Кіріспе

Такао класындағы ауыр крейсер "Чокай" (鳥海) – он қару, төрт қару, сегіз 93-ші типті торпеда түтігі және түрлі ұшаққа қарсы қарулармен жабдықталған ауыр крейсер. Чокай тауының құрметіне аталған "Чокай" кемесі 1932 жылы Мицубисидің Нагасакидегі кеме құрылыс шеберханасында, Жапон императорлық теңіз күштерінің "Шешуші шайқас" стратегиясын ескере отырып салынды. "Чокай" Тынық мұхиты соғысы кезінде көптеген шайқастарға қатысты, соның ішінде Гуадалканал жанындағы Саво аралы шайқасында, онда ол басқа жапондық крейсерлермен бірге "Астория", "Винсенс" және "Куинси" ауыр крейсерлерін батырды. 1944 жылдың қазан айында Самар шайқасында батып кетті.

Дизайн

Такао класының крейсерлері бұрынғы конструкцияның жетілдірілген нұсқасы болды, оларда эксперименталды жеңіл крейсерді дамыту барысында алынған техникалық элементтер енгізілді. Жапон крейсері Юбари. Олардың ерекшелігі – үлкен, көлбеу негізгі түтіндігі және кіші, тік, екінші түтіндігі. Миоко класындағы мәселелерді шешу мақсатында Такао класы қалың бронямен жабдықталды, екі мақсатты бас қарулары ұшақтарға қарсы қолданылуы мүмкін болды, ал торпедалық аппараттар қауіпсіздікті арттыру үшін жоғарғы палубаға көшірілді. Дегенмен, бұрынғылары сияқты, Такао класы да жоғары ауырлыққа ие болды. Такао класының «Чокай» крейсерінің ұзындығы , ені , суDraftы болды және 35,25 түйін жылдамдыққа қабілетті еді. Содан кейін «Чокай» ауыр крейсер «Асторияны» нысанаға алды, ал «Аоба», «Како» және «Кинугаса» қосылғанда «Астория» батып кетті. Соңында, басқа крейсерлер «Квинси» крейсерін өртеп, батырғанда, «Чокай» екі ұзын торпедасымен «Винсенс» ауыр крейсерін батырды. Саво аралы шайқасы – соғыстағы Жапонияның ең ауқымды теңіз жеңістерінің бірі. Одақтастардың төрт ауыр крейсері батып, тағы бірнеше кеме зақымдалды немесе іс-қимылдан шықты. Алайда, «Чокай» «Квинси» мен «Асториядан» бірнеше рет зақымданып, «А» мұнарасын істен шығарды және 34 адам қаза тапты. «Чокай» уақытша жөндеу үшін Рабаулға қайта оралды. Соломон аралдарындағы науқанның қалған бөлігінде «Чокай» АҚШ Әскери-теңіз күштерімен бірнеше түнгі шайқастарда күресті, түрлі, бірақ көбінесе аз зақымдарға ұшырады.

Кейінгі іс-қимыл

Гуадалканалдан соңғы эвакуациядан кейін 8-ші флоттың бас кемесі ретінде босатылған Чокай 1943 жылғы 20 ақпанда Йокосукаға қайтып келді. 1943 жылдың қалған бөлігінде және 1944 жылдың бірінші жартысында түрлі шағын міндеттерді орындаған Чокай 1944 жылғы 3 тамызда жапондық крейсер «Такао», жапондық крейсер «Мая», жапондық крейсер «Атаго» және Чокайден құралған «Крейсерлік 4-ші дивизияның» («CruDiv 4») бас кемесі болды. Барлық төрт кеме Филиппин теңізіндегі шайқасқа қатысты.

Лейте шығанағы шайқасы

CruDiv 4 - Филиппиндегі Лейте шығанағы шайқасының әртүрлі шайқастарына қатысқан IJN-нің адмирал Такео Куританың алып флотының, крейсерлер мен эсминецтердің бір бөлігі болды. CruDiv 4 1944 жылдың 23 қазанында қатты суасты қайықтардың шабуылына ұшырады, нәтижесінде жапондық крейсер «Майя» мен жапондық крейсер «Атаго» (Куританың штаб-кемесі болған, бірақ ол аман қалды) батып кетті, ал жапондық крейсер «Такао» қайта жөндеуге келмейтіндей зақымдалды, соның салдарынан «Чокай» CruDiv 4-тің жалғыз зақымдалмаған кемесі болып қалды. «Чокай» кейін Бесінші крейсерлік дивизияға жіберілді, онда 1944 жылдың 24 қазанындағы әуе шабуылынан аман қалды, ал «Мусаси» линкоры батып кетті.

Самар маңындағы шайқаста батып кеткен

25 қазан күні таңертең «Чокай» американдық эскорттық кемелердің, эсминецтердің және эскорттық эсминецтердің күштерімен Самар шайқасында кездесті. АҚШ эскорттық кемелеріне жақындағанда «Чокай» кемесінің сол жағындағы орта бөлігі осы күштің эскорттық кемелері мен эсминецтерінің 5"/38 калибрлі зеңбіректернен бірнеше рет атылды. Сол кезде, осы оқтардың бірі сегіз палубаға орнатылған жапондық 93-түрлі «Ұзын найза» торпедаларын іске қосып жіберген болуы мүмкін деп есептелді; алайда, 2019 жылғы экспедиция «Чокай» торпедаларының әлі де зақымдалмағанын анықтады. Киткун шығанағынан келген TBM «Авангер» бомбалаушысы оның алдыңғы машина бөліміне 230 кг салмақтағы бомба тастағанға дейін «Чокай» кемесінде жарылыс болды. Өрт шығып, кеме суға батып, қимылсыз қалды. Сол күні ол жапондық «Фудзинами» эсминцінің торпедаларымен батырылды, ол «Чокай» экипажының бір бөлігін құтқарып алды. Екі күннен кейін «Фудзинами» кемесі барлық экипажымен бірге, соның ішінде «Чокай» кемесінен аман қалғандармен суға батып кетті.

Қалдық

Чокай Филиппин тереңдігінің шетіндегі суда тік тұр. RV Petrel 2019 жылдың 5 мамырында Чокайдың қалған жерін тапты және 30 мамырда ROV арқылы оны зерттеді.