Кіріспе

Мидың соматосенсорлық қабығы – денеге тию сезімін қабылдайтын ми аймағы.

Нейроанатомияда біріншілік соматосенсорлық қабық мидың тері жапырағының орталықтан кейінгі жиегінде орналасқан және соматосенсорлық жүйенің бөлігі болып табылады. Ол алғашқыда Уайлдер Пенфилдтің беттік стимуляциялау зерттеулерінен және Бард, Вулси және Маршаллдың параллель беттік потенциал зерттеулерінен анықталды. Бастапқыда Бродманның 3, 1 және 2 аймақтарымен шамамен бірдей деп есептелгенімен, Каас жүргізген соңғы зерттеулер басқа сезімталдық аймақтарымен үйлесімділік үшін тек 3-ші аймақты "біріншілік соматосенсорлық қабық" деп атауды ұсынады, себебі ол сезімталдық енгізу аймақтарынан келетін таламокортикальдық проекциялардың көп бөлігін қабылдайды. Біріншілік соматосенсорлық қабықта тактильді бейнелеу аяқ басынан (ми шарсының жоғарғы бөлігінде) ауызға дейін (төменгі бөлігінде) реттелген түрде (кері бағытта) орналасқан. Дегенмен, кейбір дене бөліктері қабықтың ішінара жабысқан аймақтары арқылы басқарылуы мүмкін. Біріншілік соматосенсорлық қабықтың әр жарты шары дененің қарама-қарсы (контралатеральды) жағының тактильді бейнелеуін ғана қамтиды. Дене бөлігіне арналған біріншілік соматосенсорлық қабықтың мөлшері дене бетінің абсолюттік мөлшеріне пропорционалды емес, керісінше, сол дене бөлігінде орналасқан терідегі тактильді рецепторлардың салыстырмалы тығыздығына пропорционалды. Дене мүшесіндегі терідегі тактильді рецепторлардың тығыздығы әдетте сол дене бөлігінде сезілетін тактильді стимуляцияның сезімталдық деңгейін көрсетеді. Осы себепті адамның еріндері мен қолдары басқа дене мүшелеріне қарағанда кеңірек бейнеленген.

Бродманн аймақтары 3, 1 және 2

Бродманн аймақтары 3, 1 және 2 адам миының негізгі соматосенсорлық қабығын құрайды (немесе S1). Бродманн миды сәл көлбеу кескендіктен, ол алдымен 1-аймаққа кездесті; бірақ алдыңғыдан артқа қарай Бродманн белгілемелері 3, 1 және 2 болып тізіледі. Бродманн аймағы (БА) 3, 3a және 3b деп аталатын екі цитоархитектоникалық аймаққа бөлінеді.

Клиникалық маңызы

Бастапқы соматосенсорлық қабықшаға әсер ететін зақымданулар ерекше белгілерге алып келеді, олардың ішінде: аграфестезия, астерогнозия, гемигипестезия, сондай-ақ діріл, проприоцепция және нәзік сезімнің жоғалуы (өйткені медиалды лемнискаль жолының үшінші дәрежелі нейроны қабықшада синапс құра алмайды). Егер зақымдану басым емес жарты шарға тисе, геминеглект тудыруы мүмкін. 3, 1 және 2-Бродман аймақтарының зақымдануы контралатеральды гемигипестезия мен астерогнозияға әкеледі. Бұл сонымен қатар ноцицепцияны, термоцепцияны және жалпы сезімді азайтуы мүмкін, бірақ спиноталамустық жолдан түсетін ақпарат негізінен мидың басқа аймақтарымен қабылданады (оралдық қабықша мен цингулятты жиырылғанға қараңыз), сондықтан бұл белгілер басқаларына қарағанда аз маңызды.