Оливер Харди: Американдық комедия актерінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық актер (1892–1957)

Оливер Норвелл Харди (туған күні Норвелл Харди; 18 қаңтар 1892 – 7 тамыз 1957) – американдық комедиялық актер және Лорел мен Харди дуетінің бір бөлігі, олардың жұбы үнсіз фильмдер дәуірінде басталып, 1926 жылдан 1957 жылға дейін жалғасты. Ол комедиялық әріптесі Стэн Лорелмен бірге 107 қысқаметражды фильмде, толық метражды фильмдерде және эпизодтық рөлдерде ойнады. Оның алғашқы фильмі 1914 жылы «Әкесін алдау» («Outwitting Dad») болып табылады. Продюсер Хэл Роучпен жұмыс істемей тұрған кезінде, ол көптеген үнсіз фильмдерінде Бейб Харди ретінде таныстырылды.

Ерте өмір және білім

Оливер Харди 1892 жылғы 18 қаңтарда Джорджия штатының Гарлем қаласында Норвелл Харди болып дүниеге келді. Оның әкесі Оливер, Америка Азамат соғысының Конфедерация армиясының қатысушысы, 1862 жылғы 17 қыркүйекте Антиетам шайқасында жараланған және 16-шы Джорджия полкінің K ротасының офицері болған. Үлкен Оливер Харди әкесіне отбасының мақта шаруашылығының қалдықтарын басқаруға көмектесті. Кейін ол бөлшек сауда бизнесіне үлесін сатып алып, Колумбия округінде (Джорджия штаты) толық уақытты салық жинаушы болып сайланды. Хардидің анасы Эмили Норвелл, Вирджиния штатының Уильямсбург қаласынан шыққан Хью Норвелл мен Мэри Фрименнің ұрпағы Томас Бенджамин Норвеллдің қызы еді. Үлкен Харди мен Норвелл 1890 жылғы 12 наурызда үйленді; бұл оның екінші, ал оның үшінші некесі болды. 1891 жылы, Норвелл туылмай тұрып, отбасы Мэдисон қаласына (Джорджия штаты) көшіп келді. Ол Гарлемде туған болуы мүмкін, бірақ кейбір дереккөздерде оның анасының туған қаласы Covington, Джорджияда туылғаны айтылады. Оның әкесі ол дүниеге келгеннен кейін бір жылдың ішінде қайтыс болды. Харди бес баланың ең кішісі еді. Оның үлкен ағасы Сэм Окони өзенінде суға батып кетті; Харди оны өзеннен шығарды, бірақ оны қайта тірілте алмады. Бала кезінде Харди кейде қиын мінезді болды. Бесінші сыныпта ол Милджевиллдегі Джорджия әскери колледжіне жіберілді. 1905 жылы, 13 жасында, ол солтүстік Джорджиядағы Янг Харрис колледжіне күзгі семестрге жіберілді, оны 1906 жылдың қаңтарында сәтті аяқтады, бірақ ол қазіргі академия деп аталатын осы мекеменің кіші орта білім беру бөлімінде оқыды. Ол кезде екі жылдық колледждер болған жоқ. Ол музыка мен театрға ерте қызығушылық танытса да, ресми білімге қызығушылығы аз болды. Ол театрлық үйірмеге қосылды, кейіннен Атланта маңындағы пансионнан қашып, үйірмемен бірге ән айту үшін кетіп қалды. Оның әншілік қабілетін таныған анасы оны Атлантаға музыка және дауыс сабақтарына, ән мұғалімі Адольф Дам Петерсенге жіберді. Ол аптасына 3,50 долларға "Альказар" театрында ән айту үшін сабақтарын жиі жіберіп отырды. 1912 жылы ол Джорджия университетінде бір-екі курсқа жазылып, тек футбол ойнау үшін күзгі семестрде заң мамандығы бойынша оқыды. Ол ешбір ойынды өткірмейтін. Жасөспірім кезінде Харди өзін "Оливер Норвелл Харди" деп атай бастады, әкесінің құрметіне "Оливер" есімін қосты. Ол 1910 жылғы АҚШ халық санағында "Оливер Н. Харди" ретінде тіркелді және ол барлық келесі заңдық құжаттарында, неке туралы хабарламаларда және т.б. "Оливер" есімін бірінші аты ретінде пайдаланды. Харди Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы Соломон ложасының No. 20 үйінде масондыққа қабылданды, бұл оған шоу-бизнестегі алғашқы қадамдарында тұруға көмектесті. Ол Стэн Лорелмен бірге Сулы тышқандардың Ұлы орденіне қабылданды.

Oliver Hardy was born Norvell Hardy on January 18, 1892, in Harlem, Georgia. His father, Oliver, was a Confederate States Army veteran of the American Civil War who had been wounded at the Battle of Antietam on September 17, 1862, and was a recruiting officer for Company K, 16th Georgia Regiment. The elder Oliver Hardy assisted his father in running the remnants of the family's cotton plantation. He then bought a share in a retail business and was elected full time Tax Collector for Columbia County, Georgia. Hardy's mother, Emily Norvell, was the daughter of Thomas Benjamin Norvell, who was descended from Hugh Norvell of Williamsburg, Virginia, and Mary Freeman. The elder Hardy and Norvell married March 12, 1890; it was her second marriage and his third. The family moved to Madison, Georgia, in 1891, the year before Norvell's birth. He was likely born in Harlem, though some sources say that his birth occurred in Covington, Georgia, his mother's hometown. His father died less than a year after his birth. Hardy was the youngest of five children. His older brother Sam drowned in the Oconee River; Hardy pulled him from the river but was unable to resuscitate him. As a child, Hardy was sometimes difficult. In the fifth grade he was sent to Georgia Military College in Milledgeville. In 1905, when he was 13, he was sent to Young Harris College in north Georgia for the fall semester which he completed successfully in January 1906, however he was in the junior high component of that institution what is today known as an academy. At that time there were no two year junior colleges. He had little interest in formal education, although he acquired an early interest in music and theater. He joined a theatrical group and later ran away from a boarding school near Atlanta to sing with the group. His mother recognized his talent for singing and sent him to Atlanta to study music and voice with singing teacher Adolf Dahm Petersen. He skipped some of his lessons to sing in the Alcazar Theater for $3.50 a week. In 1912, he signed up for a course or two at University of Georgia as a law major for fall semester just to play football. He never missed a game. As a teenager, Hardy began styling himself "Oliver Norvell Hardy", adding the first name "Oliver" as a tribute to his father. He appeared as "Oliver N. Hardy" in the 1910 U. S. census, and he used "Oliver" as his first name in all subsequent legal records, marriage announcements, etc. Hardy was initiated into Freemasonry at Solomon Lodge No. 20 in Jacksonville, Florida which helped him with room and board when he was starting out in show business. He was inducted into the Grand Order of Water Rats along with Stan Laurel.

Ерте мансап

1910 жылы «The Palace» кинотеатрында, содан кейін «King Bee» студиясында жұмыс істеді, ол «Vim» студиясын сатып алды және Билли Рудж, Билли Уэст (Чарли Чаплиннің еліктеушісі) және комедиялық актриса Этель Бертон Палмермен бірге жұмыс істеді. Ол 1920 жылдардың басына дейін Уэсттің фильмдерінде жаман рөлдерді ойнауын жалғастырды, көбінесе Уэсттің Чаплиніне Эрик Кэмпбеллді еліктеді. 1916 және 1917 жылдар аралығында Харди қысқа мерзімді режиссерлік тәжірибе алды. Ол режиссер немесе қоса режиссер болған он қысқа фильмге авторлық құқығы бар, олардың барлығында өзі ойнады. 1917 жылы Харди Лос-Анджелеске көшіп, бірнеше Голливуд студиясында бос жұмыс істеді. 1918 мен 1923 жылдар аралығында «Vitagraph» үшін 40-тан астам фильм түсірді, көбінесе Ларри Семон үшін «жаман жігіт» рөлін ойнады. 1919 жылы ол әйелінен ажырасып, 1920 жылдың қараша айында алдын ала ажырасып, 1921 жылдың 17 қарашасында ажырасу ресми түрде болды. 1921 жылдың 24 қарашасында актриса Миртл Ривзға үйленді. Бұл неке де бақытсыз болды және Ривздің алкоголизмге шалдыққандығы айтылды. 1921 жылы ол Бронхо Билли Андерсон өндірген және Стэн Лорел ойнаған «Бақытты Ит» фильмінде пайда болды. Харди Стэннің кейіпкерін тонауға тырысқан қарақшы рөлін ойнады. Олар бірнеше жыл бойы бірге жұмыс істемеді. 1924 жылы Харди Хал Роуч студиясында «Біздің топ» және «Чарли Чейз» фильмдерімен жұмыс істей бастады. 1925 жылы «Оз сиқыршысы» фильмінде қалайы адам рөлін ойнады. Сондай-ақ сол жылы Джимми Финлейсонның қатысуымен және Стэн Лорелдің режиссерлігімен «Иә, иә, Нанетт!» фильмінде ойнады. (Кейінірек Финлейсон «Лорел мен Харди» фильмдер сериясында жиі қосалқы актер болды.) Ол Клайд Кук пен Бобби Рейдің қатысуымен түсірілген фильмдерде де қосалқы рөлдерді ойнауын жалғастырды. Харди 1926 жылы Лорел режиссерлік еткен «Байтақ әкелер» және «Мадам Мистерия» атты тағы екі қысқа фильмде ойнады. 1926 жылы Харди «Get 'Em Young» фильмінде ойнауға тиіс еді, бірақ ыстық қой етінен күйіп, күтпеген жерден ауруханаға түсті. Лорел Роуч студиясында гример және режиссер болып жұмыс істеді, сондықтан оны оның орнына шақырып алды. Лорел актерлік өнерін жалғастырып, Хардимен бірге «Голливудтан 45 минут» фильмінде пайда болды, бірақ олар бірде-бір сахнада бірге болған жоқ.

In 1910, The Palace, He then worked for the King Bee studio, which bought Vim, and worked with Billy Ruge, Billy West (a Charlie Chaplin imitator), and comedic actress Ethel Burton Palmer. He continued playing the villains for West well into the early 1920s, often imitating Eric Campbell to West's Chaplin. Between 1916 and 1917, Hardy experienced a brief directorial career. He is credited for directing or co directing ten shorts, all played by him. In 1917, Hardy moved to Los Angeles, working freelance for several Hollywood studios. He made more than 40 films for Vitagraph between 1918 and 1923, mostly playing the "heavy" for Larry Semon. In 1919, he separated from his wife, ending with a provisional divorce in November 1920 that was finalized on November 17, 1921. On November 24, 1921, he married actress Myrtle Reeves. This marriage was also unhappy, and Reeves was said to have become an alcoholic. In 1921, he appeared in the movie The Lucky Dog, produced by Broncho Billy Anderson and starring Stan Laurel. Hardy played the part of a robber trying to hold up Stan's character. They did not work together again for several years. In 1924, Hardy began working at Hal Roach Studios with the Our Gang films and Charley Chase. In 1925, he starred as the Tin Man in the Wizard of Oz. Also that year he was in the film Yes, Yes, Nanette!, starring Jimmy Finlayson and directed by Stan Laurel. (In later years, Finlayson frequently was a supporting actor in the Laurel and Hardy film series.) He also continued playing supporting roles in films featuring Clyde Cooke and Bobby Ray. Hardy would play two other shorts directed by Laurel, Wandering Papas and Madame Mystery, both in 1926. In 1926, Hardy was to appear in Get 'Em Young, but he was unexpectedly hospitalized after being burned by a hot leg of lamb. Laurel had been working as a gag man and a director at Roach Studios, so he was recruited to fill in. Laurel continued to act and appeared in 45 Minutes from Hollywood with Hardy, although they did not share any scenes together.

Стен Лорелмен бірге

1927 жылы Лорел мен Харди «Слипинг Визз», «Кашка шұба» (Маркс ағайындыларының 1933 жылғы фильмімен ешқандай қатысы жоқ) және «Вит Лав энд Хисс» фильмдерінде бірге түсуді бастады. Roach Studios-тің бас режиссері Лео МакКэри көрермендердің екеуіне деген реакциясын байқап, оларды жұптастыра бастады, нәтижесінде сол жылдың соңында Лорел мен Харди сериясы құрылды. Олар көптеген қысқаметражды фильмдер түсірді, оның ішінде «Ғасыр шайқасы» (1927) (әлемдегі ең ұлы пирог тастау салдары көрсетілген), «Некеде тұрған ерлер үйге қайту керек пе?» (1928), «Екі теңізші» (1928), «Бізге ұқсамаймыз» (1929, олардың дыбысты фильмдерге көшуін белгілейді), «Берт Маркс» (1929), «Блотто» (1930), «Братс» (1930), «Тағы бір керемет дау» (1930), «Үлкен бол!» (1931) және тағы да көптеген фильмдер. 1929 жылы олар алғашқы толық метражды фильмде, «Голливуд ревюі 1929» атты ревюдің бір бөлігінде ойнады, ал келесі жылы «Жұртшылық әні» атты Technicolor музыкалық фильмінде комедиялық рөлде пайда болды. Бұл фильмде олар алғаш рет түсті түсірілімге түсті, бірақ осы фильмнен тек бірнеше фрагмент сақталған. 1931 жылы олар өзінің алғашқы толық метражды фильмі «Бізге кешіріңіз» фильмінде ойнады және 1935 жылға дейін қысқа және толық метражды фильмдер түсіруді жалғастырды. 1932 жылы түсірілген «Музыкалық қорап» фильмі үздік қысқаметражды фильм номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, бұл олардың осындай сыйлыққа ие болған жалғыз тәжірибесі. 1937 жылы Харди мен Миртл Ривз ажырасып кетті. 1939 жылы Гарри Лэнгдонмен бірге Лорел мен Хэл Роуч арасындағы келісімшарт мәселесі шешілгенге дейін «Зенобияны» түсірді. Бірақ, ақырында жаңа келісімшарттар жасалды және команда «Ұшқыш екілік» (1939) фильмін түсіру үшін General Service Studios-тағы продюсер Борис Морросқа берілді. Сол жерде Харди Вирджиния Люсиль Джонсқа ғашық болды, ол келесі жылы оған үйленді. Олар өмірінің соңына дейін бақытты некеде өмір сүрді. 1939 жылы Лорел мен Харди Роуч студиясынан кеткенге дейін «Оксфордтағы арамшөп» және «Теңіздегі алаяқтар» фильмдерін түсірді. Олар USO үшін өнер көрсетіп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас әскерлерді қолдады. 1941 жылы Лорел мен Харди 20th Century Fox (сондай-ақ 1942 жылы Metro Goldwyn Mayer) компаниясымен келісімшарт жасасты. Бұл студиялар үлкен масштабта фильмдер түсірді, ал бастапқыда комедиандар тек B топтамасында актер ретінде жұмысқа алынып, сценарий мен монтаждау шешімдерін өндіріс тобына беруге мәжбүр болды. Фильмдер өте табысты болды, және бірте-бірте Лорел мен Хардиге шығармашылық үдеріске көбірек қатысуға рұқсат берілді. Лорел мен Харди соғыс жылдарында танымалдығын жоғалтпай, сегіз толық метражды фильмді аяқтады. MGM-нің екі фильмдік келісімі 1944 жылдың тамызында аяқталды, ал Fox-тың алты Лорел мен Харди фильмінен тұратын сериясы студия B топтамасын тоқтатуға байланысты 1944 жылдың желтоқсанында аяқталды. 1947 жылы Лорел мен Харди Ұлыбританияда алты апталық турнеге шықты. Бастапқыда олар қалай қабылданатындарына сенімді емес еді, бірақ олар барған жерде жанкүйерлермен толы болды. Турне Скандинавия, Бельгия, Франция және Король Георг VI мен Королева Елизавета үшін Корольдік командалық өнер көрсетулерін қамту үшін ұзартылды. Биограф Джон Маккейб олардың 1954 жылға дейін Ұлыбритания мен Францияда тікелей эфирде өнер көрсетуін жалғастырғанын, көбінесе Лорел олар үшін жазған жаңа эскиздер мен материалдарды пайдаланғанын жазды. 1949 жылы Хардидің досы Джон Уэйн оны «Күрескен Кентукилік» фильмінде қосалқы рөл ойнауды сұрады. Харди бұрын Уэйн мен Джон Фордпен «Даңқ қандай бағада?» атты пьесаның қайырымдылық қойылымында жұмыс істеген, ал Лорел бірнеше жыл бұрын қант диабетіне қарсы емделуді бастаған болатын. Бастапқыда ол тартынды, бірақ Лорелдің талабы бойынша рөлді қабылдады. Франк Капра оны 1950 жылы Бинг Кросбимен бірге «Жоғары шарықтау» фильмінде камео рөлін ойнауға шақырды. 1950-1951 жылдары Лорел мен Харди өзінің соңғы фильмін «Атолл К» (сонымен қатар «Утопия» деп те аталады) түсірді. Бұл қарапайым идея еді: Лорелге арал мұра болып қалды, ал жігіттер теңізге шығып, дауылға ұшырап, уранға бай жаңа аралды табады, бұл оларды қуатты және бай етеді. Бірақ фильмді халықаралық актерлер мен бригадасы бір-бірімен сөйлесе алмайтын еуропалық консорциум түсірді. Сонымен қатар, Лорел комедиялық дуэт стиліне сәйкес келетін сценарийді қайта жазуға мәжбүр болды, және екеуі де түсірілім кезінде ауыр физикалық аурудан зардап шекті. Лорел мен Харди екі рет тікелей теледидарда өнер көрсетті: 1953 жылы BBC шоуының тікелей эфирінде «Музыкаға бет бұру» және 1954 жылдың желтоқсанында NBC-нің «Бұл сіздің өміріңіз» бағдарламасында. Олар сонымен қатар 1955 жылы BBC шоуының «Бұл мюзик-холл» үшін түсірілген фильмде пайда болды, бұл олардың соңғы бірлескен өнері болды. 1955 жылы жұп Hal Roach Jr. компаниясымен «Ана әңгімелер» негізінде телешоулар сериясын шығару үшін келісімшарт жасады. Биограф Джон Маккейбтің сөзінше, олар NBC үшін түсті түсірілімге түсірілуі керек еді, бірақ Лорел инсульт алғандықтан және ұзақ емдеуді қажет еткендіктен серия кейінге қалдырды. Кейін сол жылы Лорел жазылып жатқанда Хардиге жүрек талмасы мен инсульт ұрып, одан кейін жазыла алмады.

In 1927, Laurel and Hardy began sharing screen time together in Slipping Wives, Duck Soup (no relation to the 1933 Marx Brothers' film), and With Love and Hisses. Roach Studios' supervising director Leo McCarey recognized the audience reaction to the two and began teaming them together, which led to the start of a Laurel and Hardy series later that year. They began producing a huge body of short movies, including The Battle of the Century (1927) (with one of the greatest pie fights ever filmed), Should Married Men Go Home? (1928), Two Tars (1928), Unaccustomed As We Are (1929, marking their transition to talking pictures) Berth Marks (1929), Blotto (1930), Brats (1930), Another Fine Mess (1930), Be Big! (1931), and many others. In 1929, they appeared in their first feature, in one of the revue sequences of Hollywood Revue of 1929, and the following year they appeared as the comic relief in a lavish Technicolor musical feature entitled The Rogue Song. This film marked their first appearance in color, yet only a few fragments of this film survive. In 1931, they starred in their first full length movie Pardon Us, and they continued to make features and shorts until 1935. The 1932 film The Music Box won an Academy Award for best short film, their only effort to receive such an award. In 1937, Hardy and Myrtle Reeves divorced. He made Zenobia with Harry Langdon in 1939 while waiting for a contractual issue to be resolved between Laurel and Hal Roach. Eventually, however, new contracts were agreed upon and the team was lent to producer Boris Morros at General Service Studios to make The Flying Deuces (1939). While on the lot, Hardy fell in love with Virginia Lucille Jones, a script girl whom he married the next year. They enjoyed a happy marriage for the rest of his life. In 1939, Laurel and Hardy made A Chump at Oxford and Saps at Sea before leaving Roach Studios. They began performing for the USO, supporting the Allied troops during World War II. In 1941 Laurel and Hardy were signed by 20th Century Fox (as well as Metro Goldwyn Mayer in 1942). These studios produced films on a larger scale, and initially the comedians were hired only as actors in the B picture division, forced to yield the writing and editing decisions to the production teams. The films proved very successful, and gradually both Laurel and Hardy were allowed more creative input. Laurel and Hardy completed eight features during the war years, with no loss of popularity. M G M's two picture pact expired in August 1944, and Fox's series of six Laurel & Hardy pictures ended when the studio discontinued B picture production in December 1944. In 1947, Laurel and Hardy went on a six week tour of the United Kingdom. They were initially unsure of how they would be received, but they were mobbed wherever they went. The tour was lengthened to include engagements in Scandinavia, Belgium, France, and a Royal Command Performance for King George VI and Queen Elizabeth. Biographer John McCabe writes that they continued to make live appearances in the United Kingdom and France until 1954, often using new sketches and material that Laurel had written for them. In 1949, Hardy's friend John Wayne asked him to play a supporting role in The Fighting Kentuckian. Hardy had previously worked with Wayne and John Ford in a charity production of the play What Price Glory? while Laurel began treatment for his diabetes a few years previously. He was initially hesitant, but he accepted the role at Laurel's insistence. Frank Capra invited him to play a cameo role in Riding High with Bing Crosby in 1950. During 1950–1951, Laurel and Hardy made their final film Atoll K (also known as Utopia). It was a simple concept; Laurel inherits an island, and the boys set out to sea where they encounter a storm and discover a brand new island, rich in uranium, making them powerful and wealthy. However, the film was produced by a consortium of European interests, with an international cast and crew that could not speak to each other. In addition, Laurel had to rewrite the script to make it fit the comedy team's style, and both suffered serious physical illness during the filming. Laurel and Hardy made two live television appearances: in 1953 on a live broadcast of the BBC show Face the Music, and in December 1954 on NBC's This Is Your Life. They also appeared in a filmed insert for the BBC show This Is Music Hall in 1955, their final appearance together. The pair contracted with Hal Roach Jr. to produce a series of TV shows based on the Mother Goose fables in 1955. According to biographer John McCabe, they were to be filmed in color for NBC, but the series was postponed when Laurel had a stroke and required a lengthy convalescence. Later that year while Laurel was recovering, Hardy had a heart attack and stroke from which he never recovered.

Өлім

1954 жылдың мамыр айында Харди жеңіл миокард инфарктіне ұшырады, содан кейін өмірінде алғаш рет денсаулығына қарай бастады. Ол бірнеше айдың ішінде 68 килограмнан астам салмақтан айырылып, сыртқы келбеті толыққанды өзгерді. Лорэл жазған хаттарда Хардидің дер кезінде емделімеген қатерлі ісігі болғаны айтылады, және осының салдарынан Хардидің тез салмақ жоғалтқаны болжамдалды. Екеуі де темекі шегуші еді; Хэл Роуч оларды "жүк вагондарының түтін шығаратын қондырғылары" деп сипаттады. 1956 жылдың 14 қыркүйегінде Хардиге ауыр инсульт оқиғасы болды, ол бірнеше ай бойы төсекте жатып, сөйлей алмады. Ол әйелі Люсильдің күтімінде үйде болды. 1957 жылдың тамыз айының басында тағы екі инсульттан кейін ол комаға түсіп, 1957 жылдың 7 тамызында 65 жасында ми тромбозынан қайтыс болды. Оның денесі кремацияланғаннан кейін, күлі Солтүстік Голливудтағы Вальхалла мемориалдық паркіндегі масондық бақта жерленді. Лорэл "жақын досы мен әріптесін" жоғалтқанына қатты қайғырды; оның дәрігері өзінің нашар денсаулығына байланысты жерлеуге бармауға кеңес берді, ал Лорэл "Бейб түсінетін болар" деді.

Мұра

Хардидің Голливудтың Даңқ аллеясындағы жұлдызы 1500 Вайн-стрит, Голливуд, Калифорнияда орналасқан. Лорел мен Харди Су сысқыштарының Ұлы орденіне енгізілді. Хардидің туған қаласы Гарлемде (Джорджия штаты) 2002 жылдың 15 шілдесінде ашылған шағын Лорел және Харди мұражайы бар. Қала жыл сайын Оливер Харди фестивалін өткізеді. "Стан және Олли" (2018) тамырлық фильмінде Стив Куган Лорел рөлінде, ал Джон С. Райли Харди рөлінде ойнады.