Кіріспе

Американдық актер (1901–1988)

Эдвард Джоэл Паули (16 наурыз 1901, Канзас-Сити, Миссури – 27 қаңтар 1988, Шарлотсвилл, Вирджиния) Паулидің бай, баритон дауысы сол кездегі жетекші журналистер, оның ішінде Уолтер Винчелл және Хейвуд Хейл Браун тарапынан жоғары бағаланды. Ол Бродвейдегі аттас пьесада Элмер Гэнтри рөлін орындағаны үшін театр әлемінде ең танымал болса да, «Екі секундтағы» Джон Аллен рөлі арқылы Warner Brothers компаниясының назарына ілікті. Винчелл 1931 жылғы «Екі секунд» пьесасының премьерасынан кейін Паулиге тұрған жерінен қошамет көрсетілгенін жазды.

Голливуд

Дыбысты фильмдер танымал бола бастағаннан кейін көп ұзамай, Паули 1932 жылы театрдан кетіп Голливудқа барып, он жылдың ішінде (Голливуд үшін салыстырмалы түрде қысқа мерзім) 50-ден астам фильмде ойнады. Ол Микки Рунимен "Хузиер мектеп оқушысы", Джеймс Кагнимен "G Men", Кагни мен Хамфри Богартпен "Оклахома баласы", Эдмунд Лоу және Луиза Генримен "Бродвейдегі Соломон патшасы", Джордж Рафт пен Кагнимен "Әр таңда жаңадан өлемін", Джанет Уолдо мен Дональд О'Коннормен "Том Сойер, детектив" және Рой Роджерс пен Габби Хейспен "Дала романтикасы" сияқты фильмдерде маңызды рөлдерді ойнады. Ол көбінесе гангстерлік, қорқынышты, комедиялық және вестерн фильмдерінде "жаман жігіт" рөлдерін сомдады. Ол Кагнимен (онымен бес фильмде ойнады), Джеки Купермен (төрт фильмде ойнады) және Фрэнсис Ледерермен дос болды. Оның ойын-сауық индустриясындағы ең алғашқы достарының бірі Артур Хьюз болды, ол ұзақ жылдар бойы "Жай ғана Билл" радио бағдарламасында Билл Дэвидсон рөлін ойнады. Хьюз сонымен қатар Бродвейдегі бірнеше спектакльдерде ойнады және 1922 жылы актриса Мартина Мэй Мартинге үйленген кезде Паулидің куәсі болды.

Радио

Паули 1930-шы жылдардың соңы мен 1940-шы жылдардың басында коммунистердің ену әрекеттері кезінде Голливудтан көңілі толып, 1942 жылы кетіп қалды. Ол Бродвейге қысқа ғана уақытқа оралды, онда Грегори Пекпен бірге Пектің екінші Бродвейлік қойылымы – «Сайпақ пен мен» атты пьесада ойнады. 1930-шы жылдары Паули «The Collier Hour» радио бағдарламасында басты романтикалық рөлдерді сомдады. Нью-Йоркке оралғаннан кейін ол радиодағы жұмысын жалғастырды. «Portia Faces Life» радио-драмасында Люсиль Уоллмен бірге «Махаббат хикаясының ұл-қызы» рөлінде ойнады. 1943 жылы Паули «Big Town» радио-сериалында Стив Уилсон рөлін ойнады, бұл рөлді 1937-1942 жылдары Голливудта өндірілген кезде Эдвард Г. Робинсон сомдаған болатын. Уилсонның «Big Town» сериалындағы серігі – «журналист қыз» Лорлей Килборн, оны Фрэн Карлон ойнады. Паули 1926 жылы Робинсонмен бірге «Вербаның Бруклин театрында» «Жоғалған әйел» атты комедиялық пьесада өнер көрсеткен. Паулидің сегіз жылдық үстемелігі кезінде «Big Town» репортерлік радио-драмалардың рейтингінде бірінші орынға ие болды. 1948 жылғы қаңтардағы Нильсен рейтингісінде бұл шоу барлық радио бағдарламалары арасында 12-орынды иеленді, «Suspense», «Sam Spade», «Mr. District Attorney», «The FBI in Peace and War», «Blondie» және «Mr. and Mrs. North» сияқты танымал бағдарламалардан озып кетті. Сондай-ақ, ол сол жылы «The Bob Hope Show» және «Fibber McGee and Molly» бағдарламаларынан басқа барлық радио бағдарламаларының топ-10-ына ең көп енген. Оның аудиториясы шамамен 10-20 миллион радио тыңдаушыны құрады деп есептелді.

Зейнеткерлік

Паули 1951 жылы Үлкен қаладан кетіп, Вирджиния штатының Раппаханнок округіне қарасты Амисвилл деген кішкентай ауылға жақын жерде зейнеткерлікке шықты. 1920 жылы "Шығыс – Батыс" пьесасымен гастрольде жүрген кезде ол осы штатқа ғашық болды, бұл оның алғашқы кәсіби актерлік рөлі еді. Паули "Вирджиния джентльменінің" бейнесіне толық сай келіп, адалдығы, патриотизмі және сүйкімділігі үшін көпке ұнады. Ол бай сөздік қорымен және әдемі даусымен, сондай-ақ үш түрлі медиада (театр, кино және радио) актерлік өнер шебері ретінде танымал болды. Ол чемпиондық ешкілер өсіріп сатты, өлеңдер жазды және Вирджиния штатының Калпепер қаласындағы WCVA радиостанциясында жартылай штаттан жұмыс істеді. WCVA-да ол (Роберт Гибсон Кордер, Ph.D.) атты адамды алмастырды, кейіннен ол Паулидің өмірбаянын жазды. 1951 жылы Паули актерлер клубы The Lambs мүшесі болды. 1950-ші жылдардың ортасында Паули Вирджиния штатының Рок-Миллс қаласына көшіп, Торнтон және Раш өзендерінің қосылған жеріне орналасқан Рок-Миллдің бастапқы орнында тұрды, табиғатқа жақын өмір сүру арманын орындады. Ешкі шаруашылығынан басқа, ол әйелімен бірге органикалық көкөніс фермасын ұстап, пестицид қолданбастан көкөніс, ешкі сүті және ірімшік өндірді. Олар "Кас және Тотем дүкені" азық-түлік дүкенін ашты, онда өз өнімдерін сатты, ал оның әйелі балға консервіленген жемістерден "Вирджиния Honey Girl" атты өнімдерін сатты. Паули мен оның әйелі табиғатпен үйлесімде өмір сүруді жақтады, бұл идея сол кезде кеңінен таралмаған еді. Паули 1988 жылдың 27 қаңтарында Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласындағы Вирджиния университетінің медициналық орталығында жүрек ауруынан қайтыс болды. Ол екінші әйелімен балалы болған жоқ, бірақ өсиеті бойынша Джейн, Росс, Кэтрин, Джуя, Ричард және Робин Роттьерлерді рухани балалары деп атады. Ол және 1984 жылы қайтыс болған әйелі кремацияланды, ал күлі сүйікті орны – "Roaring Rock" тасында, Раш өзенінің бойында шашылды, бұл өзен олардың бұрынғы Рок-Миллс иелігінен өтеді. Осы орында орнатылған қола тақта олардың өмірі мен өнер жолына арналған естелік ескерткіш болып табылады. Паулидің екі кіші інісі де актерлер болды – Уильям М. "Бад" Паули және Дж. Энтони Паули. Екеуі де Бродвей спектакльдерінде және фильмдерде ойнады, бірақ ешқайсысы ағасының жеткен жетістіктеріне жете алмады.

Жеке өмір

1922 жылы Паули мектеп кезіндегі сүйіктісі, кәсіби сахна актрисасы Мартина Мэй Мартинге үйленді. Олардың Мартин Герберт Паули деген бір ұлы болды. Олар ажырасып, қайта үйленіп, тағы ажырасты. 1937 жылы Паули сол кездегі танымал Бродвей әншісі, биші және актрисасы Хелен Шипманға үйленді. Олар Хелен 1984 жылдың 13 сәуірінде қайтыс болғанға дейін 47 жыл бірге өмір сүрді.