Кіріспе

Жоғарғы әскердің генерал-майоры Цао Цао (қайтыс 221)
Корей тіліндегі есім (және осы есімді тасушы адамдар)

Ю Цзинь (қайтыс 221 қыркүйек), әдепті аты Вэньцзэ, Қытайдың Шығыс Хань әулеті кезінде Цао Цаоның қол астында қызмет еткен қытай әскери генералы. Ол 192 жылы, әулеттің құлауына әкелген азаматтық соғыстардың басында Цао Цаоға қосылды және сол кезеңде әскери басшының орталық тұлға ретінде бекітілуіне әкелген көптеген науқандарда шайқасты. 219 жылы Ю Цзиньге Лю Бэйдің генералы Гуань Ю Фаньчжэньде қоршап тұрған Цао Цаоның генералы Цао Ренді құтқару үшін күштерді басқару міндеті тапсырылды, бірақ оның әскерлері қатты жаңбырдың салдарынан болған су тасқынында жойылды. Ю Цзинь Гуань Юға бағынып, соғыс тұтқынына айналды, бірақ 219 жылдың соңында Гуань Юдың базаларын басып алғаннан кейін Сунь Куанның қарамағына берілді. Сунь Куан Ю Цзиньге құрметпен қарады және 221 жылы оны Цао Пи құрған Цао Вэй мемлекетіне қайтарып жіберді, Цао Пи 220 жылдың соңында Шығыс Хань әулетін жойған Цао Цаоның мұрагері болды. Цао Пи Ю Цзиньді кешіріп, оны генерал шеніне қайта орнатты. Алайда, Ю Цзинь сол жылы Цао Цаоның қабірін зиярат еткен кезде, Гуань Юға бағынуын бейнелейтін Фаньчжэнь шайқасының суреттерін көргеннен кейін қайғымен көз жұмды. Үшінші ғасырдағы тарихи мәтін «Санъгочжи» авторы Чэнь Шоу Ю Цзиньді сол заманғы бес ең батыл генералдың бірі деп атады, олар Чжан Хэ, Юэ Цзинь, Чжан Ляо және Сюй Хуан.

Ерте мансап

Ю Цзинь Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Тайшань (泰山郡) қолбасшылығының Жюпинг округінде (鉅平縣), қазіргі Шаньдун провинциясының Тайань қаласында дүниеге келген. 180-ші жылдардың басында Сары басқандар көтерілісі басталғанда, Ю Цзинь Хан үкіметінің императорлық әскерге еріктілерді шақыруына жауап беріп, көтерілісті басуға көмектесті. Ол Ян провинциясында (қазіргі Шаньдунның оңтүстік-батысы және Хэнаньдың шығысы) орналасқан генерал Бао Синьге бағынды. 192 жылы, Жо Жохан Ян провинциясын баурап алғаннан кейін, Ю Цзинь және оның ерікті әріптестері дубо (都伯; 100 сарбазды басқаратын офицер) дәрежесіне көтеріліп, Ван Лангтың басқаруына берілді. Ван Ланг Ю Цзиньдің ерекше қабілеттері бар екенін және болашақта ұлы генерал бола алатынын сезіп, оны Цао Цаоға ұсынды. Цао Цао Ю Цзиньді сұраққа алып, майор (司馬) шеніне тағайындады, сосын оны Тао Цзянь билеген Сю провинциясындағы Гуанвейге (廣威) шабуыл жасауға жіберді. Ю Цзинь Гуанвейді жаулап алып, Формацияны бұзушы командир (陷陣都尉) атағын алды.

Лю Буға, сары туранның қалдықтарына және Юань Шуға қарсы шайқастар

194-195 жылдары Ю Цзинь Цао Цаоның жағында Ян провинциясын басып алу үшін Жаугерші Лю Буға қарсы соғысқа қатысты. Ол Пуян шайқасында Лу Будың оңтүстікте орналасқан екі лагерін жойды, ал оның қол астындағылары Лю Будың офицерлерінің бірі Гао Яны (高雅) Сючаңда (須昌; қазіргі Шаньдун провинциясының солтүстік-шығысында) жеңді. Кейін Ю Цзинь Лю Будың Шоужан (壽張; қазіргі Дунпин округінің оңтүстік-батысы, Шандоң), Дингтао (定陶; қазіргі Дингтао округі, Шандоң) және Лиху (離狐; қазіргі Пуянның оңтүстік-шығысы, Хэнань) округтеріндегі бекіністеріне шабуыл жасап, олардың барлығын басып алды. Ол сондай-ақ Чжан Чаоны Йонкюде (雍丘; қазіргі Ци округі, Хэнань) қоршап алды және округті жаулап алды. 196 жылы Ю Цзинь Лю Пи (劉辟), Хуан Шао (黃邵) және басқалар бастаған Сары Туран көтерілісшілерінің қалдықтарына қарсы Цао Цаомен бірге жорыққа шықты. Олар Банлиангта (版梁) гарнизонға орналасты. Бір түні Хуан Шао мен көтерілісшілер Цао Цао лагеріне күтпеген шабуыл жасауға тырысты, бірақ Ю Цзинь мен оның қол астындағылары оларды жеңді. Лю Пи, Хуан Шао және көтерілісшілердің басшылары өлтірілді, қалғандары берілді. Ю Цзинь варварларды бағындыру полковнигі (平虜校尉) болып тағайындалды. 197 жылы Ю Цзинь Ку округінде (苦縣; қазіргі Луй округі, Хэнань) қарсылас әскери сардар Юань Шудың қол астында қызмет ететін офицер Цзяо Руиді (橋蕤) қоршап алды және Цзяо Руиді және тағы төрт жау офицерін өлтірді.

Чжан Сю, Лю Бу және Суй Гуге қарсы шайқастар

197 жылы Ю Цзинь Цао Цаомен бірге Ванченгте (宛城; қазіргі Ванченг ауданы, Наньян, Хэнань) сардар Жаң Сюға қарсы жорыққа шықты. Жаң Сюй бастапқыда Цао Цаоға бағынып, адалдыққа серт берді, бірақ кейін көтеріліп, күтпеген шабуылмен Цао Цаоды жеңді. Цао Цаоның әскерлері Уин округіне (舞陰縣; қазіргі Шеки округінің оңтүстік-шығысында, Хэнань) шегіне бастағанда, қаос пен тәртіпсіздік орнады. Тек Ю Цзинь ғана өз жасағымен реттелген түрде Уин округіне қарай шегініп, қуып келе жатқан жаумен күресін жалғастырды. Олар көптеген шығынға ұшырағанына қарамастан, бір-бірінен айырылмады. Жаң Сюйдің әскері қуып жете беруді баяулатқанда, Ю Цзинь әскерін қайта ұйымдастырып, ұрыста жеңілгеніне қарамастан, лайықты түрде Уин округіне қарай бастап кетті. Цао Цаоның орнына жеткенше, Ю Цзинь жолда он шақты жараланған, жалаңаш еркектерге кездесті. Олардан не болғанын сұрағанда, олар Цинчжоу корпусы (青州兵) өздерін тонағанын айтты. Ю Цзинь ашуланып: "Цинчжоу корпусы – Лорд Цаоның әскерінің бір бөлігі. Олардың тонауға қалай құқығы бар?!" деді. Содан кейін ол әскерін бастап, оларға шабуыл жасап, жазалады. Цинчжоу сарбаздарының бір бөлігі Уин округіне қашып, Ю Цзинді өздері жасаған қылмыс үшін айыптады. Ю Цзинь Уин округіне жеткенде, тікелей Цао Цаоға есеп берудің орнына, лагерьдің айналасына қорғаныс бекіністерін орнатты. Оның қол астындағылары оған: "Цинчжоу сарбаздары сені жала жапты. Лорд Цаоға мәселені мүмкіндігінше тезірек түсіндіруің керек" деді. Ю Цзинь: "Жау әлі де қуып келеді, кез келген уақытта осында жете алады. Егер қазір қорғаныс орнатпасақ, оларға қалай қарсы тұрамыз? Лорд Цао ақылды және дана. Бұл айыптаулар алаңдатарлық емес" деді. Қорғаныс орнатылғаннан кейін, Ю Цзинь Цао Цаомен кездесіп, барлығын түсіндірді. Цао Цао қуанып: "Ю өзенінде жеңілгеніміз қаншалықты қауіпті болды. Генерал, сіз хаосқа тәртіп келтіре аласыз, қаһарлы жауға қарсы тұра аласыз және талмайтын адалдық танытасыз. Ежелгі заманның атақты қолбасшылары да сізден артық емес еді!" деді. Ю Цзиньге "Исхоу ауылының маркизі" (益壽亭侯) атағы берілді. 198 жылы Ю Цзинь Цао Цаомен бірге Ранг округінде (穰縣; немесе Рангченг 穰城, қазіргі Денчжоу, Хэнань) Жаң Сюға қарсы тағы бір жорыққа қатысты. Ол сондай-ақ Лю Буға қарсы Сяпи шайқасына қатысып, Лю Будың жеңілісімен және өлім жазасымен аяқталды. Кейіннен ол Ши Хуанмен (史渙) және Цао Ренмен бірге Шэкуан округінде (射犬縣; қазіргі Цинян, Хэнань) Суй Гуді (眭固) жеңді.

Гуанду науқаны

200 жылдың басында Цао Цао мен оның солтүстік қарсыласы Юань Шао арасында соғыс басталғанда, соңғысы бастапқыда үстемдікке ие болған кезде, Ю Цзинь Юань Шао әскерімен шайқасу үшін авангардты басқаруға ерікті болды. Цао Цао Ю Цзиньнің батылдығына тәнті болды, сондықтан оны 2000 жаяу және атты әскердің қолбасшысы етіп тағайындады және Ян Фордты (延津; қазіргі Янжин ауданы, Хэнань провинциясы) жаудан қорғауға бұйрық берді, ал өзі жеке басқа әскерді Гуандуға (官渡; қазіргі Чжунму ауданы, Хэнань провинциясы) бастап барды. Осы кезде Лю Бэй Чэ Чжоуды (車冑) өлтіріп, Цао Цао тағайындаған провинциялық губернаторды өлтірген соң, Сюй провинциясын басып алды. Цао Цао әскерін Лю Бэйге қарсы шабуылға жіберді. Юань Шао да бірден Ян Фордқа шабуыл жасады, бірақ Ю Цзинь өз бекінісін сақтап қалды. Кейін Ю Цзинь мен Юэ Цзинь 5000 жаяу және атты әскерді бастап, Ян Фордтың оңтүстік-батысындағы Сары өзен бойындағы Юань Шао лагерлеріне шабуыл жасады. Олар Цзи (汲; қазіргі Вэйхуэй, Хэнань провинциясы) және Хуоцзя (獲嘉; қазіргі Хуоцзя ауданы, Хэнань провинциясы) аудандарына дейін жетті. Олар 30-дан астам жау лагерін өртеп, мыңдаған жау әскерін өлтірді немесе тұтқынға алды, сондай-ақ Хэ Мао (何茂) және Ван Мо (王摩) сияқты Юань Шаоның 20-дан астам офицерін қарсыласудан бас тартып, бағындырды. Содан кейін Цао Цао Ю Цзиньге Юаньу ауданында (原武縣; қазіргі Юаньян ауданы, Хэнань провинциясы) гарнизон орнатуды бұйырды. Ю Цзинь Души Фордындағы Юань Шао лагеріне шабуыл жасап, оны қиратты. Ю Цзинь осы жетістіктері үшін генерал-майор (裨將軍) шеніне ие болды, сосын Гуандудағы Цао Цао лагеріне ауыстырылды. Гуанду шайқасы кезінде Юань Шао әскері жер үйіп, кішкентай төбелер жасап, үстіне садақшыларға арналған платформалар салды, олар Цао Цао лагеріне жебелермен шабуыл жасады. Цао Цао әскері көп шығынға ұшырады және сарбаздар қорқып үрейленді. Ю Цзинь өз бекінісін нығайтып қорғады, батыл шайқасты және үлкен ерлік танытты. Гуанду шайқасында Юань Шаоға қарсы шешуші жеңіске жеткеннен кейін Ю Цзинь генерал-лейтенант (偏將軍) болып тағайындалды.

Екі бүлікті басу

Цао Цао Гуанду шайқасынан кейін Юань Шаоға қарсы соғысын жалғастырды, ал Юань Шао 202 жылы қайтыс болғаннан кейін оның мұрагерлері мен одақтастарына қарсы күресті. 206 жылы, Юаньдерден Цзи провинциясын (қазіргі Оңтүстік Хэбэйдің бір бөлігі) басып алғаннан кейін, 201 жылдың басында оған бағынған кішігірім соғыс әміршісі Чан Си оған қарсы көтерілді. Цао Цао Ю Цзиньге Чан Сиге шабуыл жасау үшін әскер басқаруды бұйырды. Чан Си, бұрынғы досы Ю Цзиньге бағынды. Оның қол астындағылары Чан Сиді соғыс тұтқыны ретінде Цао Цаоға жіберіп, оның тағдырын шешуге мүмкіндік беруді ұсынғанда, Ю Цзинь: «Сіздер Қожа Цао белгілеген қағидаларды білмейсіз бе? Ол қоршауға алынып, кейін бағынғандарды кешірмейді. Мен оның қағидаларын сақтап, заң мен тәртіпті ұстануым керек. Чан Си – ескі досым болғанымен, осы себепті одан бас тартпаймын!» деді. Ол жеке бақылауымен Чан Сидің өлім жазасын орындады және бұйрық бергенде көз жасына ие болды. Цао Цао бұл туралы естігенде: «Чан Сидің тағдыры маған емес, Ю Цзиньге шешілді ме?» деп ойлады. Осы оқиғадан кейін ол Ю Цзиньді одан да жоғары бағалады. Ю Цзинь Чан Сидің көтерілісін басып тыныштандырғаны үшін «Жолбарыс күші» (虎威將軍) генералдығына көтерілді. 209 жылы Қызыл жарлар шайқасынан кейін Чэнь Лан (陳蘭) мен Мэй Чен (梅成) Лу округінде (六縣; қазіргі Луань, Анхуэй) көтеріліс ұйымдастырды. Цао Цао көтерілісті басу үшін екі жеке күш жіберді: Ю Цзинь мен Зан Ба Мэй Ченге шабуыл жасады, ал Чжан Ляо, Чжан Хе мен Ню Гай (牛蓋) оның орынбасарлары ретінде Чэнь Ланға шабуыл жасады. Мэй Чен мен оның шамамен 3000 адамы Ю Цзинь мен Зан Ба келген соң бағынды. Бірақ Ю Цзинь мен Зан Ба кеткеннен кейін Мэй Чен қайтадан көтеріліс көтеріп, әскерін Чэнь Ланға қосылды. Чжан Ляо әскерін көтерілісшілерге қарсы шабуылға алып барды, бірақ азық-түлік жетіспеді, сондықтан Ю Цзинь кері қайтып, Чжан Ляоға көмек көрсету үшін фронтқа азық-түлік жеткізілуін қадағалады. Чжан Ляо көтерілісті сәтті басып, екі көтерілісші басшысын өлтірді. Осы науқандағы еңбегі үшін Ю Цзиньге маркиздігіне қосымша 200 салық төлейтін үй шаруашылығы қосылды, осылайша оның жалпы саны 1200 үй шаруашылығына жетті. Кейіннен ол Сол жақ генералы (左將軍) болып тағайындалды және императорлық билік алды. Оның бір ұлы маркиз атағын алып, маркиздігінде 500 үй шаруашылығына ие болды.

Кейінгі өмір және өлім

Ю Цзинь 219 жылдың соңына дейін Цзинь провинциясындағы Гуан Юйдің базасында тұтқын ретінде қалды, сол кезде Лю Бэйдің провинциядағы жерлерін Сунь Куанның генералы Лю Мэн жасырын шабуылмен басып алды. Гуан Юй Сунь Куан әскерімен тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді. Ю Цзинь босатылып, У (Сунь Куанның иелігіне) әкелінді, онда оған құрметпен қарасты. Бірақ, Сунь Куанның қызметіндегі Ю Фан оны мазақтап, қорлады. 220 жылы наурыз айында Цао Цао қайтыс болды, ал оның орнын ұлы Цао Пи басты. Сол жылы Цао Пи Шығыс Хань әулетін жойып, Цао Вэй мемлекетін құрды, өзін оның бірінші императоры етіп жариялады. 221 жылы Сунь Куан Цао Пиге адалдыққа ант беріп, күзде Ю Цзиньді Вэйге қайтарды. Ол кезде Ю Цзинь ақ шашымен, сарғайған терісі бар қарт адам еді. Цао Пимен кездескенде, ол тізе бүгіп, иіліп, жылады. Цао Пи оны жұбатты, Сунь Линьфу және Мэнминши туралы айтты, содан кейін оны "Алыс жерлерді бекітуші генерал" (安遠將軍) қызметіне тағайындады. Цао Пи Ю Цзиньді Сунь Куанмен кездесуге жібергісі келді. Ю Цзинь кетіп бұрын, Цао Пи оған Цао Цаоның Гаолин (高陵) қабірін (Едеде, қазіргі Хэбэй провинциясының Хандан қаласында) зияраттап қайтуын бұйырды. Сол жерде Ю Цзинь Фанчэн шайқасының суреттерін көрді, онда ол Гуан Юйге бас иіп берген күйде, ал Пан Дэ қатыгез және батыл болып бейнеленген. Ол өте қатты өкініп, ауырып, қайтыс болды. Цао Пи оған "Ли Маркизі" деген лақап атағын берді, яғни "қатаң маркиз".

Отбасы

Ю Цзиньнің ұлы Ю Гуй (于圭) әкесінің "Исхоу ауылының маркизі" (益壽亭侯) атағын мұраға алды. Ю Цзиньнің кем дегенде бір ұлы болған, ол да маркиздік атақ алып, өз маркиздігінде 500 үй шаруашылығымен иеленген.