Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гипстен жасалған қатты форманың көшірмесі, медицинада гипстік құймаларды қолдану
Copy of a solid form made in plaster
the use of plaster casts in medicine
Гипстік құйма – басқа үш өлшемді нысанның гипсте жасалған көшірмесі. Құйманың түпнұсқасы мүсін, ғимарат, бет, жүктілік кезеңіндегі ішек, қазба жәніне жаңа немесе қазбаланған іздер сияқты қалдықтар болуы мүмкін, әсіресе палеонтологияда (Оксфорд университетінің Табиғат тарихы мұражайының сыртында динозавр іздерінің осылайша жасалған жолы көрініс тапқан). Кейде бос гипстен жасалған блоктар мүсіндердің макеттерін немесе алғашқы эскиздерін (әдетте бедерлі мүсіндер) жасау үшін қашалған, олардың өлшемдері құймадан нақты алынған, мысалы, өлшеу машинасы арқылы. Бұлар да гипстік құймалар деп аталады. Джон Флаксменнің мұндай жұмыстарының мысалдары Лондон университетінің колледжі кітапханасының орталық ротондасында және университет коллекцияларының басқа жерлерінде табылуы мүмкін. Бұл термин гипстен жасалған түпнұсқа мүсінді де сипаттауы мүмкін, бірақ олар сирек кездеседі.
A plaster cast is a copy made in plaster of another 3 dimensional form. The original from which the cast is taken may be a sculpture, building, a face, a pregnant belly, a fossil or other remains such as fresh or fossilised footprints – particularly in palaeontology (a track of dinosaur footprints made in this way can be seen outside the Oxford University Museum of Natural History). Sometimes a blank block of plaster itself was carved to produce mock ups or first drafts of sculptures (usually relief sculptures) that would ultimately be sculpted in stone, by measuring exactly from the cast, for example by using a pointing machine. These are still described as plaster casts. Examples of these by John Flaxman may be found in the central rotunda of the library at University College London, and elsewhere in the university's collections. It may also describe a finished original sculpture made out of plaster, though these are rarer.
Әдіс
Түпнұсқадан қалып немесе құйма жасау үшін (яғни, түпнұсқаның теріс бейнесін) гипс қолданылады. Бұл қалып алынып тасталған соң, оған жаңа гипс құйылып, түпнұсқаның гипстен жасалған көшірмесі шығарылады. Күрделі пішіндерді құю үшін әдетте бірнеше, тіпті ондаған бөліктен тұратын қалыптар жасалатын. Гипс икемді емес болғандықтан, қалыптар 3D пазл сияқты жасалып, түпнұсқаны және құйманы қалыптан оңай шығаруға мүмкіндік берді. Кейін желатин, резеңке және силикон қалыптар қолданыла бастады, оларға қолдау ретінде гипс немесе полиэстер пайдаланылды.
Plaster is applied to the original to create a mould or cast (that is, a negative impression) of the original. This mould is then removed and fresh plaster is poured into it, creating a copy in plaster of the original. Usually very elaborate moulds were made out of several to even dozens of pieces, to cast the more difficult undercut sculptures. Plaster is not flexible, therefore the moulds were made as 3D jigsaw puzzles for easy removal of the original and the cast from the mould. Later gelatine, rubber and silicone moulds were used, backed by plaster or polyester for support.
Ерте кездері
Атақты мүсіндерді гипсте көшіру практикасы 16 ғасырда Леоне Леони Миланда қалыптар жинағын құраған кезде бастау алды. Ол "көтеріңкі өнер туындылары мен антикалық және заманауи құймалардың, қаншасын қолға түсірсе, соншасын" жинады. Дегенмен, мұндай жеке жинақтар 18 ғасырға дейін шағын және сирек болды.
The practice of reproducing famous sculptures in plaster originally dates back to the sixteenth century when Leone Leoni assembled a collection of casts in Milan. He collected "as many of the most celebrated works carved and cast, antique and modern as he was able to obtain anywhere". Such private collections, however, remained modest and uncommon until the 18th century.
Классикалық мүсін
Мұндай қалыптарды қолдану әсіресе 18-19 ғасырлардағы классиктер арасында кең таралған, ал 1800 жылға қарай Берлинде, Парижде, Венада және басқа да жерлерде үлкен жинақтар пайда болды. Гипс қалыптарының мұражайы немесе галереясы француз тілінде гипсотека деп аталуы мүмкін. Осылайша, Еуропаның түрлі мұражайларындағы ежелгі грек және рим мүсіндерінің көшірмелерін жасау арқылы, түпнұсқа мүсіндерді сатып алу бағасының бір бөлігіне барлық ең жақсы және ең көрнекті мүсін түрлерінен тұратын анықтамалық жинақты құруға болады, бұл ғалымдарға барлық түпнұсқаларды көру үшін шетелге бару қажеттігін жояды. Бұл қалыптар полихромиядағы (мүсіндердегі бояу қабаттарын қайта жаңғырту) тәжірибелерде, реконструкцияда (мысалы, Адольф Фуртвенглердің әртүрлі жерлерден табылған бөліктерден Лемниялық Афинаны қайта құруы) және мұражайдың нақты мүсіндер жинағындағы кемшіліктерді толтыру үшін де қолданылды (мысалы, Британ мұражайы Луврге өз Месопотамия жинағының бір бөлігін, Луврдің Хаммурапи кодексінің қалыпына алмастырып жіберді).
Use of such casts was particularly prevalent among classicists of the 18th and 19th centuries, and by 1800 there were extensive collections in Berlin, Paris, Vienna and elsewhere. A museum or gallery of plaster casts may be called by the French term gypsotheque. By creating copies of ancient Greek and Roman sculptures held at various museums across Europe in this way, a reference collection of all the best and most representative sculptural types could be formed, at a fraction of the cost of purchasing original sculptures, which scholars could consult without necessarily having to travel abroad to see all the originals. These casts could also be used in experiments in polychromy (reconstructing paint layers found on sculptures), reconstruction (e. g. Adolf Furtwängler's reconstruction of the Lemnian Athena from pieces found in different places), and for filling holes in a museum's collections of actual sculpture (e. g. the British Museum sent casts of some of its Mesopotamian collection to the Louvre in return for a cast of the Louvre's Code of Hammurabi).
Басқа да ежелгі мәдениеттер
Бұл техника сол ғасырдың соңында Ежелгі Мысырдан алынған бейнелерге және Месопотамиядан алынған фриздерге (олардың мысалдары Солтүстік-шығыс сатысында және Британдық мұражайдың 52-бөлмесінде көрініс тапқан), сондай-ақ ортағасырлық және Ренессанс мүсіндеріне (Виктория және Альберт мұражайындағы қалыптау залдарында көрінетіндей) қолданылды. Бұл қалыптау залдары сол кезде ортағасырлық өнерге қызығушылықтың артуының және осындай өнердің "назарға алу жинағына" ие болу қажеттілігінің нәтижесі болды. Мысалы, 19 ғасырдың басында, мүмкін, ұлттық мақтаныш таныту мақсатында, әсіресе Франция мен Германияда көрнекті ұлттық ескерткіштердің қалыптары жасалды.
The technique was also applied later that century to reliefs from Ancient Egypt and friezes from Mesopotamia (examples of both of which may be seen on the North East Staircase and in Room 52 of the British Museum), as well as to medieval and Renaissance sculptures (as may be seen in the Cast Courts at the Victoria and Albert Museum, which were a product of growing interest in medieval art at that time and the resulting desire to have a "reference collection" of such art). In the early 19th century, for example, perhaps as an expression of national pride, casts were made of outstanding national monuments particularly in France and Germany.
Құйма коллекциялары
Жоғарыда аталған орындардан басқа, классикалық қалыптар жинақтарын Кембридж университетінің классикалық археология мұражайында, Оксфордтағы Эшмолеан мұражайында, Копенгагендегі Корольдік қалыптар жинағында және Фэрфилд университетінің Беллармин өнер мұражайында көруге болады. Британ мұражайында да классикалық қалыптар бар, бірақ қазір олардың бәрі қоймада сақталуда. Француз тілінде қалыптар жинағы немесе галереясын білдіретін термин – гипсотека, мысалы, Луврдегідей.
As well as those locations mentioned above, classical cast collections may be seen at the Museum of Classical Archaeology at the University of Cambridge, at the Ashmolean Museum in Oxford, in the Royal Cast Collection in Copenhagen, and the Bellarmine Museum of Art at Fairfield University. The British Museum also holds classical casts, but these are currently all in storage. The French term for a collection or gallery of casts is a gypsotheque, as at the Louvre.