көпшілігі Северан әулетінің соңына дейін осы әулетке дүниеге келді немесе асырап алынды. Аурелий Галлийлер – екінші ғасырда атаққа ие болған әулет, кем дегенде үш рет консул лауазымын атқарды. Олардың Галл тегі екі кең таралған түбірге ие, ол әтешті немесе галлды білдіреді. Соңғы жағдайда, бұл әулеттің алғашқы өкілі галлдық тектен шыққан, Галлияда туған, Галлияда қандай да бір ерекше іс жасаған немесе қандай да бір жағынан галлға ұқсаған болуы мүмкін. Аурелий Симмахтар – Батыс Рим империясының соңғы ұлы әулеттерінің бірі, IV-V ғасырларда Рим мемлекетінің ең жоғары лауазымдарын иеленді. Симмахтар ежелгі Рим аристократиясының мүшелері ретінде есептелді және олардың даналығы мен білімімен беделге ие болды.

Аурелия Котта

Гай Аврелий Л. ф. К. н. Котта, консул 252 және 248 ж. б.з.д., Бірінші Пуникалық соғыс кезінде Сицилияда карфагендіктерге қарсы күресіп, Химера және Липара қалаларын басып алды, ал бұрынғы жылы жеңісі үшін триумфқа ие болды. 241 жылы цензор, ал 231 жылы диктатор Гай Дулийдің эквитум магистрі болды. Гай Аврелий К. ф. Л. н. Котта, 216 ж. б.з.д. консул Клавдий Марцелдің легаты. Марк Аврелий М. ф. К. н. Котта, 189 ж. б.з.д. Антиох III-ке қарсы соғыс кезінде Луций Корнелий Сципион Азиялықтың легаты қызметін атқарды. Ол Антиохтың елшілерін және Шығыстан келген басқа да өкілдерді Римге алып келді, содан кейін сенатқа есеп берді. Люций Аврелий Л. ф. К. н. Котта, 154 ж. б.з.д. плеббтердің трибуны ретінде, трибун ретіндегі қасиеттілігін кредиторларынан қашу үшін пайдалануға тырысты. 144 ж. б.з.д. консул болған ол Сципион Эмилианның ықпалымен Вириатқа қарсы қолбасшылықтан айырылды, кейіннен оны түрлі қылмыстарда айыптады. Котта негізінен Сципионға қарсы наразылықтан босатылды. Люций Аврелий Л. ф. Л. н. Котта, 119 ж. б.з.д. консул кезінде, сол кездегі плебб трибуны Гай Марийге қарсы қудалауға тырысты. Марий Коттаны түрмеге қамап қоямын деп қорқытты, ал сенат консулдың жоспарынан бас тартты. Марк Аврелий (Л. ф. Л. н.) Котта, 139 ж. б.з.д. триумвир монеталис. 105 ж. б.з.д. консул Публий Рутилий Руфтың әпкесі Рутилияға үйленді, ал олардың үш ұлы – Марк, Гай және Люций 74, 75 және 65 жылдары консул болды. Аурелия Л. ф. Л. н., б.з.д. бірінші ғасырдың басында Азияның проконсулы Гай Юлий Цезардың әйелі және диктатор Цезардың анасы. Люций Аврелий (Л. ф. Л. н.) Котта, 105 ж. б.з.д. триумвир монеталис және шамамен 103 ж. б.з.д. плебб трибуны; ол трибун Гай Норбанның Квинт Сервилий Цепионды қудалауына кедергі келтіруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Ол белгісіз жылы претор болды; Броутон оның преторлығын шамамен 95 ж. б.з.д. орналастырды. Цицерон оны орташа оратор деп сипаттап, өзін әдейі ауылдық адам ретінде көрсетті. Гай Аврелий М. ф. Л. н. Котта, Цицерон мақтаған көрнекті оратор. Әлеуметтік соғыс кезінде ол одақтастардың ісін қолдады, содан кейін 82 ж. б.з.д. жер аударылды. 75 ж. б.з.д. консул болған ол Сулланың ең ауыр заңдарының бірін жоюға тырысты, бұл оптимиаттардың ашуын туғызды. Ол Галлияның проконсулы ретінде жеңіске жеткені үшін триумфқа ие болды, бірақ рәсімге бір күн қалғанда ескі жарақатынан қайтыс болды. Люций Аврелий М. ф. Л. н. Котта, 70 ж. б.з.д. претор ретінде Aurelia iudiciaria заңын қабылдады, бұл қазылар алқасында қызмет ете алатын адамдардың кластарын кеңейтті. Ол 65 ж. б.з.д. консул болды, сайлауға дейін консулдарды амбитус айыптап, Бірінші Катилинарлық қастандықтардың нысанына айналды. 64 ж. б.з.д. цензор болды, бірақ плебб трибундары оны отставкаға кетуге мәжбүр етті. Ол Цицеронның да, Цезардың да одақтасы болды. 74 ж. б.з.д. консулының ұлы Марк Аврелий М. ф. М. н. Котта, toga virilis-ті қабылдағаннан кейін, әкесіне өш алды. Ол әкесінің айыптаушысы Карбоны өз провинциясында зорлық-зомбылық жасады деп айыптады, үлкен Котта айыпталған қылмыс. 49 ж. б.з.д. Сардинияның пропраэторы ретінде Цезардың легаты Квинт Валерий Орка келгенге дейін Африкаға қашып кеткен Коттаның өзі болуы мүмкін. Марк Аврелий М. ф. М. н. Котта, бәлкім, пропраэтор Марктың ұлы, Марк Валерий Мессалла Корвиннің ұлын асырап алды, ол Марк Аврелий Котта Максимус Мессалин болды. Марк Аврелий М. ф. М. н. Котта Максимус Мессалин, Марк Валерий Мессалла Корвиннің ұлы, Аврелия руына қабылданды. Ол 20 ж. консул болды және император Тиберийдің жақын досы болды. Ол жаушылдық пен қатыгездікпен танымал болды, сондықтан бірқатар жетекші сенаторлар оны мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптады. Алайда император сенатқа жолдаған хатында Мессалинді қорғап, оны кінәсіз деп таныды. Ол сондай-ақ Овидийдің де қамқоршысы болды. Аурелий М. ф. М. н. Котта, император Нероннан 58 ж. жыл сайынғы жалақы алған дворян, өйткені ол отбасылық мүлкін ысырапшылықпен ысырап еткен. Ол Марк Аврелий Котта Максимус Мессалиннің ұлы болғаны сөзсіз.

Аурелия Скаури

186 жылғы б.з.д. преторы Гай Аврелий Скаур Сардиния провинциясына тағайындалды. Маркус Аврелий М.ұ. Скаурус, б.з.д. 118 жылы монета триумвирі, болжам бойынша, 108 жылы консул болған. Маркус Аврелий Скаурус, кейде қателікпен Маркус Эмилиус Скаурус деп аталады; Скаурус сонымен қатар Эмилия руының аты болған. б.з.д. 108 жылы консул қызметін атқарды. 105 жылы Галлиядағы легат ретінде Араузио шайқасында кимврлермен жеңіліп, тұтқынға алынды. Скаурды кимвр басшысы Бойорикс, олардың Римді жеңуге үміті жоқ екенін ескерткенде өлтірді. Маркус Аврелий (М.ұ.) Скаурус, Цицеронның Верреске қарсы айтқан сөзінде есімдері аталған квестор.

Аурелия Орестид

Люций Аврелий Л. ф. Л. н. Орест, б.з.д. 157 жылы консул болған. Люций Аврелий Л. ф. Л. н. Орест, б.з.д. 126 жылы консул болған, сардиниялықтарға қарсы жіберілді, ол 122 жылы жеңіске жетті. Гай Гракх және Марк Аврелий Скавр оның қол астында қызмет етті. Орест пен оның інісі Гай Цицеронның айтуынша, сөздерінде еске алынған. Гай Аврелий Л. ф. Л. н. Орест және оның інісі Луций Цицеронның қысқаша сөздерінде еске алынған ораторлар болды. Гней Аврелий, б.з.д. 77 жылы қалалық претор, консул Мамерк Эмилий Лепидке шағым түсірілген шешім шығарды. Лепид шағымды қабылдап, Оресттің шешімін жоққа шығарды. Броутон оны б.з.д. 71 жылғы консулмен бірдейледі. Гней Аврелий Кн. ф. Орест, тарихшы Гней Ауфидийдің асырауына алынып, Гней Ауфидий Орест есімін алды. Ол плеб трибуны сайлауында жеңіске жете алмағаннан кейін, б.з.д. 71 жылы консулдыққа қол жеткізді. Алайда Цицерон оның сайлануының себебі халыққа таратылған мол сыйлықтар болғанын айтады. Аурелия Орестилла, Катилинаның екінші әйелі, ол олардың некесіне қарсылығын жеңу үшін ересек ұлын өлтіргені айтылады. Цицеронның хатшысы Марк Целий Руфтың сөзіне қарағанда, Аурелияның қызы Квинт Корнифицийге берілді.

Аурелий Фулви

Тит Аврелий Фулвус, император Антонин Пийдің атасы, Нерон билігінде үшінші легионның легаты болды, сосын Веспасианның қолдаушысы атанды. Оның кезінде шамамен 71 жылы консул қызметін атқарды және 75 жылдан 78 жылға дейін Hispania Citerior провинциясының губернаторы болды. 85 жылы император Домицианмен бірге екінші рет консул болды. Бір кезде ол префектус урби лауазымында болды. Тит Аврелий Т. ф. Т. н. Фулвус, кейін Тит Аврелий Фулвус Бойоний Аррий Антонин Пий, 138 жылдан 161 жылға дейін император болды. 120 жылы консул болды, содан кейін Азия провинциясының проконсулы ретінде көзге түсті және императордың өліміне аз уақыт қалғанда Адриан оны асырап алды. Марк Аврелий Т. ф. Т. н. Фулвус Антонин, Антонин Пийдің ұлы, 138 жылға дейін қайтыс болған болуы мүмкін, себебі Антонин Адрианның асырап алғанда тірі ұлдары болған жоқ. Марк Аврелий Антонин, туған аты Марк Анний Верус, Антонин Пийдің немересі, оны 138 жылы Адрианның бұйрығымен асырап алды және 161 жылдан 180 жылға дейін император болды. Луций Аврелий Верус, туған аты Луций Цеоний Коммод, Антонин Пийдің 138 жылы Адриан асырап алғаннан кейін қабылдады. 161 жылы Марк Аврелиймен бірге император болып тағайындалды және 169 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. Анния Аврелия М. ф. Галерия Луцилла, Марк Аврелийдің қызы, император Луций Веруске үйленді. Ол жас шағында қайтыс болғанда, Луцилла оны улаған деген қауесет тарады. Оның екінші күйеуі - генерал Тиберий Клавдий Помпей, оны ол өзінен төмен санап, жек көреді. Ол ағасы, император Коммодқа қарсы қастандыққа қатысты, бірақ анықталғаннан кейін Капреяға жер аударылды, онда шамамен 183 жылы өлім жазасына кесілді. Анния Галерия М. ф. Аврелия Фаустина, Марк Аврелийдің қызы және Гней Клавдий Северийдің әйелі, 167 жылы консул болды. Олардың ұлы Тиберий Клавдий Север Прокул 200 жылы консул болды. Марк Аврелийдің ұлы Тит Элий Аврелий М. ф., ықтимал, жас кезінде қайтыс болды. Луций Аврелий М. ф. Коммод Антонин, Марк Аврелийдің ұлы, 177 жылдан 192 жылға дейін император болды. Жақсы бастағанмен, кейіннен зәулімдікке, жеке бақытқа және тирандыққа берілді. 192 жылдың соңында қаза тапты. Марк Аврелийдің қызы Анния Аврелия М. ф. Фадилла Марк Педукей Плавтий Квинтиллге үйленді. Вибия Аврелия М. ф. Сабина, Марк Аврелийдің қызы, Луций Антистий Буррға үйленді. Луций Аврелий Галл, консул (өмірден өткен). Луций Аврелий Галл, 198 жылы консул болды. Луций Аврелий Галл, 201 жылдан шамамен 204 жылға дейін Төменгі Мозияның губернаторы болды.

Аурелия Симмати

Аурелий Валериус Симмах Туллиан, 330 жылы консул. Люций Аврелий Авианий Симмах Фосфорий таңбасы, 364 жылы қала префекті (praefectus urbi) болды және 377 жылы консул тағайындалды. Ол көрнекті дипломат және сенаттың ең беделді мүшелерінің бірі еді. Квинт Аврелий Л. ф. Симмах Евсевий таңбасы, төртінші ғасырдың соңындағы ең құрметті ғалымдар мен шешендердің бірі және Римнің жазықша діни дәстүрлерін ынталы түрде қорғаушы. 384 жылы қала префекті (praefectus urbi), 391 жылы консул болды. Квинт Фабий К. ф. Л. н. Мемий Симмах, 415 жылы Африка проконсулы болғанға дейін квесторлық және преторлық сияқты бірнеше жоғары лауазымдарды атқарды. 418 жылы қала префекті (praefectus urbi) болды. Квинт Аврелий (Q. f. Q. n.) Симмах, 446 жылы Флавий Этиймен бірге консул. Квинт Аврелий (Q. f.) (Q. n.) Мемий Симмах, 485 жылы консул және қала префекті (praefectus urbi), Боэцийдің әкесі болды.

Басқалар

Публий Аврелий Пекуниола, консул Гай Аврелий Коттаның туысы, ол б.з.д. 252 жылы Липара қамалында оның басшылығымен қызмет еткен. Оның салдарынан оның лагері өртеніп, дерлік тұтқынға алынар алдында тұрды. Жаза ретінде Пекуниола қамшымен соққыға ұшырап, легионер шеніне төмендетілді. Люций Аврелий, б.з.д. 196 жылы квестор урбанус. Аурелий Опилий, философ, риторик және грамматик болған босатылған құл, Публий Рутилий Руфтың досы, оны б.з.д. 92 жылы Смирнаға жер аударылды. Аурелий Корнелий Цельс, дәрігер, Аурелий емес, Аулус деп аталады. Ол Август тұсында немесе бірінші ғасырдың ортасында өмір сүрген болуы мүмкін. Ол медицинаға ғылыми көзқараспен қарады, оның сегіз кітаптан тұратын «De Medicina» еңбегі бүгінге дейін сақталған. Люций Аврелий Приск, біздің заманымыздың 67 жылы консулы. Квинт Аврелий Пактумей Фронто, 80 жылы консулы. Ол наурыз айының календтерінде қызметке кірісіп, екі ай бойы консулдықты атқарды. Тит Аврелий Киет, 82 жылы консулы. Ол қыркүйектің календтерінен бастап, мүмкін жыл соңына дейін қызмет етті. Аурелия Мессалина, Сейони Постумийдің әйелі және Клодий Альбинийдің анасы. Аурелий, дәрігер, оның бір рецептісін Гален келтіреді. Марк Аврелий Вериан, 188 жылы Римдік Египеттің губернаторы. Марк Аврелий Клеандер, Коммодтың босатылған құлы, император оған үй шаруашылығын, содан кейін императорлық бюрократияны басқаруды сеніп тапсырды. Ол билікті сатып байыды, бірақ б.з. 190 жылы астық тапшылығынан кейін префект аннона оған қарсы бүлік ұйымдастырды. Император өз сүйіктісін қорғауға тырыспады, оны халықты тыныштандыру үшін өлтірді. Квинт Аврелий Полус Теренциан, 193 жылы Дакияның губернаторы. Люций Аврелий Коммод Помпей, б.з. 209 жылы консулы. Марк Аврелий Себастен, Мавритания Тингитананың атты әскер губернаторы, б.з. 215 жылдан 217 жылға дейін. Аурелий Филипп, Северий Александрдың тәрбиешісі, кейін императордың өмірбаянын жазған. Люций Юлий Аврелий Септимий Вабалатус Афинодор, Пальмирин империясының патшасы. Марк Аврелий Олимпи Немезиан, император Карустың тұсында құрметті ақын, «Cynegetica» атты иттің көмегімен аң ауру туралы трактаттың авторы, оның көп бөлігі жоғалып кетті. Оның басқа да еңбектерінің бірнеше үзінділері сақталған. Аурелий Аркадий Харизий, заңгер, бәлкім, IV ғасырда өмір сүрген. Секст Аврелий Виктор, IV ғасырдың латын тарихшысы, бірнеше маңызды тарихи және биографиялық еңбектердің авторы. Ол император Юлиан тұсында Паннония Секунданың губернаторы және б.з. 389 жылы Феодосий I тұсында Рим префекті болды. Аурелий Клименс Пруденций, IV ғасырдың соңы мен V ғасырдың басындағы заңгер, ақын және христиан философы. Аурелий Онисим, I Illyricorum легионының легионері.

Ежелгі дереккөздер

Маркус Туллий Цицерон, Академика Приора, Брут, Де Домо Суа, Де Леге Агрария Руллумға қарсы, Де Легибус, Де Офисис, Де Оратор, Квинт Цецилийге арналған Дивинация, Аттикке арналған хаттар, Отбасыға арналған хаттар, Катилинаға қарсы, Пизонға қарсы, Веррге қарсы, Марк Бруткаға арналған Оратор, Филиппикалар, Фонтей үшін сөз, Мурена үшін сөз, Планций үшін сөз, Сестий үшін сөз. Марк Целий Руф, Цицеронның жақын туыстары арасында. Гай Юлий Цезарь, Азамат соғысы туралы еңбектер. Гай Саллюстий Крисп (Саллюст), Катилиннің қастандығы, Тарихи еңбектер. Корнелий Непос, Белгілі адамдардың өмірі туралы. Квинт Гораций Флакк (Гораций), Сатиралар. Тит Ливий (Ливий), Рим тарихы. Марк Веллей Патеркул, Рим тарихының қысқаша мазмұны. Валерий Максим, Есте қаларлық оқиғалар мен сөздер. Квинт Асконий Педан, Корнелийге қарсы Цицеронның сөзіне түсіндірме. Луций Юний Модерат Колумелла, Ауыл шаруашылығы туралы кітап. Гай Плиний Екінші (Плиний Үлкен), Табиғат тарихы. Секст Юлий Фронтин, Стратегемалар. Марк Фабий Квинтилиан (Квинтилиан), Риторика институты. Публий Корнелий Тацит, Анналы, Тарихи еңбектер, Германдықтардың шығу тегі мен орналасуы ("Germania"). Гай Светоний Транквилл, Цезарьлердің өмірі (Он екі Цезарь), Белгілі грамматиктер туралы. Аппиан Александрийлік (Аппиан), Митридат соғыстары, Азамат соғысы. Элий Гален (Гален), Тағайындалған жерге сәйкес дәрілердің құрамы туралы. Кассий Дио, Рим тарихы. Иродиан, Марк өлгеннен кейінгі империя тарихы. Элий Лампридий, Элий Спартиан, Флавий Вописк, Юлий Капитолин, Требелий Поллио және Вулкаций Галликан, Август тарихы. Эвтропий, Рим тарихының қысқаша мазмұны. Секст Аврелий Виктор, Цезарь туралы, Белгілі адамдар туралы. Аммиан Марцеллин, Іс-қимылдар. Теодосиан кодексі. Квинт Аврелий Симмах, хаттар. Павел Орозий, Пагандарға қарсы тарих. Дигест немесе Пандекта. Павел, Фесттың сөздерінің мағынасын түсіндіру. Иоанн Зонар, Тарихтың қысқаша мазмұны.

Қазіргі заманғы дереккөздер

Ян Грутер, Inscriptiones Antiquae Totius Orbis Romani (Барлық Рим әлемінен көне жазулар), Гейдельберг (1603). Людовико Антонио Муратори, Novus Thesaurus Veterum Inscriptionum (Ежелгі жазулардың жаңа қазынасы), Милан (1739–42). Иоганн Кристиан Вернсдорф, Poëtae Latini Minores (Кіші латын ақындары), Альтенбург, Хельмштедт (1780–1799). Иосиф Илариус Экхель, Doctrina Numorum Veterum (Ежелгі монеталар туралы ілім, 1792–1798). Грек және рим биографиясы мен мифологиясының сөздігі, Уильям Смит, ред., Little, Brown and Company, Бостон (1849). Теодор Моммсен және т.б., Corpus Inscriptionum Latinarum (Латын жазуларының жинағы, қысқартылған CIL), Берлин Бранденбург ғылым академиясы (1853 – қазірге дейін). Рене Кагнат және т.б., L'Année épigraphique (Эпиграфиядағы жыл, қысқартылған AE), Presses Universitaires de France (1888 – қазірге дейін). Джордж Дэвис Чейз, "Римдік преномендердің шығу тегі", Гарвард классикалық филологиясы бойынша зерттеулер, 8-том (1897). Фридрих Мюнцер, Рим аристократиялық партиялары мен отбасылары, Тереза Ридли аударған, Johns Hopkins University Press, 1999 (алғаш рет 1920 жылы жарық көрген). Т. Роберт С. Броутон, Рим Республикасының магистраттары, Америка филологиялық қауымдастығы (1952). Эрнст Бадиан, Грек және рим тарихы бойынша зерттеулер, Blackwell (1964). Энтони Р. Бирли, Марк Аврелий, B. T. Batsford, Лондон (1966). Геза Альфелди, Fasti Hispanienses, F. Steiner, Висбаден (1969). Майкл Кроуфорд, Рим республикасының монеталары, Кембридж университетінің баспасы (1974, 2001). Т. П. Уайзман, "Кейінгі республикалық Римдегі аңыздық генеалогиялар", Greece & Rome, Екінші серия, 21-том, 2-нөмір (қазан, 1974), 153–164 беттер. Гидо Бастианини, "Lista dei prefetti d'Egitto dal 30a al 299p" (Б.з.д. 30-дан 299 ж. дейінгі Египет префекттерінің тізімі), Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik, 17-том (1975). Dicționar de istorie veche a României (Румынияның ежелгі тарихының сөздігі), Editura Științifică și Enciclopedică (1976). Пол А. Галливан, "Нерон билігі кезеңіне қатысты фастиге бірнеше түсініктемелер", Classical Quarterly, 24-том, 290–311 беттер (1974), "А.Д. 70–96 жылдарға арналған фасти", Classical Quarterly, 31-том, 186–220 беттер (1981). Брайан В. Джонс, Император Домициан, Routledge, Лондон (1992). Бенет Салвей, "Есімнің мәні неде? б.з.д. 700 жылдан а.д. 700 жылға дейінгі римдік ономастикалық практикаға шолу", Journal of Roman Studies, 84-том, 124–145 беттер (1994). Дж. Э. Х. Спауль, "Тингитананың губернаторлары", Antiquités Africaines, 30-том (1994). Джон К. Траупман, Жаңа колледж латын-ағылшын сөздігі, Bantam Books, Нью-Йорк (1995).