Кіріспе

Nasua – Procyonidae тұқымдасына жататын коатилердің туысы. Тау коатисі деп белгілі тағы екі коати түрі Nasuella туысына жатады.

Сипаттамалары

Насуа, Насуелладан ірілеу және үлкен клық тістерімен ерекшеленеді, бірақ алдын ала генетикалық мәліметтер (цитохром b тізбектері) Насуелланы Насуаға қосу керек екенін көрсетеді. Басқа генетикалық зерттеулер коатилердің ең жақын туыстары олинголар (Bassaricyon туысы) екенін көрсетті, олар шамамен 10,2 миллион жыл бұрын олардан бөлініп шықты. Коатилер – бәсекелес жейтін жануарлар. Олардың рационында көбінесе жәндіктер (ларваларын қоса), өрмекшілер және басқа да омыртқасыздар болады, сондай-ақ ормандағы жапырақтар арасында, жерге сезімтал мұрындарымен белсенді азық іздеу кезінде кездесетін шағын омыртқалылар да бар. Панамадағы Барро-Колорадо аралында, олар ең көп зерттелген жерде, олар тамақтануын маусымдық түрде пісетін жемістермен, мысалы, ие (Ficus insipida) және шошқа шабағымен (Spondias mombin) толықтырады.

Мінез-құлық

Олардың өте белсенді азық іздеу мінез-құлқы олардың ерекше әлеуметтік ұйымымен тығыз байланысты. Прокиондар арасында ерекшеленетін коатилер күндізгі және жылдың көп бөлігінде топтасып тіршілік етеді. Аналықтары жеке ұя салады, балаларын асырап, емізеді, бірақ балапандар қозғала бастаған соң аналықтар бірден топқа жиналады. Топтар ересек аналықтардан (екі немесе одан астам жастағы), жас ересектерден (1–2 жастағы) және екі жыныстың жасөспірімдерінен (1 жасқа дейінгі) тұрады. Ересекте, яғни екі жасқа келгенде, аталықтары топтан қуылып, жалғыз өмір сүреді. Олар жұптасу маусымынан басқа уақытта топтан агрессивті түрде ығыстырылады, осы кезде әдетте бір аталық мойынсұну арқылы топқа жақындасып, бірнеше апта бойы олармен азық іздейді және барлық ересек аналықтарымен жұптасады. Ұялау маусымында жас ересектер мен жасөспірімдер топта қалады, ал ересек аналықтары бала туу үшін жекеленеді. Аналықтары 3-ші немесе 4-ші жылында, денсаулық жағдайына байланысты, көбейе бастайды. Кейде ересек аналықтары өрбу қабілетін жояды, бірақ олар топта қалады, ал бала туатын аналықтар жекеленеді. Ұрықтану, бала туу және емізу бір уақытта жүреді. Топтық мінез-құлықтың қайта жандануы да бірнеше апта ішінде, бұрынғы әлеуметтік байланыстардың болуына байланысты синхронды түрде жүзеге асады, яғни бұрынғы байланыстары бар аналықтар жаңа байланыс құрғандарға қарағанда тез топқа қайта қосылады. Дегенмен, репродуктивтік циклдің осы кезеңінде жаңа әлеуметтік байланыстар да қалыптасуы мүмкін: туысқандармен қайта топтасуға бейімділік болғанымен, бұрынғы байланыстар міндетті емес. Бұрын таныс емес жекелер де тұрақты әлеуметтік байланысы бар топтарға біріге алады. Байланыс орнатудың маңызды жолы – бір-бірін күтіммен қамту, оған күн сайын бір сағаттан астам уақыт жұмсалады. Оның бір бөлігі әлеуметтік байланыс құрудың бір түрі ретінде рәсімделген сияқты (1-сурет), бірақ бұл өзара тиімді де: мысалы, топ мүшелеріндегі кенелердің саны жалғыз аталықтарға қарағанда аз. Балапандар ұядан түскенде, олар әлсіз болады. Ересек аналықтары үшін топтасудың маңызды артықшылығы – жас ұрпақты жыртқыштардан қорғауда күш біріктіру. Жастардың өлімі жоғары, оларға қауіп төндіретін жағдайлардың арасында ересек аталық коатилер де бар, олардың жастарды өлтіргені байқалған. Ересек аталықтары оларды жейді ме, әлде болашақ бәсекелестерін өлтіреді ме, әлі толық анықталған жоқ, мүмкін екеуі де болуы мүмкін. Коатилердің белсенді азық іздеу мінез-құлқы айқын байқалады және көп көңіл қажет етеді. Ересек аналықтары азық іздеуге жұмсайтын уақыттың үлесі артады, ал азық іздеу кезіндегі тұрақтанған сақтық мінез-құлқына үзіліс келетін уақыт азаяды, егер топқа бірігуге мүмкіндік болса. Топтар белгілі бір формацияда азық іздейді, ересектер мен жас ересектер шетке таралып, жасөспірімдер орталыққа жиналады. Осы ортақ сақтық коатилердің топтасудан алатын пайдасына үлкен үлес қосады.