Кіріспе

Грек және римдік таңғы жұлдыз құдайы, осы аспан денесінің құрметіне аталған элемент.

Фосфор (Φωσφόρος) – Венера планетасының таңғы жұлдыз ретінде көрінуіндегі құдай. Таң жұлдызының тағы бір грекше аты – "Эосфор" (Ἑωσφόρος), ол "таң сыйлаушы" деген мағынаны білдіреді. "Эосфор" термині кейде ағылшын тілінде де кездеседі. "Фосфор" сөзі сын есім ретінде "жарық сыйлау" (мысалы, таң, Дионис құдайы, қарағайдан жасалған шамдар және күн) және "шам ұстау" мағыналарында бірнеше құдайлар мен құдайшалардың, әсіресе Гекатаның, сондай-ақ Артемида/Диана және Гефесттің эпитеті ретінде қолданылады. Маусымдық тұрғыдан алғанда, Венера солтүстік жарты шардың "жарық сыйлаушысы" болып табылады, желтоқсан айында ең жарқырап көрінеді (қысқа күнге байланысты оптикалық иллюзия), қыс азайған сайын ұзақ күндердің "қайта жаралуын" хабарлайды.

Мифология

Грек мифологиясында Гесиод Фосфорды Астрай мен Эостың ұлы деп атайды, бірақ басқалары Кефал мен Эос немесе Атластың ұлы дейді. Латын ақыны Овидий Фосфор мен Геспердің (Кешкі жұлдыз, Венера планетасының кешкіде көрінуі) бір екенін айтады және оны Дедалионның әкесі деп көрсетеді. Овидий сондай-ақ оны Цейкстің әкесі деп, ал латын грамматигі Сервий оны Гесперидалардың немесе Гесперистің әкесі деп атайды.

"Геспер - бұл фосфор"

Тіл философиясында "Геспер - фосфор" деген атақты сөйлем жеке есімдердің семантикасымен байланысты. Готтлоб Фреге "кешкі жұлдыз" (der Abendstern) және "таңғы жұлдыз" (der Morgenstern) терминдерін мағына мен анықтама арасындағы айырмашылықты түсіндіру үшін пайдаланды, ал кейінгі философтар мысалды "Геспер - фосфор" деп өзгертіп, осылайша жеке есімдерді қолданды. Саул Крипке бұл сөйлемді қажетті білімнің – осы жағдайда Геспер мен Фосфордың бір екендігі – априори емес, анықтау арқылы табылуы мүмкін деген пікірін айтты.

Латын әдебиеті

Грек тіліндегі "Фосфор" сөзіне латынша сәйкес келетін сөз – "Люцифер". Бұл сөз астрономиялық мағынасында проза мен поэзияда қолданылады. Ақындар кейде жұлдызды жеке тұлға ретінде бейнелейді, оны мифологиялық контекстке енгізеді.