Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеміргіштердің ең ірі түрі
Largest species of rodents
Капибара немесе үлкен капибара (Hydrochoerus hydrochaeris) – Оңтүстік Америкаға тән алып суыр кеміргіш. Бұл – қазіргі кезде тірі қалған ең ірі кеміргіш және Hydrochoerus туысына жатады. Басқа жалғыз тірі қалған түрі – кіші капибара (Hydrochoerus isthmius). Оның жақын туыстарына теңіз шошқалары және тау суырлары жатады, ал агути, шиншилла және нутриямен туыстығы шалқырақ. Капибара саванналарда және тығыз ормандарда, су көздерінің жанында мекендейді. Бұл өте әлеуметтік түр және 100-ге дейін жететін топтарда кездесе алады, бірақ көбінесе 10–20 басқа топта тіршілік етеді. Капибара еті мен терісі үшін, сондай-ақ қалың майлы терісінен алынатын май үшін ауланады.
The capybara or greater capybara (Hydrochoerus hydrochaeris) is a giant cavy rodent native to South America. It is the largest living rodent and a member of the genus Hydrochoerus. The only other extant member is the lesser capybara (Hydrochoerus isthmius). Its close relatives include guinea pigs and rock cavies, and it is more distantly related to the agouti, the chinchilla, and the nutria. The capybara inhabits savannas and dense forests, and lives near bodies of water. It is a highly social species and can be found in groups as large as 100 individuals, but usually live in groups of 10–20 individuals. The capybara is hunted for its meat and hide and also for grease from its thick fatty skin.
Этимология
Оның жалпы атауы тупи тіліндегі ка'апиуара сөзінен шыққан, ол каа (жапырақ) + пи (жіңішке) + у (жейді) + ара (агенттік зат есімдерін жасауға арналған жұрнақ) деген күрделі тіркесім, яғни "жіңішке жапырақтарды жейтін" немесе "шөп жейтін" мағынасын береді. Туыс атауы, hydrochoerus, грек тіліндегі ὕδωρ (hydor "су") және χοῖρος (choiros "доңыз") сөздерінен, ал түр атауы, hydrochaeris, грек тіліндегі ὕδωρ (hydor "су") және χαίρω (chairo "қуаныш сезіну, ләззат алу") сөздерінен алынған.
Its common name is derived from Tupi ka'apiûara, a complex agglutination of kaá (leaf) + píi (slender) + ú (eat) + ara (a suffix for agent nouns), meaning "one who eats slender leaves", or "grass eater". The genus name, hydrochoerus, comes from Greek ὕδωρ (hydor "water") and χοῖρος (choiros "pig, hog") and the species name, hydrochaeris, comes from Greek ὕδωρ (hydor "water") and χαίρω (chairo "feel happy, enjoy").
Жіктеу және филогенезия
Капибара мен кіші капибара екеуі де Hydrochoerinae кіші тұқымдасына жатады, сондай-ақ тас қавталары да осы кіші тұқымдасқа кіреді. Қазіргі капибаралар мен олардың жойылып кеткен туыстары бұрын Hydrochoeridae дербес туысына жатқызылған. Қалдық гидрохориндердің таксономиясы да тұрақсыз күйде. Соңғы жылдары қазба гидрохориндердің түрлері едәуір азайды. Ересек капибаралардың ұзындығы 1-1.3 метрге жетеді, құрсау биіктігі 50-60 сантиметр, ал салмағы 35-66 килограммды құрайды, Венесуэланың льяностарындағы орташа салмағы 50 килограмм шамасында. Тіс формуласы I 1/1, C 1/1, P 3/3, M 3/3. Олардың мұрындықтары дөңгелек келген, екі надық тесігі бар, ал көздері мен құлақтары бастарының жоғарғы жағында орналасқан. Оның кариотипі 2n = 66 және FN = 102, яғни 66 хромосомасы бар, олардың жалпы саны 102 қолға бөлінеді. 2011 жылы Калифорнияның орталық жағалауында бір данасы байқалды. Бұл қашып кеткен популяциялар тарихқа дейінгі капибаралар мекендеген аймақтарда кездеседі; Плейстоценнің соңғы капибаралары Флоридада, ал Калифорнияда Hydrochoerus hesperotiganites және Гренадада Hydrochoerus gaylordi мекендеген, Солтүстік Америкадағы жабайы капибаралар Плейстоцен дәуіріндегі түрлердің экологиялық нишасын толықтыруы мүмкін.
The capybara and the lesser capybara both belong to the subfamily Hydrochoerinae along with the rock cavies. The living capybaras and their extinct relatives were previously classified in their own family Hydrochoeridae. The taxonomy of fossil hydrochoerines is also in a state of flux. In recent years, the diversity of fossil hydrochoerines has been substantially reduced. Adult capybaras grow to in length, stand tall at the withers, and typically weigh , with an average in the Venezuelan llanos of The dental formula is Their muzzles are blunt, with nostrils, and the eyes and ears are near the top of their heads. Its karyotype has 2n = 66 and FN = 102, meaning it has 66 chromosomes with a total of 102 arms. In 2011, one specimen was spotted on the Central Coast of California. These escaped populations occur in areas where prehistoric capybaras inhabited; late Pleistocene capybaras inhabited Florida and Hydrochoerus hesperotiganites in California and Hydrochoerus gaylordi in Grenada, and feral capybaras in North America may actually fill the ecological niche of the Pleistocene species.
Тамақ және жыртқыш
Капибаралар шөппен қоректенетін жануарлар, негізінен шөптер мен су өсімдіктерін жайылымдайды. Сонымен қатар, аналық мұрны арқылы сыбырлап еркектерге жыныстық циклінің басталғанын хабарлайды. Еуропалық зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығы Англияның Суссекс графтығындағы Альфристондағы Друсиллас паркінен капибаралардың тұқымдық тізімін жүргізуді сұрады, осы арқылы Еуропадағы тұтқынға алынған популяцияларды бақылауды қамтамасыз етуді көздеді. Тұқымдық тізімде капибаралардың барлық тууы, өлімі және қозғалысы туралы ақпарат, сондай-ақ олардың генеалогиялық байланыстары жазылған. Оңтүстік Америкада капибаралар еті мен терісі үшін шаруашылыққа өсіріледі. Венесуэлада капибара етін жеу ауылдық тұрғындарға тән деген кең пікір бар. Заңмен тыйым салынған болса да, кейде Америка Құрама Штаттарында капибаралар үй жануарлары ретінде ұсталады. Уругвайдың 2 песо монетасында капибараның суреті бейнеленген. Жапонияда, 1982 жылы Ізу Шаботен зообагының үлгісімен, капибараларды өсіретін көптеген мекемелер мен зоопарктар қыс айларында оларды онсенде (жайлы ыстық сулы ванна) демалдыруды қабылдады. Жапон халқы оларды қызықты тартатын жануар ретінде қарастырады. 2021 жылдың тамызында Аргентина және халықаралық БАҚ капибаралардың Буэнос-Айрес қаласының солтүстігінде орналасқан, байларға арналған Норделта қауымдастығының тұрғындарына елеулі проблемалар туғызғанын хабарлады. Бұл жағдай әлеуметтік желі қолданушыларын капибараны таптық күрес пен коммунизмнің символы ретінде әзілде қабылдауға итермеледі. Бразилиядағы Лайм ауруына ұқсас боррелиоз ауруы капибараларды резервуар ретінде, ал Амблиома және Рипицефалус кенелерін таратушылар ретінде пайдаланады.
Capybaras are herbivores, grazing mainly on grasses and aquatic plants, In addition, a female alerts males she is in estrus by whistling through her nose. The European Association of Zoos and Aquaria asked Drusillas Park in Alfriston, Sussex, England, to keep the studbook for capybaras, to monitor captive populations in Europe. The studbook includes information about all births, deaths and movements of capybaras, as well as how they are related. Capybaras are farmed for meat and skins in South America. There is widespread perception in Venezuela that consumption of capybaras is exclusive to rural people. Although it is illegal in some states, capybaras are occasionally kept as pets in the United States. The image of a capybara features on the 2 peso coin of Uruguay. In Japan, following the lead of Izu Shaboten Zoo in 1982, multiple establishments or zoos in Japan that raise capybaras have adopted the practice of having them relax in onsen during the winter. They are seen as an attraction by Japanese people. In August 2021, Argentine and international media reported that capybaras had been causing serious problems for residents of Nordelta, an affluent gated community north of Buenos Aires built atop wetland habitat. This inspired social media users to jokingly adopt the capybara as a symbol of class struggle and communism. Brazilian Lyme like borreliosis likely involves capybaras as reservoirs and Amblyomma and Rhipicephalus ticks as vectors.
Популярлық және мем мәдениет
2020 жылдардың басында капибаралар көптеген себептерге байланысты мемдер мәдениетінде кеңінен таныла бастады, соның ішінде Норделтадағы оқиғалар олардың үлкен танымалдыққа ие болуына себеп болды. Капибаралар сонымен қатар Толивердің әніндегі "Ok I pull up" деген сөздермен де байланыстырылады.
In the early 2020s, capybaras became a growing figure of meme culture due to many factors, including the disturbances in Nordelta leading to a tremendous growth in popularity. Capybaras are also associated with the phrase "Ok I pull up", the opening lyric in Toliver's song.