Уорнер Бакстер: Америка актерiнiң өмiрi мен мансабы

Кіріспе

Американдық актер (1889–1951)

Уорнер Лерой Бакстер (29 наурыз 1889 – 7 мамыр 1951) – 1910-1940 жылдар аралығында өмір сүрген американдық киноактер. Бакстер 1928 жылғы «Ескі Аризона» фильміндегі «Сиско Кид» рөлімен танымал, осы рөлі үшін 2-ші сыйлық салтанатында «Үздік актер» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Ол батыс фильмдерінде әйелдерге ұнаған, харизматикалық латын бандиттерінің рөлін жиі ойнады және 1930 жылдары «Сиско Кид» немесе осыған ұқсас кейіпкерді сомдады, бірақ мансабы бойында басқа да түрлі рөлдерде ойнады. Бакстер кинодағы карьерасын нұсқаусыз фильмдермен бастады, оның ең танымал рөлдері «Ұлы Гэтсби» (1926) және «Қорқынышты шындық» (1925) фильмдерінде болды. Бакстердің ең танымал дыбыстық фильмдері: «Ескі Аризона» (1929), «42-ші көше» (1933), Уоллес Биримен түсірілген «Құл кемесі» (1937), Фредди Бартоломеймен түсірілген «Құпияға толы саяхат» (1938) және 1931 жылғы «Ұрланған зергерлік бұйымдар» атты қысқа фильм. 1940 жылдары ол 10 фильмнен тұратын «Қылмыстық дәрігер» сериалындағы доктор Роберт Ордвей рөлімен кеңінен танылды. Кино индустриясына қосқан үлесі үшін Бакстер Голливудтың Даңқ аллеясында жұлдызға ие болды. Огайо штатының Колумбус қаласында Бакстердің әкесі Уорнер бес жасқа толғанда қайтыс болды, содан кейін ол анасымен бірге оның інісімен бірге тұрды. Кейін олар Нью-Йорк қаласына көшіп барды, онда ол драмалық өнерге белсенді қатысты, мектептік қойылымдарға қатысып, театрларға барып тұрды. 1898 жылы екеуі Сан-Францискоға көшіп барды, онда ол Политехникалық орта мектепті бітірді. 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісі кезінде олар уақытша басқа жерге көшті, содан кейін 1908 жылы Колумбусқа оралды. Фермалық құрал-жабдықтарды сатумен айналысқаннан кейін Бакстер төрт ай бойы Дороти Шомейкермен бірге Кит варьетеде өнер көрсетті.

Кино мансабы

Бакстер кинодағы карьерасын 1914 жылы акционерлік компанияда эпизодтық рөлдерде ойнаудан бастады. Алғашқы басты рөлін 1921 жылы «Қорғалған қыздар» фильмінде ойнады. Сол жылы ол «Бірінші махаббат», «Махаббаттың сүйкімділігі» және «Алданған жүректер» фильмдерінде де ойнады. 1920 жылдары Бакстер 48 фильмде түсті. Оның ең танымал нұсқаусыз фильмдері – «Ұлы Гэтсби» (1926), «Оңтүстік теңіздерінен келген Алома» (1926) онда ол биші Гилда Греймен бірге аралдағы махаббатқа толы рөлді ойнады, сондай-ақ Лон Чейнимен бірге «Занзибардың батысында» (1928) алкогольге тәуелді дәрігер рөлінде ойнады. Дэвид Шипман 1970 жылы былай деп жазды: «Ол – идеалды жігіт, атсыз Валентино, шейх киімінен айырылған. Ол – қыздардың бұрышта кездесетін жігіті, егер ол Уорнер Бакстер болса. Ол – далалық жалғыз әйелдің соңғы почта каталогындағы ерлер киімдеріне қарағанда көретін жігіті»; Джим Таллидің бұл бағасы 1936 жылы «Picturegoer» журналында жарияланды. Бакстер, әрине, почта арқылы тапсырылатын каталогтардағы және құрылтайларға арналған жарнамалардағы суреттерге, кардиган, пуловер немесе твид киімдерін үлгі ретінде көрсеткен ерлердің прототипі болды. Ол ерте дыбыстық кезеңде Голливудтың жетекші актерлерінің бірі болды. Оның өмірінде ешқандай жарқын оқиғалар, сенделулер, немесе Голливудтық мансап болған жоқ. Әйелдер оны жақсы көретін, себебі ол есейген және сенімді адам еді. Ол – актерлік жұмысты жақсы атқаратын, көбінесе өзінің материалдарына тәуелді болған актер еді. Материал жақсы болғанда, ол оң және ұнамды рөлдер ойнады. Оның мансабы ұзақ болды, бірақ қазір оны көбісі есіне алмайды. Бакстердің ең танымал рөлі – «Ескі Аризонада» (1929) «Сиско Кид» рөлі болды, осы рөл үшін ол екінші «Оскар» сыйлығын «Үздік актер» номинациясы бойынша жеңіп алды. Ол сондай-ақ «42-ші көше» (1933), «Гранд-Канария» (1934), «Бродвей Билл» (1934) және «Құпиялағандар» (1938) фильмдерінде де ойнады. 1936 жылға қарай Бакстер Голливудтағы ең көп жалақы алатын актер болды, бірақ 1943 жылға қарай ол B класты фильмдердегі рөлдерге түсіп, «Колумбия Пикчерс» үшін «Қылмыстық дәрігер» фильмдерінің бірнеше сериясында ойнады. Бакстер 1914 жылдан 1950 жылға дейін 100-ден астам фильмде ойнады. 1936 жылы Бакстер Джон Фордтың «Акула аралының тұтқыны» фильмінде Леонард Мальтин ең жақсы актерлік жұмысы деп санаған рөлді ойнады.

Baxter began his film career as an extra in 1914 in a stock company. He had his first starring role in 1921 in Sheltered Daughters. The same year, he acted in First Love, The Love Charm, and Cheated Hearts. Baxter starred in 48 features during the 1920s. His most notable silent roles were in The Great Gatsby (1926), Aloma of the South Seas (1926) as an island love interest opposite dancer Gilda Gray, and as an alcoholic doctor in West of Zanzibar (1928) with Lon Chaney. David Shipman wrote in 1970,"He is the beau ideal, a Valentino without a horse and the costume of a sheik. He is the fellow the girls meet around the corner, that is, if the fellow were Warner Baxter. He is the chap the lonely woman on the prairie sees when she looks at the men's ready to wear pages in the latest mail order catalogue"; this appraisal by Jim Tully appeared in Picturegoer in 1936. Baxter was certainly the inspiration for artwork in mail order catalogues and adverts for pipes, the prototype for men modelling cardigans or pullovers or tweeds. During the early sound period, he was one of Hollywood's leading actors. There was no éclat with him, no scandals, no Hollywood careering. Women liked him because he was mature and reliable. He was a good work horse of an actor, often at the mercy of his material. When it was good, he gave positive, likeable performances. It was a long career but he is hardly remembered today. Baxter's most notable starring role was as The Cisco Kid in In Old Arizona (1929), the first all talking Western, for which he won the second Academy Award for Best Actor. He also starred in 42nd Street (1933), Grand Canary (1934), Broadway Bill (1934), and Kidnapped (1938). By 1936, Baxter was the highest paid actor in Hollywood, but by 1943, he had slipped to B movie roles, and he starred in a series of Crime Doctor films for Columbia Pictures. Baxter had roles in more than 100 films from 1914 to 1950. In 1936, Baxter had what Leonard Maltin considered his finest job of acting in John Ford's The Prisoner of Shark Island.

Жеке қиындықтар мен күйзеліс

1930 жылдардың ортасында Бакстердің мансабы мен жеке өмірінде қиындықтар басталды. Студиялық жүйе және Fox компаниясының басты рөлдердегі актер болуы оны армандағаннан да бай етті, бірақ сонымен қатар оны бірқатар жеке мәселелерге душар етті. Бакстер досы Рональд Колманға қызғанышпен қарағанын айтты: "Ол кісіге қараңызшы. Ол жылына бір-екі фильм түсіреді. Ал мен жыл бойы дерлік күнде жұмыс істеуге мәжбүрмін". Ол өзінің келісімшарт бойынша актер ретіндегі жалақысынан бас тарта алмайтындай сезінді. Осы кезеңдегі оның ең жақсы рөлдері Fox Picture Corporation студиясынан қарызға алынған кезде ойналды. Мысалы, MGM студиясынан "Робин Гуд" рөліне алынған қарыз. Режиссер Уильям Веллманның 2015 жылы ұлы жазған өмірбаяндық еңбегінде бұл мәселелерге егжей-тегжейлі тоқталып айтылған. Веллманның сөзіне қарағанда, Бакстер қартайып, оны мазалаған ішімдік проблемасы бар екені көрініп тұрды. Бакстер Веллманға күндіз жақсы екенін, бірақ кешкі уақытта "жоғалып кететінін" айтты. Басты рөлдегі актер ретінде өзінің әлсіздігіне қоса, оның үй студиясы күшті сценарий бөлімімен танымал емес еді. Олар көрермендерге ұнағанда, өздерінің басты жұлдыздары бір типтегі оқиғалар мен кейіпкерлерді қайталайтын формулаға сүйенді. Көп жағдайда, тіпті Уилл Роджерс үшін де, актерлік келісімшарттың құны төмендеуі мүмкін еді. 1939 жылы ол жасы ұлғайып бара жатқандықтан, өте жас және жаңа актрисалармен бірге жұмыс істеуге наразылық білдірді. Лоретта Янгпен жұмыс істеу жақсы болды, өйткені ол үнсіз фильмдерден бері таныс еді және жанкүйерлер оны жас деп санамады, бірақ Линн Бари және Арлин Уилан сияқты жаңа актрисалар оны өте қиын жағдайға түсірді. 20th Century Fox компаниясымен келісімшарты аяқталуға жақын болған кезде ол зейнеткерлікке шығу туралы ашық айтты, бұл шешімді әйелі Виннифред Брайсонмен бірге қабылдады. 1941 жылы журналист Джимми Фидлер зейнетке шығу туралы әңгімелердің шындыққа жақын екенін мәлімдеді. "Адамның төрт ұлы" және "Қараңғыдағы әйел" фильмдері арасында ол психикалық күйзеліске ұшырады. Кейінгі жылдары ол сұхбаттарында бұл туралы ашық айтты: "Бұл - жаңбырды қуалау сияқты. Сіз оның соңын ешқашан көре алмайсыз. Әр рөл алдыңғысынан жақсы болуы керек, ал сен оны білместен, жүйке бұзылуың болады". 1936 жылы Бакстердің тапқан 284 000 доллары (2019 жылы 5 315 313,12 доллары) сол жылы келісімшарт бойынша ең көп жалақы алған актер екенін көрсетті. 1947 жылы ол екі фильмге түсуге келісімшарт бойынша 30 000 доллар (2019 жылы 348 337,37 доллары) тапты. Алайда ол өзінің мансабымен де, өмірімен де көңілі толық болды және бұл үшін әйеліне риза болды: "Мен екеуміз сөйлеспейінше ешқашан рөлді қабылдамаймын. Оның пікірін жоғары бағалаймын". Ол енді жоғары бюджетті фильмдер мен жұлдыз болу туралы ойламайтынын айтты: "Маған ақшаның қажеті жоқ, мен тек қызығушылықты сақтау үшін жұмыс істеймін. Алты жыл бұрын үлкен фильмде жақсы рөл ойнадым. Оны түсіру кезінде кернеу болды және мен қайтадан үрейленіп кеттім". Олар Калифорниядағы Малибудағы жағажай үйіне көшіп барды, күнге күйініп, жайлап жақсарып келе жатты. Бакстер кинодағы ең жақсы рөл - сериалдағы басты рөл деп ойлады. Ол осы тұжырымға түрлі "Кримик доктор" фильмдерін түсірген жылдары келді: "Бұл керемет. Мен жылына екі рет түсіремін. Columbia студиясы мені екі фильмді қатарынан түсіруге мүмкіндік берді. Бұл менің сегіз апталық уақытымды алады. Қалған уақытында демалып отырамын. Мен саяхаттадым. Өмірден рақат табамын". Брайсонмен некеде болғандықтан, ол актриса Бетти Брайсонмен туыс болды. Бетти Брайсон Виннифредтің әпкесі Вивианның қызы Элизабет Брайсон Мейкклежон болып дүниеге келді. 1931 жылдың 5 тамызында Бакстер басқа 40 актерлік құрам және экипаж мүшелерімен бірге "The Cisco Kid" фильмінің түсірілімін жүргізу үшін Тусонға бара жатқан Юмадан шығысқа қарай "Оңтүстік Тынық мұхиты Аргонавты" пойыздың жолдан шығуынан зардап шекпеді. Екі теміржолшы жолдан шығып қаза тапты. Бакстер, Кончита Монтенегро және Эдмунд Лоу пойыздың соңғы вагонындағы жолаушылар арасында болды. Бакстердің жағажай үйі көптеген жылдар бойы 77 Малибу жағажайында, Малибу, Калифорнияда орналасқан, 1942 жылғы сайлаушылар тізілімінде көрсетілгендей. Оның Сан-Хассинто тауларында да үйі болды. Ол Малибудағы қоғамдық істерде өте белсенді болды және 1946 жылдан бастап Малибуның құрметті мэрі болып тағайындалды, 1949 жылға дейін Брайан Донлевидің орнын ауыстырды. Бірнеше жыл бойы оның 80 акрлық жұмысшы фермасы Palm Springs-тен солтүстікке қарай 12 миль жерде Desert Hot Springs-те орналасқан, Warner Baxter Ranch, кейіннен Circle B Ranch деп аталды. Ол бірнеше жыл бойы батыс фильмдерінің түсірілім орны ретінде пайдаланылды. Ол 1945 жылдың ортасында 40 000 долларға сатылымға қойылды және бір жылдан кейін сатылды. Соғыс кезінде Бакстер Малибудағы рационирование тақтасының төрағасы болды және сонымен қатар Фресно және Бейкерсфилд аймандарындағы армия лагерьлерінде әскерлерге ойын-сауық көрсетті. Ол және оның әртістері қызметкерлер үшін ондаған күн және түнгі қойылымдар қойды. Бакстер Уильям Пауэллмен жақын дос болды, олармен бірге үш үнсіз фильмде ойнады, олардың ең жақсысы қазір жоғалған "Ұлы Гэтсби" еді. Ол 1937 жылы Жан Харло қайтыс болғанда Пауэллдің жанында болды. Жюльет Колманның әкесі туралы жазған өмірбаяндық еңбегінде оның әкесінің 2092 Mound Street мекенжайындағы үйінде және Castle Argyle-дың үстіндегі және артқы жағында, сондай-ақ Бакстердің South Beachwood Drive-дағы үйінде өткізілген коктейльдер, кешкі ас және теннис немесе покер ойындарынан тұратын жекелеген әлеуметтік айналым туралы егжей-тегжейлі айтылған. Бакстер актерлік қызметпен айналыспағанда, 1935 жылы револьверлерге арналған іздеу шамдарын ойлап тапқан изобретатель болды, бұл оқ атушыға түнде нысанды анық көруге мүмкіндік берді. Ол сонымен қатар төтенше жағдайларға жауап беретін қызметкерлерге екі блоктан қашықтықтан жол қозғалысын басқаруға мүмкіндік беретін радио құрылғысын жасады, бұл оларға қиылыстардан қауіпсіз өтуге көмектесті. Ол 1940 жылы құрылғыны Беверли-Хиллздегі қиылысқа орнатуға қаржы бөлді. 1951 жылы ол созылмалы ауруды жеңілдету үшін соңғы шара ретінде лоботомиядан өтті. 1951 жылдың 7 мамырында ол 62 жасында пневмониядан қайтыс болды және Глендейлдегі Forest Lawn Memorial Park зиратында жекелеген қысқа қызмет көрсетілді, ол кино астанасының ертерек күндерін еске түсіретін болды. Оның табыт көтерушілерінің арасында Рональд Колман және Уильям Пауэлл болды. Ол барлық мүлігін әйеліне қалдырды. Виннифред 1953 жылдың 15 қазанында Лас-Вегастағы Desert Inn мейрамханасында Сент-Луис архитекторларының бірі Фердинанд Герман Менгерге тұрмысқа шықты. Олар өмірінің соңына дейін бірге болды.

During the mid 1930s Baxter began to have career and personal troubles. The studio system and being a top leading man with Fox made him wealthy beyond his dreams but it also let him in for some significant personal problems. Baxter said he was envious of his friend Ronald Colman. "Look at that guy. He only makes one or two pictures a year. I've got to work practically every day in the year." He seemed unable to pry himself away from his salary as a contract star. Some of his better roles in this period were on loan out from his home studio, Fox Picture Corporation. His MGM loan out for Robin Hood of El Dorado was an example. Director William Wellman's recollections in the 2015 biography by his son went into some detail. Baxter, according to Wellman, was aging and troubled by that, as evidenced by a major drinking problem. Baxter told Wellman he was fine during the day but as evening approached he was "gone". Adding to his own insecurities as a leading man, his home studio was not known for having a strong story department. They relied on the formula of having their major stars repeat the same type of stories and characters when it reverberated with an audience. In many cases, even for Will Rogers, it often would decrease the value of the actor's contract. By 1939, he was publicly complaining about being teamed with new bright and very young actresses as he was advancing in years. He said working with Loretta Young was fine as she had been around since the silent days and fans did not view her as a youngster, but the new crop such as Lynn Bari and Arleen Whelan made him feel very uncomfortable. As his 20th Century Fox contract was nearing completion, he was openly talking of retiring, a decision he was making with his wife Winifred Bryson. By 1941, columnist Jimmie Fidler was stating the retirement talk was on the level. Some time between Adam Had Four Sons and Lady in the Dark he suffered a mental breakdown. Over the subsequent years, he was fairly candid about it in interviews. He said "It's like chasing a rainbow. You never see the end of it. Each part you get has to be better than the last one and before you know it you've got a nervous breakdown." The reported $284,000 ($5,315,313.12 in 2019) Baxter earned in 1936 was the highest paid contract actor that year. By 1947, he was reduced to earning $30,000 ($348,337.37 in 2019) per picture in a mere two picture deal. He was, however, more comfortable both with his career and his life, giving much credit to his wife. "I never take a role until we both talk it over. I have a high opinion of her judgment". He said he no longer cared about high budget films or being a star. "I don't need the money, and I work just to keep interested. I had a good part in a big picture about six years ago. There was tension in making it and I felt myself getting nervous again." They moved to their beach house in Malibu, California, soaking up the sun and gradually getting better. Baxter felt that the best role in motion pictures was being a leading man in a series. He had reached that conclusion during the production years of the various Crime Doctor films. "It's wonderful. I make two of them a year. Columbia has juggled it so I can make two in a row. That takes about eight weeks of my time. The rest of the year I relax. I travel. I enjoy life". Through his marriage to Bryson he was an uncle by marriage to actress Betty Bryson. Betty Bryson was born Elizabeth Bryson Meikklejohn, daughter of Winifred's sister, Vivian. On August 5, 1931, Baxter survived uninjured with 40 other cast and crew members the train derailment of the Southern Pacific Argonaut east of Yuma on route to Tucson for location shooting for The Cisco Kid. Two trainmen were killed in the derailment. Baxter, Conchita Montenegro, and Edmund Lowe were among the passengers in cars at the end of the train. The Baxter beach house was at 77 Malibu Beach, Malibu, California, for many years as noted in its 1942 voter roll. He also had a cabin in the San Jacinto Mountains. He was very active in Malibu civic affairs and was named honorary mayor of Malibu from 1946, replacing Brian Donlevy, through 1949. For a number of years, he had an 80 acre working ranch about 12 miles north of Palm Springs at Desert Hot Springs, the Warner Baxter Ranch, later renamed the Circle B Ranch. It was used for years as a location for western films. It was listed for sale in mid 1945 for a price of $40,000 and sold over a year later. During the war, Baxter was chairman of the Malibu Rationing Board and also did some troop entertaining in Army camps in the Fresno and Bakersfield areas. He and his entertainers put on dozens of day and night shows for the service men. Baxter was a close friend of William Powell, with whom he had starred in three silent films, the best of which was The Great Gatsby now considered lost. He was at Powell's side when Jean Harlow died in 1937. Juliet Colman's biography of her father describes in detail the very private social circle of cocktails, dinner and games of tennis or poker held between her father's Hollywood house at 2092 Mound Street above and behind the Castle Argyle, and Baxter's home on South Beachwood Drive. When not acting, Baxter was an inventor who co created a searchlight for revolvers in 1935, which allowed a shooter to more clearly see a target at night. He also developed a radio device that allowed emergency crews to change traffic signals from two blocks away, providing them with safe passage through intersections. He financed the device's installation at a Beverly Hills intersection in 1940. In 1951, he underwent a lobotomy as a last resort to ease the chronic pain. On May 7, 1951, he died of pneumonia at age 62 and was interred in Forest Lawn Memorial Park Cemetery in Glendale, California in a private funeral service described as markedly reminiscent of the film capital's earlier days. Among his pallbearers were friends Ronald Colman and William Powell. He left all his property to his wife. Winifred married St. Louis architect Ferdinand Herman Menger at the Desert Inn in Las Vegas, Nevada, on October 15, 1953. They would remain married until the end of her life.

Тану

1960 жылы Бакстер қайтыс болғаннан кейін Голливудтағы Даңқ аллеясындағы 6284 Голливуд бульварында өз жұлдызымен марапатталды.