Кіріспе

Француз композиторы

Жерар Анри Гризе (Gérard Henri Grisey; 17 маусым 1946 – 11 қараша 1998) – ХХ ғасыр француз композиторы, қазіргі заманғы классикалық музыканың авторы. Оның шығармалары көбінесе музыкадағы спектралистік қозғалыспен байланысты, және ол осы қозғалыстың негізін қалаушылардың бірі болды.

Өмірбаян

Грисэй 1946 жылғы 17 маусымда Белфортта дүниеге келген. Өте ерте жасынан-ақ Грисэй музыка құрастыру және оқуға зор қызығушылық танытып, үлкен талант көрсетті, 9 жасында музыка туралы алғашқы эссесін жазды. 1963-1965 жылдары Германияның Троссинген қаласындағы консерваторияда оқыды. Содан кейін 1965-1967 жылдары Оливье Мессьенмен, ал 1968-1972 жылдары қайтадан Ұлттық музыка консерваториясына түсіп оқыды. Мессьеннің басшылығымен Консерваторияда фортепианомен сүйемелдеу, гармония, контрапункт, фуга және композиция бойынша жүлделерді жеңіп алды. Сонымен қатар, 1969 жылы Жан Этьен Мариден электроакустиканы, 1972 жылы Дармштадтер Ferienkurse-де Карлхайнц Штокхаузен, Янис Ксенакис және Дьердь Лигетиден композицияны, ал 1974 жылы Faculté des Sciences-те акустиканы оқыды. 1969 жылғы жазда Сиенадағы Accademia Chigiana-да қосымша оқулармен айналысты. Грисэй Рим сыйлығын жеңіп алып, 1972-1974 жылдары Римдегі Вилла Медичиде тұру мүмкіндігіне ие болды. Сол жерде ол Тристан Мурайльмен достық қарым-қатынас орнатты, олар 1973 жылы Роджер Тессье және Михаэль Левинаспен бірге L'Itinéraire тобын құрды, кейіннен Хью Дюфор да қосылды. 1974-1975 жылдары Париж VI университетінде Эмиль Лейппен акустиканы оқыды, ал 1980 жылы IRCAM (Institut de recherche et coordination acoustique/musique) институтында Дэвид Вессель мен Марк Баттье ұйымдастырған компьютерлік музыка курсында стажерлік тағылымдамасын өтті. Сол жылы Грисэй Берлиндегі D.A.A.D. (Berliner Künstlerprogramm des DAAD) бағдарламасы бойынша қонақ ретінде болды. Кейін ол Калифорния университетіне, Берклиге барып, 1982-1985 жылдарға немесе 1986 жылға дейін теория және композиция профессоры болып тағайындалды. Еуропаға оралғаннан кейін 1987 жылдан өмірінің соңына дейін Париж консерваториясында оркестрлеу және композиция профессоры қызметін атқарды, сонымен қатар Францияда (Centre Acanthes, Лион, Париж) және шетелде (Дармштадт, Фрайбург, Милан, Реджо-Эмилия, Осло, Хельсинки, Мальмё, Гётеборг, Лос-Анджелес, Стэнфорд, Лондон, Мәскеу, Мадрид және т.б.) көптеген композициялық семинарлар өткізді. Белгілі шәкірттері үшін. Жерар Грисэй 1998 жылғы 11 қарашада Парижде аневризманың жарылуынан 52 жасында қайтыс болды.

Музыкалық стиль

Грайсидің музыкасы көбінесе спектральді музыка жанрына жатады, оны ол композитор Тристан Мурайлмен бірге негіздеген деп саналады, бірақ кейін сұхбаттары мен жазбаларында бұл атаудан бас тартты. Британдық журналист Том Сервистің айтуынша, "Оның жетістігі жиі жаңа музыканың тағы бір құмарлық белгісіне, "спектрализмге" дейін кемітілді – бұл Грайси өмірінің соңында мойындамаған санақ". Дегенмен, ол мансабының көп бөлігін гармониялық обертон мен шу арасындағы дыбыстық түстер спектрін зерттеуге жұмсады. Одан бөлек, ол баяу дамитын музыкалық процестерге қызығушылық танытты және көптеген шығармаларында музыкалық уақытты маңызды элемент етіп пайдаланды. Ол былай деді: "Біз музыканттармыз және біздің үлгіміз – әдебиет емес, дыбыс, математика емес, театр емес, бейнелеу өнері емес, кванттық физика емес, геология емес, астрология емес немесе акупунктура емес – дыбыс".