Кіріспе

Автономиялық протоанархистік қоғамның түрі Пираттық утопияларды анархист жазушы Питер Ламборн Уилсон анықтады, ол бұл терминді 1995 жылғы «Пираттық утопиялар: мавр корсарлары және еуропалық бас тартқандар» кітабында пираттардың жабдықтау үшін пайдаланған құпия аралдар ретінде қолданды. Уилсонның тұжырымдамасы көбінесе болжамдарға негізделген, бірақ ол осы идеяға біршама қиял қосып жатқанын мойындайды. Уилсон пікірінше, бұл пираттардың бекіністері үкіметтердің билігіне бағынбаған және шексіз еркіндікті қабылдаған автономды протоанархистік қоғамдардың ерте нысандары болды.

Барбария жағалауы

Барбария жағалауында (Сале, Алжир және Тунис) орналасқан бұл базалар 16-18 ғасырларда дін тастаған мұсылман қарақшыларына пана болды. "Барбариялық корсарлар" аталған қарақшылар еуропалық кемелерді тонап, ондаған мың адамды құлдыққа салды. Вильсон 17 ғасырдағы Мароккодағы Сале қарақшы республикасына ерекше назар аударды, онда жеке тіл пайда болған болуы мүмкін. Басқа да қарақшы мемлекеттері сияқты, олар кейде еуропалық елдермен шарттар жасасып, олардың кемелеріне шабуыл жасамауға келісіп отырды. Уилсон/Бейдің Уақытша автономиялық аймақтар туралы идеясы пираттық утопияларға жасаған тарихи шолуынан туындады. Оларды сипаттай келе Вильсон былай деді:

Исламмен байланысы

Уилсон еуропалықтардың көптеп ислам дінін қабылдап, "Ренегадос" құрып, пираттық қасиетті соғысқа қосылғаны туралы жазады. Содан кейін ол 17 ғасырдағы еуропалықтар мен исламға қатысты қарсылығы туралы қызықты көзқарас ұсынады. Ол еуропалықтар исламға қарсы болған ба, әлде исламның пираттарды қызықтырған "тартымды жағы" болған ба деп сұрайды? Ислам пираттарға қандай қызығушылық тудырды, немесе көптеген еуропалықтардың сенімдерінде өзгеріс болды ма? Уилсон бұл ерлер мен әйелдердің өз отандарында діннен тайғандар және сатқындар саналғанын, бірақ христиандықтан ерікті түрде бас тартуларының әлеуметтік қарсылықтың бір түрі ретінде қарастырылуы мүмкін екенін жазады.

Азатшылық

Либертатия (Либерталия деп те аталады) – 17 ғасырдың соңында Мадагаскарда капитан Джеймс Миссон басшылығымен қарақшылар құрған, болуы мүмкін емес анархистік колония. Либертатияның нақтыда бар болғаны әлде жоқ па деген мәселе даулы. Капитан Чарльз Джонсон өз кітабы «Пираттардың жалпы тарихында» Либертатияны сипаттаған. Кітаптың көп бөлігі шындық пен қиялдың араласуынан тұрады, сондықтан Либертатия туралы айтылған әңгіме толығымен ойдан шығарылған болуы мүмкін. Джонсонның сипаттамасына сәйкес, Либертатия шамамен 25 жылға созылған. Оның нақты орналасқан жері белгісіз, алайда көптеген дереккөздер оның Антонгиль шығанағынан Мананжариға дейін, оның ішінде Сент-Мари және Фолпойнт аралына дейін созылғанын көрсетеді. Томас Тью, Миссон және итальяндық доминикан дін қызметкері Каракчоли оның құрылуына қатысқан.

Әдебиет пен танымал мәдениетте

"Қызыл түннің қалалары" – американдық жазушы Уильям С. Берроуздың романы. Ол капитан Джеймс Миссон белгілеген ережелер бойынша өмір сүру еркіндігін іздейтін радикалды қарақшылар тобының төңірегінде өрбиді. Пираттар республикасын құруға жасалған тың тырысыс (британдық немесе испандық үкімшіліктен еркіндік) Ubisoft компаниясының "Assassin's Creed IV: Black Flag" видео ойынының маңызды сюжеттік элементі болып табылады. "Кариб теңізінің қарақшылары 3: Әлемнің соңы" фильмінде басты кейіпкерлер "Кеме қақпағы" деп аталатын, қираған кемелерден және платформалардан салынған қалаға жиналады. "Қара желкендер" телесериалы негізінен Нассаудың тарихи қарақшы тұрғындары мен Роберт Луис Стивенсонның "Қазына аралы" романынан алынған кейіпкерлерге негізделген. Либерталия да "Uncharted 4: A Thief's End" видео ойынының маңызды сюжеттік элементі және оқиға орны болып табылады. Алайда, осы нұсқада Либерталияны пират Генри Эйвери және басқалары – Тью, Энн Бонни және Эдвард Ингленд құрған. 2015 жылғы "Fallout 4" видео ойынында "Либерталия" деп аталатын аймақ бар. Бұл аймақ – әртүрлі қиындылардан жасалған жағалау платформаларынан тұрады және үлкен қарақшылар тобының мекеніне айналған. Британдық автор Уоррен Эллис Брюс Стерлингтің "Пират утопиясы" кітабында Либерталияның болуына қарсы пікірлер туралы жазады.