Кіріспе

Француз монахы және ғалымы Дом Жан Мабийон, О.С.Б., (ʒɑ̃ mabijɔ̃; 23 қараша 1632 – 27 желтоқсан 1707) – Сен-Мор конгрегациясының француз бенедиктиндік монахы және ғалымы. Ол палеография және дипломатия ғылымдарының негізін қалаушы саналады.

Ерте өмір

Мейблён Сен-Пьермон қаласында дүниеге келді, ол кезде Шампан провинциясының құрамында болған, қазір Арденн департаментіне кіреді. Ол Этьен Мабильон мен оның әйелі Жанна Гериннің ұлы еді. 12 жасында Реймстегі «Жақсы балалар» колледжінің оқушысы болды. 1650 жылы семинарияға түсіп, үш жылдан кейін оны тастап, 1653 жылы Мавриттік Сент-Реми абаттығында монах болды. Ол жерде оқуға берілгендігінен денсаулығы нашарлап, 1658 жылы күшін қайта табу үшін Корби абаттығына жіберілді. 1660 жылы Корбиде дін қызметкері болып тағайындалды. 1663 жылы Париждің жанындағы Сен-Денис абаттығына, ал келесі жылы Париждегі Сен-Жермен-де-Пре абаттығына ауыстырылды. Бұл ғылыми байланыстарға кең мүмкіндік берген қадам болды, және Мабильон Люк д’Ашери, Шарль дю Фрейн, Сиер дю Канж, Этьен Балуз және Луи Себастьен Ле Найн де Тиллемонт сияқты ғалымдармен кездесіп, бірге жұмыс істеді.

Редактор және компилятор ретінде

Сен-Жерменде Мабильон Бернард Клервоның еңбектерінің басылымын дайындады (1667 жылы жарық көрді), сондай-ақ Бенедиктин әулиелерінің өмірбаяндарының «Acta Ordinis S. Benedicti» (1668 және 1701 жылдар аралығында тоғыз томдық болып жарық көрді) деген атаумен монументалды жинағын жасады. Бұл жұмыс Дом Люк д’Ашеримен бірлесіп атқарылды. Бұл монах ұзақ жылдар Сен-Жермен-де-Пре кітапханасында кітапханашы болып қызмет еткен және Мабильоннан қызмет еңбектерімен жоғары тұрған. Мабильон өзінің «Acta» еңбегі үшін д’Ашери жинаған тарихи материалдарды пайдаланды. Кейіннен Мабильон қосымша жазған алғы сөз ерте орта ғасырлар тарихын көрсету үшін әулиелердің өмірбаяндарын пайдаланды.

Дипломатиялық іс

1681 жылы иезуит Даниэль ван Папенбруктың Сент-Денис аббаттығында сақталған меровинг құжаттарының түпнұсқалығына күмән келтіруіне байланысты Мабильон «De re diplomatica» еңбегін жариялады. Бұл жұмыс ортағасырлық құжаттар мен қолжазбалардың түрлерін, оның ішінде олардың жазуын, стилін, мөрлерін, қолтаңбаларын, куәліктерін және басқа да ішкі және сыртқы факторларын зерттеді. Зерттеулер ұзақ тәжірибеден алынған білімді пайдаланып, басқа құжат зерттеушілерінің пікірлерімен жүргізілді. Көптеген мұрағаттардағы қолжазбалар қарастырылып, Дагоберт I (Франк корольі, шамамен 629–639 жж.) заманына дейінгі құжаттарға сілтеме жасалды. Көбінесе «нағыз құжаттарды жалғандарынан ажыратуға» бағытталған бұл еңбек қазір палеография мен дипломатияның негізгі еңбегі саналады. Мабильон былай деп жазады:

Мен кейбір құжаттардың жалған екенін, ал кейбіреулеріне түзетулер енгізілгенін жоққа шығармаймын, бірақ осы себеппен олардың барлығын мойын бұрудың қажеті жоқ. Керісінше, шынайы қолжазбаларды жалған және түзетілгендерден ажырату үшін ережелер жасап, жеткізу қажет. Мен бұл міндетті осы құжаттармен ұзақ танысып, күнделікті тәжірибеден өткен соң қолға алдым. Шамамен жиырма жыл бойы зерттеулерім мен күш-жігерімді ежелгі қолжазбаларды, мұрағаттарды және ежелгі құжаттар жинақтарын оқып, зерттеуге арнадым. Оларды салыстырып, бір-бірімен салмақтадым, бұл салада бұрын зерттелмеген білімді жинақтау үшін, мүмкіндігінше дәл және жақсы тексерілгенін қамтамасыз етуге тырыстым. Бұл жұмыс Мабильонды Жан-Батист Колбердің назарына іліктірді, ол оған зейнетақы ұсынды (ол бас тартты), сондай-ақ король Людовик XIV-нің назарына ілікті. Ол патша кітапханасы үшін ортағасырлық қолжазбалар мен кітаптарды іздеп, Еуропаны аралап, Фландрия, Швейцария, Германия және Италияға сапар шекті.

Сын

Мейбллонның өзінің аббатханасындағы кейбір ғылымға аса ден қоймайтын монахтар оның "Өмірлер" еңбегін тым академиялық деп сынады; ал Ла Трапп аббаты Арман де Рансе оның өмірін қол еңбегінен гөрі оқуға арнауы арқылы өзінің орденінің ережелерін бұзатынын мәлімдеді. Ол "белгісіз қасиеттілердің" қабірлеріне табынуды сынап, дау тудырды, Гипполық Августинның еңбектеріне қатысты пікір айтысы тудырды және Янсенизммен айыпталды, бірақ оны патша да, шіркеу де әрдайым қолдады.

Кейінгі мансабы мен мұрасы

1701 жылы король Мабильонды Académie des Inscriptions et Belles Lettres академиясының негізін қалаушы мүшелерінің бірі деп тағайындады, ал 1704 жылы «De re diplomatica» еңбегіне қосымша жарияланды. 1707 жылы ол қайтыс болып, Париждегі Сен-Жермен-де-Прес шіркеуіне жерленді. Фриц Штерннің 1956 жылы жазғанынша, Мабильон «өз ғасырының ең көрнекті тарих ғалымы» болды. Париж метросының Мабильон станциясы оның құрметіне аталған.