Француз композиторы және пианист Франсис Пуленк

Кіріспе

Француз композиторы және пианині (1899–1963)

Франсис Жан Марсель Пуленк (fʁɑ̃sis ʒɑ̃ maʁsɛl pulɛ̃k; 7 қаңтар 1899 – 30 қаңтар 1963) – француз композиторы және пианині. Оның шығармаларына әндер, соло фортепиано туындылары, камералық музыка, хор музыкасы, опералар, балеттер және оркестрлік концерттік музыка жатады. Ең белгілі туындыларының бірі – фортепиано сюитасы «Trois mouvements perpétuels» (1919), балет «Les biches» (1923), клавесин мен оркестрге арналған «Concert champêtre» (1928), Орган концерті (1938), опера «Dialogues des Carmélites» (1957) және сопрано, хор мен оркестрге арналған «Gloria» (1959). Өркендеген кәсіпкердің жалғыз ұлы болғандықтан, Пуленктен әкесінің ізін жалғап, отбасылық фирмаға кіруі күтілген, сондықтан оған музыкалық колледжге түсуге рұқсат берілмеді. Ол пианист Рикардо Виньеспен оқыды, ол композитордың ата-анасы қайтыс болғаннан кейін оның ұстазы болды. Пуленк Эрик Сатимен де танысты, оның жетекшілігімен ол «Les Six» деп белгілі жас композиторлар тобының мүшесі болды. Пуленк өзінің ерте туындыларында көтеріңкі көңіл күйімен және бейшараптығымен танымал болды. 1930 жылдары оның мінезінің жаңа, терең жағы көрінді, әсіресе 1936 жылдан бастап жазған діни музыкасында, ол оңай-жеңіл туындыларын жасаумен ауыстырып алмастырды. Композиторлық қызметінен басқа, Пуленк шебер пианист болды. Ол әсіресе баритон Пьер Бернакпен (оған вокалдық шығармалар жазуда кеңес берген) және сопрано Дениз Дювальмен өнерлесуімен атақты болды. Ол екеуімен бірге Еуропа мен Америкада гастрольдік сапарлар жасады және пианист ретінде көптеген жазбалар жасады. Пуленк граммофонның маңыздылығын бірінші болып түсінген композиторлардың бірі болды және 1928 жылдан бастап көптеген жазбалар жасады. Өмірінің соңғы жылдарында және оның өлімінен кейін ондаған жылдар бойы Пуленк, әсіресе туған елінде, әзіл-қалжыңды, жеңіл композитор ретінде танымал болды, ал оның діни музыкасы көбінесе назардан тыс қалды. XXI ғасырда оның терең туындыларына көбірек назар аударылды, «Dialogues des Carmélites» және «La voix humaine» опералары дүние жүзінде көптеген жаңа қойылымдарда орындалды, сондай-ақ оның әндері мен хор музыкасының көптеген тікелей эфирдегі және жазылған орындалулары болды.

Francis Jean Marcel Poulenc (fʁɑ̃sis ʒɑ̃ maʁsɛl pulɛ̃k; 7 January 189930 January 1963) was a French composer and pianist. His compositions include songs, solo piano works, chamber music, choral pieces, operas, ballets, and orchestral concert music. Among the best known are the piano suite Trois mouvements perpétuels (1919), the ballet Les biches (1923), the Concert champêtre (1928) for harpsichord and orchestra, the Organ Concerto (1938), the opera Dialogues des Carmélites (1957), and the Gloria (1959) for soprano, choir, and orchestra. As the only son of a prosperous manufacturer, Poulenc was expected to follow his father into the family firm, and he was not allowed to enrol at a music college. He studied with the pianist Ricardo Viñes, who became his mentor after the composer's parents died. Poulenc also made the acquaintance of Erik Satie, under whose tutelage he became one of a group of young composers known collectively as Les Six. In his early works Poulenc became known for his high spirits and irreverence. During the 1930s a much more serious side to his nature emerged, particularly in the religious music he composed from 1936 onwards, which he alternated with his more light hearted works. In addition to his work as a composer, Poulenc was an accomplished pianist. He was particularly celebrated for his performing partnerships with the baritone Pierre Bernac (who also advised him in vocal writing) and the soprano Denise Duval. He toured in Europe and America with both of them, and made a number of recordings as a pianist. He was among the first composers to see the importance of the gramophone, and he recorded extensively from 1928 onwards. In his later years, and for decades after his death, Poulenc had a reputation, particularly in his native country, as a humorous, lightweight composer, and his religious music was often overlooked. In the 21st century, more attention has been given to his serious works, with many new productions of Dialogues des Carmélites and La voix humaine worldwide, and numerous live and recorded performances of his songs and choral music.

Алғашқы жылдар

Поленк 1899 жылғы 7 қаңтарда Париждегі 8-ші округінде, Эмиль Поленк пен оның әйелі Женни Ройердің кіші баласы және жалғыз ұлы болып дүниеге келді. Эмиль Поленк фармацевтикалық препараттарды табысты өндіретін Poulenc Frères компаниясының (кейіннен Rhône Poulenc) серіктесі болды. Ол Авейрон департаментіндегі Эспалионнан шыққан діндар католик отбасының мүшесі еді. Женни Поленк Париждің көркемөнерге кең қызығушылық танытқан отбасынан шыққан. Поленктің пікірінше, оның мінезінің екі жағы осы ортадан қалыптасты: әкесінің отбасындағы терең діни сенім және анасының дүниеге деген көзқарасы мен көркемдік бейімділігі. "Voyou" сөзінің ағылшын тілінде нақты мағынасы жоқ, оны "нағыз балдырған", "көше баласы", "жаман бала", "әдепсіз", "бұзақы" және "тәлкектеп жүретін" деп аударуға болады. Поленк бес жасынан бастап фортепиано сабақтарын алды; сегіз жасында ол алғаш рет Дебюссидің музыкасын естіп, дыбыстың ерекшелігіне тәнті болды. Оның дамуына әсер еткен басқа композиторлар Шуберт пен Стравинский болды: біріншісінің "Қысқы саяхат" және екіншісінің "Жазғы күндізгі ритуалдары" оған терең әсер етті. Әкесінің талабы бойынша Поленк музыка консерваториясының орнына Париждегі Лицей Кондорседе оқыды. 1916 жылы балалық шақтағы досы Реймонд Линоссиер (1897–1930) Поленкті Адриен Монньенің кітап дүкені – Maison des Amis des Livres-ке таныстырды. Онда ол авангард ақындары Гвийом Аполлинер, Макс Якоб, Поль Элуар және Луи Арагонмен танысты. Кейіннен ол олардың көптеген өлеңдерін музыкаға қойды. Сол жылы ол пианист Рикардо Виньестің шәкірті болды. Биограф Анри Хелл Виньестің шәкіртіне тигізген әсерінің тереңдігін, Поленктің фортепиано техникасы мен клавиатуралық шығармаларының стиліне қатысты атап өтті. Поленк кейін Виньес туралы былай деді: Ол өте тартымды адам, ерекше хидалго, орасан зор мұрттары, таза испан стиліндегі кең қақпақты сомбреросы және мен педальды жеткілікті өзгертпеген кезде менің аяқтарымды соққылайтын түймелі бут киімдері болған. Мен оны қатты құрметтедім, өйткені 1914 жылы ол Дебюсси мен Равельді орындайтын жалғыз виртуоз еді. Виньеспен болған кездесу мен үшін маңызды болды: мен оған өмірімнің барлығын қарыздымын. Шын мәнінде, музыкадағы алғашқы әрекеттерім мен фортепиано туралы барлық білімімді Виньеске қарыздымын. Поленк он алты жасқа келгенде анасы қайтыс болды; екі жылдан кейін әкесі де қайтыс болды. Виньес тек мұғалім ғана емес, Мириам Чименстің сөзімен айтқанда, жас жігіттің "рухани ұстазына" айналды. Оның арқасында Поленк оның ерте дамуына көмектескен екі композитормен – Жорж Орик пен Эрик Сатимен танысты. Орик, Поленкпен бір жаста болған, музыкалық жағынан ерте дамыды; екеуі танысқан кезде Ориктің музыкасы маңызды Париж концерттерінде орындалған болатын. Екі жас композитордың музыкалық көзқарасы мен құлшынысы ұқсас болды, ал Поленктің өмірінің соңына дейін Орик оның ең сенімді досы және кеңесшісі болды. Поленк Сатидің өзіне тигізген әсерін "рухани және музыкалық жағынан бірден және кеңінен" деп сипаттады. Пианист Альфред Корто Поленктің "Үш мәңгілік қозғалысы" Сатидің қазіргі интеллектуалдық айналымның сезімтал стандарттарына бейімделген ирониялық көзқарасының көрінісі екенін айтты.

Poulenc was born in the 8th arrondissement of Paris on 7 January 1899, the younger child and only son of Émile Poulenc and his wife, Jenny, née Royer. Émile Poulenc was a joint owner of Poulenc Frères, a successful manufacturer of pharmaceuticals (later Rhône Poulenc). He was a member of a pious Roman Catholic family from Espalion in the département of Aveyron. Jenny Poulenc was from a Parisian family with wide artistic interests. In Poulenc's view, the two sides of his nature grew out of this background: a deep religious faith from his father's family and a worldly and artistic side from his mother's. "Voyou" has no exact English translation, and as well as "naughty boy", it has been variously rendered as "ragamuffin or street urchin", "guttersnipe", "bad boy", "bounder", "hooligan", and "rascal".|group= n

Poulenc grew up in a musical household; his mother was a capable pianist, with a wide repertoire ranging from classical to less elevated works that gave him a lifelong taste for what he called "adorable bad music". He took piano lessons from the age of five; when he was eight he first heard the music of Debussy and was fascinated by the originality of the sound. Other composers whose works influenced his development were Schubert and Stravinsky: the former's Winterreise and the latter's The Rite of Spring made a deep impression on him. At his father's insistence, Poulenc followed a conventional school career, studying at the Lycée Condorcet in Paris rather than at a music conservatory. In 1916 a childhood friend, Raymonde Linossier (1897–1930), introduced Poulenc to Adrienne Monnier's bookshop, the Maison des Amis des Livres. There he met the avant garde poets Guillaume Apollinaire, Max Jacob, Paul Éluard and Louis Aragon. He later set many of their poems to music. In the same year he became the pupil of pianist Ricardo Viñes. The biographer Henri Hell comments that Viñes's influence on his pupil was profound, both as to pianistic technique and the style of Poulenc's keyboard works. Poulenc later said of Viñes:

He was a most delightful man, a bizarre hidalgo with enormous moustachios, a flat brimmed sombrero in the purest Spanish style, and button boots which he used to rap my shins when I didn't change the pedalling enough. I admired him madly, because, at this time, in 1914, he was the only virtuoso who played Debussy and Ravel. That meeting with Viñes was paramount in my life: I owe him everything In reality it is to Viñes that I owe my fledgling efforts in music and everything I know about the piano. When Poulenc was sixteen his mother died; his father died two years later. Viñes became more than a teacher: he was, in the words of Myriam Chimènes in the Grove Dictionary of Music and Musicians, the young man's "spiritual mentor".|group= n Through him Poulenc became friendly with two composers who helped shape his early development: Georges Auric and Erik Satie. Auric, who was the same age as Poulenc, was an early developer musically; by the time the two met, Auric's music had already been performed at important Parisian concert venues. The two young composers shared a similar musical outlook and enthusiasms, and for the rest of Poulenc's life Auric was his most trusted friend and guide. Poulenc described Satie's influence on him as "immediate and wide, on both the spiritual and musical planes". Pianist Alfred Cortot commented that Poulenc's Trois mouvements perpétuels were "reflections of the ironical outlook of Satie adapted to the sensitive standards of the current intellectual circles".

Алғашқы композициялар және Les Six

Поленк 1917 жылы баритон мен камералық ансамбльге арналған «Rapsodie nègre» шығармасымен композитор ретінде дебют жасады; ол Сатиге арналған және әнші Джейн Батори ұйымдастырған жаңа музыка концерттерінің бірінде тұңғыш рет орындалды. Сол кезде Парижде африкалық өнерге қызығушылық зор болды, және Поленк Либериядан деп саналатын, бірақ париждік бульвар тіліне толы өлеңдерді тауып алғанын қуантты. Ол рапсодияның екі бөлімінде осы өлеңдердің бірін пайдаланды. Алғашқы орындауға шақырылған баритон сахнада қорқып, өнер көрсетуден бас тартты, ал композитор, өзі әнші болмаса да, оның орнына шықты. Бұл ойыншылдық, кейін ағылшын тіліндегі сыншылар «жас Поленк» деп атаған көптеген оқиғалардың біріншісі болды. Равель шығармадан ләззат алды және Поленктің өзінің фольклорын ойлап табу қабілетіне таң қалды. Стравинский Поленкке баспагермен келісімшарт жасауға көмектесу үшін өзінің беделін пайдаланды, бұл мейірімділікті Поленк ешқашан ұмытпады. 1917 жылы Поленк Равельмен жақсы танысып, музыка туралы онымен терең әңгімелесті. Равельдің Поленк жоғары бағалаған композиторлардан артық санаған композиторларды мақтауы оны ренжітті. Ол Сатиге осы жағымсыз кездесу туралы айтты, ал Сати Равельді «қарапайым сөздерді көп айтады» деп атады. Көп жылдар бойы Поленк Равельдің музыкасына қатысты бейтараптылық танытты, бірақ оны әрқашан адам ретінде құрметтеді. Равельдің өзінің музыкасына қатысты қарапайымдылығы Поленкке әсіресе ұнады, ол өмір бойы Равельдің үлгісін ұстанбаққа тырысты. Дегенмен, бұл оқиғалар кезінде Поленк өзінің досы Реймонд Линоссиерге үйлену ұсынысын жасады. Ол оның гомосексуализмін білгендіктен және оның жүрегі басқа біреуге тиесілі болғандықтан, ол ұсыныстан бас тартты, және олардың қарым-қатынасы шиеленісті болды. Ол көптеген депрессиялық кезеңдердің бірін бастан кешірді, бұл оның шығармашылық қабілетіне әсер етті, және 1930 жылдың қаңтар айында Линоссиер 32 жасында күтпеген жерден қайтыс болды, ол қатты қайғырды. Ол оның өліміне байланысты: «Менің жастығым онымен бірге кетіп барады, менің өмірімнің тек оған ғана тиесілі бөлігі. Мен жылаймын, қазір мен жиырма жылға үлкеніппін» деп жазды. Оның Шанлермен болған қарым-қатынасы 1931 жылы аяқталды, бірақ олар өмір бойы дос болып қалды.

Poulenc made his début as a composer in 1917 with his Rapsodie nègre, a ten minute, five movement piece for baritone and chamber group; it was dedicated to Satie and premiered at one of a series of concerts of new music run by the singer Jane Bathori. There was a fashion for African arts in Paris at the time, and Poulenc was delighted to run across some published verses purportedly Liberian, but full of Parisian boulevard slang. He used one of the poems in two sections of the rhapsody. The baritone engaged for the first performance lost his nerve on the platform, and the composer, though no singer, jumped in. This jeu d'esprit was the first of many examples of what Anglophone critics came to call "leg Poulenc". Ravel was amused by the piece and commented on Poulenc's ability to invent his own folklore. Stravinsky was impressed enough to use his influence to secure Poulenc a contract with a publisher, a kindness that Poulenc never forgot. In 1917 Poulenc got to know Ravel well enough to have serious discussions with him about music. He was dismayed by Ravel's judgments, which exalted composers whom Poulenc thought little of above those he greatly admired. He told Satie of this unhappy encounter; Satie replied with a dismissive epithet for Ravel who, he said, talked "a load of rubbish".|group= n For many years Poulenc was equivocal about Ravel's music, though always respecting him as a man. Ravel's modesty about his own music particularly appealed to Poulenc, who sought throughout his life to follow Ravel's example. Nevertheless, while this affair was in progress Poulenc proposed marriage to his friend Raymonde Linossier. As she was not only well aware of his homosexuality but was also romantically attached elsewhere, she refused him, and their relationship became strained. He suffered the first of many periods of depression, which affected his ability to compose, and he was devastated in January 1930 when Linossier died suddenly at the age of 32. On her death he wrote, "All my youth departs with her, all that part of my life that belonged only to her. I sob I am now twenty years older". His affair with Chanlaire petered out in 1931, though they remained lifelong friends.

1930 жылдар: жаңа салмақтылық

Онжылдықтың басында Пуленк екі жылдық үзілістен кейін ән жазуға қайта оралды. Оның "Эпитафи" шығармасы Мальхербтің өлеңіне жазылған және Линосьеге арналған. Пианист Грэм Джонсон оны "әр қырынан терең ән" деп сипаттады. Келесі жылы Пуленк Аполлинер мен Макс Якобтың сөздеріне үш ән жинағын жазды. Олардың кейбіреулері тоналы болса, енді біреулері оның ертедегі жеңіл-жарық стилін еске түсірді, 1930 жылдардың басындағы басқа да шығармалары сияқты. 1932 жылы оның музыкасы алғаш рет теледидардан көрсетілді. BBC арнасында Реджинальд Келл мен Гилберт Винтер оның кларнет пен фаготқа арналған сонатасын орындады. Осы шамада Пуленк шофер Реймонд Дестушпен танысты. Бұрынғысы сияқты, құмарлықпен басталған қарым-қатынас терең және ұзаққа созылған достыққа айналды. 1950 жылдары үйленген Дестуш, композитордың өмірінің соңына дейін Пуленкпен жақын болды. 1936 жылы екі байланыссыз оқиға Пуленктің діни сенімін қайта оятуға және музыкасындағы жаңа тереңдікке ықпал етті. Оның әріптесі, композитор Пьер Октав Ферру автомобиль апатында қаза тапты, тіпті басы кесілді. Содан кейін, демалыс кезінде Пуленк Рокамадур қасиетті орнына барды. Кейін ол былай деп түсіндірді: "Бірнеше күн бұрын мен әріптесімнің қайғылы қазасы туралы естідім. Адам өмірінің нәзіктігін ойлап, мен тағы да рухани өмірге тартылдым. Рокамадур мені бала кезімдегі сеніміме қайтаруға көмектесті. Францияның ең ежелгі қасиетті орны болғандықтан, ол мені қызықтырды. Рокамадурға барған күні кешкісін мен әйелдер дауысы мен органға арналған "Қара Марияға арналған дұғалар" шығармасын жазбаға бастадым. Бұл шығармада мен сол биік шіркеуде маған қатты әсер еткен "халықтың құлшынысы" атмосферасын жеткізуге тырыстым. Одан кейін жазылған басқа да шығармалар композитордың жаңадан тапқан тереңдігін жалғастырды, соның ішінде Элуардың сюрреалистік және гуманистік өлеңдеріне жазылған көптеген музыкалар бар. 1937 жылы ол өзінің алғашқы ірі литургиялық шығармасын – сопрано мен аралас хорға арналған G мажорлық мессаны жазды. Пуленктің жаңа композицияларының барлығы бірдей осы күрделі үлгіде болған жоқ. Ивонн Принтемпс ойнаған "La Reine Margot" пьесасына арналған қосымша музыкасы 16 ғасырдың би музыкасын еске түсірді және "Француздық сюита" деген атпен танымал болды. Музыка сыншылары Пуленкті оның жеңіл-жарық шығармаларымен анықтауды жалғастырды, ал оның терең жағы 1950 жылдары ғана кеңінен танылды. 1936 жылы Пуленк Бернакпен жиі концерттер бере бастады. Париждегі Эколь Нормальде олар Пуленктің "Пол Элуардың бес поэмасы" атты шығармасының тұсаукесерін өткізді. Олар 1959 жылы Бернак зейнеткерлікке шыққанға дейін Парижде және халықаралық аренада жиырма жылдан астам уақыт бірге өнер көрсетті. Өзінің серігі үшін 90 ән жазған Пуленк оны кәсіби мансабының "үш үлкен кездесуінің" бірі деп есептеді, ал қалған екеуі Элуар мен Ландовска болды. Джонсонның сөзімен айтқанда, "жиырма бес жыл бойы Бернак Пуленктің кеңесшісі және ар-ожданы болды", ал композитор оған ән жазуда ғана емес, опералары мен хор музыкасында да кеңес сұрады. Онжылдық бойы Пуленк британдық тыңдармандар арасында танымал болды. Ол Лондондағы BBC арнасымен жемісті қарым-қатынас орнатты, ол оның көптеген шығармаларын көрсетті. Бернакпен бірге ол 1938 жылы алғаш рет Ұлыбританияға гастрольдік сапар жасады. Оның музыкасы Америкада да танымал болды, көптеген адамдар оны "француздық зиялылығының, сәні мен көтеріңкі рухының квинтэссенциясы" деп санады. 1930 жылдардың соңғы жылдары Пуленктің композициялары күрделі және жеңіл шығармалар арасында ауысып отырды. "Quatre motets pour un temps de pénitence" (1938–39) және "Bleuet" (1939) – өлім туралы ойларға толы ән, "Fiançailles pour rire" әндер циклімен қарама-қарсы келеді, ол Hell пікірінше, "Les biches" рухын қайта жаңғыртады.

At the start of the decade, Poulenc returned to writing songs, after a two year break from doing so. His "Epitaphe", to a poem by Malherbe, was written in memory of Linossier, and is described by the pianist Graham Johnson as "a profound song in every sense". The following year Poulenc wrote three sets of songs, to words by Apollinaire and Max Jacob, some of which were serious in tone, and others reminiscent of his earlier light hearted style, as were others of his works of the early 1930s. In 1932 his music was among the first to be broadcast on television, in a transmission by the BBC in which Reginald Kell and Gilbert Vinter played his Sonata for clarinet and bassoon. At about this time Poulenc began a relationship with Raymond Destouches, a chauffeur; as with Chanlaire earlier, what began as a passionate affair changed into a deep and lasting friendship. Destouches, who married in the 1950s, remained close to Poulenc until the end of the composer's life. Two unrelated events in 1936 combined to inspire a reawakening of religious faith and a new depth of seriousness in Poulenc's music. His fellow composer Pierre Octave Ferroud was killed in a car crash so violent that he was decapitated, and almost immediately afterwards, while on holiday, Poulenc visited the sanctuary of Rocamadour. He later explained:
A few days earlier I'd just heard of the tragic death of my colleague As I meditated on the fragility of our human frame, I was drawn once more to the life of the spirit. Rocamadour had the effect of restoring me to the faith of my childhood. This sanctuary, undoubtedly the oldest in France had everything to captivate me The same evening of this visit to Rocamadour, I began my Litanies à la Vierge noire for female voices and organ. In that work I tried to get across the atmosphere of "peasant devotion" that had struck me so forcibly in that lofty chapel. Other works that followed continued the composer's new found seriousness, including many settings of Éluard's surrealist and humanist poems. In 1937 he composed his first major liturgical work, the Mass in G major for soprano and mixed choir a cappella, which has become the most frequently performed of all his sacred works. Poulenc's new compositions were not all in this serious vein; his incidental music to the play La Reine Margot, starring Yvonne Printemps, was pastiche 16th century dance music, and became popular under the title Suite française. Music critics generally continued to define Poulenc by his light hearted works, and it was not until the 1950s that his serious side was widely recognised. In 1936 Poulenc began giving frequent recitals with Bernac. At the École Normale in Paris they gave the premiere of Poulenc's Cinq poèmes de Paul Éluard. They continued to perform together for more than twenty years, in Paris and internationally, until Bernac's retirement in 1959. Poulenc, who composed 90 songs for his collaborator, considered him one of the "three great meetings" of his professional career, the other two being Éluard and Landowska. In Johnson's words, "for twenty five years Bernac was Poulenc's counsellor and conscience", and the composer relied on him for advice not only on song writing, but on his operas and choral music. Throughout the decade, Poulenc was popular with British audiences; he established a fruitful relationship with the BBC in London, which broadcast many of his works. With Bernac, he made his first tour of Britain in 1938. His music was also popular in America, seen by many as "the quintessence of French wit, elegance and high spirits". In the last years of the 1930s, Poulenc's compositions continued to vary between serious and light hearted works. Quatre motets pour un temps de pénitence (Four Penitential Motets, 1938–39) and the song "Bleuet" (1939), an elegiac meditation on death, contrast with the song cycle Fiançailles pour rire (Light Hearted Betrothal), which recaptures the spirit of Les biches, in the opinion of Hell.

Музыка

Пуленк музыкасы негізінен диатониялық. Генри Хеллдің пікірінше, бұл Пуленктің музыкалық өнерінің басты ерекшелігі – оның әуендік дарыны. Роджер Николс Grove сөздігінде былай дейді: «Пуленк үшін ең маңызды элемент – мелодия болды және ол әлі табылмай қалған күйлердің мол қазынасын ашты, ал бұл аймақ, ең соңғы музыкалық карталар бойынша, зерттелген, жұмыс істелген және тозығы жеткен еді». Пуленк өзінің гармониялық тілінде ешқандай жаңалық ашпағанын айтты. Композитор Леннокс Беркли оның жайлы былай жазды: «Өмірі бойы ол дәстүрлі гармонияны пайдалануға қанағаттанды, бірақ оның оны қолдануы соншалықты ерекше, оның өзіне тән болды, осының арқасында оның музыкасына жаңалық пен құндылық сыйлады». Ол Рене Лейбовиц басқаратын, кейінгі кездегі додекафонияның догматизмін қабылдамады және теориялық көзқарастың қабылдануынан Оливье Мессьеннің музыкасына әсер еткеніне қатты өкінді, оған ол бұрын үлкен үміт артып келген еді. Хеллдің пікірінше, Пуленк музыкасының көбі «адам дауысының таза әуендік ассоциацияларынан тікелей немесе жанама түрде шабыттанған». Пуленк жақсы шебер болған, бірақ «la légende de facilité» – оның музыкасы оған оңай келді деген миф пайда болды; ол: «Миф кешіріледі, себебі мен өз күш-жігерімді жасыру үшін бар күшімді саламын» деді. 1999 жылы пианист Паскаль Роге Пуленктің музыкалық табиғатының екі жағы да бірдей маңызды екенін айтты: «Сіз оны тұтастай қабылдауыңыз керек. Егер сіз оның бір бөлігін алып тастасаңыз, маңызды немесе маңызсыз бөлігін алып тастасаңыз, оны жоясыз. Егер бір бөлігі жойылса, оның нағыз бейнесінің сұрғылт көшірмесі ғана қалады». Пуленк дихотомияны мойындады, яғни: «Мен сау, айқын және күшті музыканы қалаймын, Штравинскийдің музыкасы сияқты, француздық болсын». «Органдық концерт» (1938) – әлдеқайда терең мағыналы туынды. Пуленк бұл оның діни музыкасының «шекарасында» екенін айтты, және оның кейбір бөлімдері Бахтың шіркеу музыкасынан шабыттанған, бірақ оның арасында жеңіл, таныс стильдегі интерлюдиялар да бар. Екінші балеттік партитура, Les Animaux modèles (1941), ешқашан Les biches танымалдығына жете алмады, бірақ Орик пен Хонеггер композитордың гармониялық шеберлігі мен тапқыр оркестрлеуін жоғары бағалады. Хонеггер: «Оған әсер еткен Шабрье, Сати, Стравинский енді толық сіңіріліп кетті. Оның музыкасын тыңдағанда, сіз: «Бұл – Пуленк» деп ойлайсыз». «Синфониетта» (1947) – Пуленктің соғысқа дейінгі бейберекеттігіне қайта оралу. Ол: «Мен жасым үшін тым ерте киіндім [бұл] Les biches-тің жаңа нұсқасы, бірақ қырық сегіз жастағы жас қыздар [биш] – бұл қорқынышты!» деді.

Poulenc's music is essentially diatonic. In Henri Hell's view, this is because the main feature of Poulenc's musical art is his melodic gift. In the words of Roger Nichols in the Grove dictionary, "For [Poulenc] the most important element of all was melody and he found his way to a vast treasury of undiscovered tunes within an area that had, according to the most up to date musical maps, been surveyed, worked and exhausted." Poulenc said that he was not inventive in his harmonic language. The composer Lennox Berkeley wrote of him, "All through his life, he was content to use conventional harmony, but his use of it was so individual, so immediately recognizable as his own, that it gave his music freshness and validity." He was dismissive of what he saw as the dogmatism of latter day adherents to dodecaphony, led by René Leibowitz, and greatly regretted that the adoption of a theoretical approach had affected the music of Olivier Messiaen, of whom he had earlier had high hopes. To Hell, almost all Poulenc's music is "directly or indirectly inspired by the purely melodic associations of the human voice". Poulenc was a painstaking craftsman, though a myth grew up – "la légende de facilité" – that his music came easily to him; he commented, "The myth is excusable, since I do everything to conceal my efforts." The pianist Pascal Rogé commented in 1999 that both sides of Poulenc's musical nature were equally important: "You must accept him as a whole. If you take away either part, the serious or the non serious, you destroy him. If one part is erased you get only a pale photocopy of what he really is." Poulenc recognised the dichotomy,refn|"Je souhaite une musique saine, claire et robuste, une musique aussi franchement française que celle de Strawinsky est slave." The Organ Concerto (1938) is in a much more serious vein. Poulenc said that it was "on the outskirts" of his religious music, and there are passages that draw on the church music of Bach, though there are also interludes in breezy popular style. The second ballet score, Les Animaux modèles (1941), has never equalled the popularity of Les biches, though both Auric and Honegger praised the composer's harmonic flair and resourceful orchestration. Honegger wrote, "The influences that have worked on him, Chabrier, Satie, Stravinsky, are now completely assimilated. Listening to his music you think – it's Poulenc." The Sinfonietta (1947) is a reversion to Poulenc's pre war frivolity. He came to feel, "I dressed too young for my age [it] is a new version of Les biches but young girls [biches] that are forty eight years old – that's horrible!"

Пианино

Поленк, өте шебер пианист болғандықтан, көбінесе фортепианода шығармалар жазатын және өмірі бойында аспап үшін көптеген туындылар жасаған. Генри Хеллдің пікірінше, Поленктің фортепианоға арналған жазуларын екі стильге бөлуге болады: соққылы және клавесинді еске түсіретін нәзік стиль. Хелл Поленктің фортепиано музыкасының ең жақсысы – әндерге қосымшалар екенін санайды, және Поленк өзі де осы пікірмен келіседі. Жазушы Кит У. Дэниелдің пікірінше, фортепиано туындыларының көп бөлігін «миникатюрлер» деп атауға болады. 1950 жылдары фортепиано музыкасына қайта қараған композитор оны сын көзімен қарады: «Мен Mouvements perpétuels, ескі Suite en ut [до мажор] және Trois pieces шығармаларын төзімділікпен қабылдаймын. Мен екі импровизациялар жинағын, ля-бемоль тонындағы интермеццоны және кейбір ноктюрндерді өте жақсы көремін. Napoli және Nazelles кештерін кешірімсіз айыптаймын». Поленк бекіткен туындылардың он бесі 1932 және 1959 жылдар аралығында жазылған. Поленктің бұл пікір білдірген кезде он екі ғана болған: бірінші жиынтықтағы 1–10 нөмірлері 1920 жылдарға, екінші жиынтықтағы 11 және 12 нөмірлері 1930 жылдарға, ал 13–15 нөмірлері 1958–59 жылдары жазылған. Поленктің сүйікті интермеццосы үш туындының соңғысы болды. Бірінші және екінші нөмірлер 1934 жылдың тамызында, ля-бемоль тонындағы туынды 1943 жылдың наурызында жазылған. Комментаторлар Марина және Виктор Ледин бұл туындыны «'тартымды' сөзінің өзінің көрінісі» деп сипаттайды. Музыка әрбір дыбыс шыншылдықпен және табиғи түрде бірінен кейін бірін ойнағандай, сөзбен және француздық ерекшелікпен жазылғандай көрінеді. Сегіз ноктюрнге жуық он жыл (1929–1938) уақыт кетті. Поленк оларды бастапқыда біртұтас жиынтық ретінде жоспарлаған жоқ болса да, сегізінші ноктюрнге «Цикл үшін ко́да ретінде қызмет ету үшін» (Pour servir de Coda au Cycle) деген атау берді. Олар Филд, Шопен және Фурэ ноктюрндарымен атауын бөліссе де, Поленктің туындылары бұрынғы композиторлардың романтикалық поэмаларынан ерекшеленеді, олар «жеке және қоғамдық оқиғалардың түнгі көріністері мен дыбыстық бейнелері» болып табылады. Поленк жақсы немесе жаман бағаламаған фортепиано музыкасының арасында ең танымал туындылар: екі Новелет (1927–28), балаларға арналған алты миниатюрадан тұратын жиынтық, Villageoises (1933), жеті бөлімнен тұратын Suite française (1935) фортепианоға бейімделуі және екі фортепианоға арналған L'embarquement pour Cythère (1953).

Poulenc, a highly accomplished pianist, usually composed at the piano and wrote many pieces for the instrument throughout his career. In Henri Hell's view, Poulenc's piano writing can be divided into the percussive and the gentler style reminiscent of the harpsichord. Hell considers that the finest of Poulenc's music for piano is in the accompaniments to the songs, a view shared by Poulenc himself. The vast majority of the piano works are, in the view of the writer Keith W Daniel, "what might be called 'miniatures'". Looking back at his piano music in the 1950s, the composer viewed it critically: "I tolerate the Mouvements perpétuels, my old Suite en ut [in C], and the Trois pieces. I like very much my two collections of Improvisations, an Intermezzo in A flat, and certain Nocturnes. I condemn Napoli and the Soirées de Nazelles without reprieve." Of the pieces cited with approval by Poulenc, the fifteen Improvisations were composed at intervals between 1932 and 1959. refn|At the time of Poulenc's comments there were only twelve: the first set, numbers 1–10, date from the 1920s and the second set, numbers 11 and 12, from the 1930s; numbers 13–15 were written in 1958–59. Poulenc's favoured Intermezzo was the last of three. Numbers one and two were composed in August 1934; the A flat followed in March 1943. The commentators Marina and Victor Ledin describe the work as "the embodiment of the word 'charming'. The music seems simply to roll off the pages, each sound following another in such an honest and natural way, with eloquence and unmistakable Frenchness." The eight nocturnes were composed across nearly a decade (1929–38). Whether or not Poulenc originally conceived them as an integral set, he gave the eighth the title "To serve as Coda for the Cycle" (Pour servir de Coda au Cycle). Although they share their generic title with the nocturnes of Field, Chopin and Fauré, Poulenc's do not resemble those of the earlier composers, being "night scenes and sound images of public and private events" rather than romantic tone poems. Among the piano music not mentioned, favourably or harshly, by Poulenc, the best known pieces include the two Novelettes (1927–28), the set of six miniatures for children, Villageoises (1933), a piano version of the seven movement Suite française (1935), and L'embarquement pour Cythère for two pianos (1953).

Палата

Гроувта Николс камералық шығармаларды үш анық ерекшеленген кезеңге бөледі. Алғашқы төрт соната алғашқы топқа жатады, барлығы Пуленк жиырма екі жасқа толғанға дейін жазылған. Олар екі кларнет (1918), фортепиано дуэті (1918), кларнет пен фагот (1922) және мүйіз, труба мен тромбон (1922) үшін жазылған. Бұл Пуленктің көптеген және әртүрлі ықпалдарының ерте мысалдары, рококо дивертименттерінің эхосынан бастап, джазға ұқсас конвенциядан тыс гармонияларға дейін. Төрт сонатаның да қысқа болуымен (әрқайсысы он минуттан кем), олардың көңіл көтерушілігімен және Николстың «қышқыл» деп сипаттаған зиялылығымен ерекшеленеді. Осы кезеңдегі басқа камералық шығармалар – 1917 жылғы Rapsodie nègre, FP 3 (көбінесе аспаптық, қысқа вокалдық эпизодтармен) және гобой, фагот және фортепианоға арналған трио (1926). Бұл топтағы сонаталар скрипка мен фортепианоға (1942–43) және виолончель мен фортепианоға (1948) арналған. Пуленкке струнный аспаптарға шығарма жазу оңай болған жоқ; бұл сонаталар екі сәтсіз әрекеттен кейін аяқталды, ал 1947 жылы ол струнный квартеттің жобасын жойды. Екі соната да негізінен ағыр мінезді; скрипкаға арналған соната Федерико Гарсия Лорканың естелігіне арналған. 1930 жылғы «Хореографиялық концерт» деп аталатын фортепиано мен 18 аспапқа арналған «Обада» өте аз музыкант болғанына қарамастан, дерлік оркестрлік эффектке жетеді. Осы кезеңдегі басқа камералық шығармалар – Пуленктің ең жеңіл шығармаларының шағын ансамбльдерге арналған аранжировкалары, «Француздық сюита» (1935) және «Үш мәңгілік қозғалыс» (1946). Соңғы үш соната жырлы аспаптар мен фортепианоға арналған: флейта (1956–57), кларнет (1962) және гобой (1962). Гровтың сөзінше, олар «техникалық шеберлігі мен терең сұлулығы» үшін репертуардағы тұрақты орынға ие болды. 1957 жылғы мүйіз мен фортепианоға арналған «Элегия» мүйізші Деннис Брэйннің естелігіне арналған.

Әндер

Поленк өмірі бойы әндер жазды, және оның осы жанрдағы шығармалары өте кең. Джонсонның пікірінше, ең жақсыларының көпшілігі 1930 және 1940 жылдары жазылған. Әндердің мінезі әртүрлі болғанымен, Поленк белгілі бір ақындарды ұнататындығы байқалады. Ол карьерасының басынан-ақ Гийом Аполлинердің өлеңдерін жақсы көретін, ал 1930 жылдардың ортасынан бастап ол ең көп музыкаға қойған жазушы – Пол Элуард болды. Ол жиі музыкаға қойған басқа ақындардың ішінде Жан Кокто, Макс Якоб және Луиза де Вильморин де бар. Музыкалық сыншы Эндрю Клементстің пікірінше, Элуард әндері Поленктің ең ұлы туындыларын қамтиды; Джонсон Tel Jour, Telle Nuit (1937) циклын композитордың "шешімді жұмысы" деп атайды, ал Николс оны "Форенің La Bonne Chanson туындысымен тең тұрарлық шедевр" деп санайды. 1973 жылы әндерге жасаған шолуда музыка ғылымының докторы Ивон Гуверне былай деді: "Поленкпен бірге мелодиялық желі мәтінмен соншалықты үйлеседі, тіпті ол оны бір жағынан толықтырғандай көрінеді, себебі музыка берілген өлеңнің мәніне ену үшін сыйлыққа ие; Поленктен гөрі ешкім сөздердің мәнін ашып, олардың бояуын жақсы көрсеткен жоқ". Жеңіл туындылардың ішінде композитордың ең танымал әндерінің бірі – Жан Ануидің 1940 жылғы "Les Chemins de l'amour" пьесасы үшін жазылған париждік вальс; ал керісінше, оның "монологы" "La Dame de Monte Carlo" (1961) – құмар ойындарға тәуелді қарт әйелдің бейнесі, композитордың депрессияның қорқыныштығын терең түсінуін көрсетеді.

Қозы

Бір ертедегі, аккомпанементсіз хорға арналған туындысынан ("Chanson à boire", 1922) басқа, Пуленк 1936 жылы хор музыкасын жазуды бастады. Сол жылы ол хорға арналған үш шығарма жазды: Элуард және басқа авторлардың өлеңдеріне жазылған "Sept chansons", балалар дауысына арналған "Petites voix" және әйелдер немесе балалар дауысы мен органға арналған діни туындысы "Litanies à la Vierge Noire". 1937 жылғы Г мажорлық (G major) аккомпанементсіз хорға арналған Мессаны Гуверне "өзінің сенімін көрсететін, қуатты және шаттыққа толы үндермен" барокко стилінде екендігін айтты. Пуленктің хор мен оркестрге арналған маңызды туындылары – "Stabat Mater" (1950), "Gloria" (1959–60) және "Sept répons des ténèbres" ("Тенебраға арналған жеті жауап", 1961–62). Бұл туындылардың барлығы бастапқыда грегориандық әндерге негізделген діни мәтіндерге арналған. Тіпті үлкен оркестр үшін жазғанда да, Пуленк операларында оркестрдің толық күшін аяулы қолданды, көбінесе тек ағаш-сыбызғы, жезді аспаптар немесе скрипкалар үшін нота жазды. Бернактан алған құнды көмегінің арқасында ол адам дауысына арнап жазуда үлкен шеберлік танытты, әр кейіпкердің дауыс диапазонға сәйкес музыканы бейімдеді. Соңғы операсы "La Voix humaine" кезінде Пуленк сопраноға оркестрдің сүйемелдеуі жоқ музыканы беруге қабілетті екенін сезінді, бірақ оркестр ойнағанда, Пуленк музыканың "сезімталдыққа толынуын" қалады.

Жазбалар

Пуленк 1920 жылдары граммофонның музыканы насихаттаудағы маңызды рөлін мойындаған композиторлардың бірі болды. Ол негізінен EMI француз бөлімшесі үшін көптеген жазбалар жасады. Бернак пен Дювальмен бірге ол өзінің көптеген әндерін, сондай-ақ Шабрье, Дебюсси, Гуно және Равель сияқты басқа композиторлардың әндерін жазды. Ол Пьер Фресней мен Ноэль Ковардпен бірге өзінің "Бабар - фил" атты шығармасының баяндамаларында фортепианода ойнады. 2005 жылы EMI "Francis Poulenc & Friends" атты DVD-ді шығарды, онда композитордың Дюваль, Жан Пьер Рампаль, Жак Фебье және Жорж Претрмен бірге орындаған музыкасының бейнежазбалары бар. 1984 жылғы Пуленктің музыкасының дискографиясында 1300-ден астам дирижер, солист және ансамбльдің жазбалары тізілген, олардың ішінде Леонард Бернштейн, Чарльз Дютуа, Мийо, Чарльз Мунк, Евгений Орманди, Претр, Андре Превин және Леопольд Стоковский сияқты дирижерлер бар. Әншілер қатарында Бернак пен Дювальдан басқа, Режин Креспин, Дитрих Фишер-Дискау, Николай Гедда, Питер Перс, Ивонн Прентемп және Жерар Сузай да бар. Инструментальдық солистерге Бриттен, Жак Фебье, Пьер Фурнье, Эмиль Жиле, Ехуди Менухин және Артур Рубинштейн кіреді. Пуленктің барлық соло фортепиано туындыларының толық жинағын Габриэль Таччино (EMI лейблінде шығарылған), ол Пуленктің жалғыз фортепиано оқушысы болған, Паскаль Роже (Decca), Пол Кросли (CBS), Эрик Паркин (Chandos), Эрик Ле Саж (RCA) және Оливье Казал (Naxos) жазған. Камералық музыканың толық жинағын Nash Ensemble (Hyperion), Эрик Ле Саж және әртүрлі француз солистері (RCA) және көптеген жас француз музыканттары (Naxos) жазды. "Кармелиттер диалогы" (итальян тілінде – Dialoghi delle Carmelitane) әлемдік премьерасы жазылып, CD-де шығарылды. Француз премьерасынан кейін алғашқы студиялық жазба жасалды, содан бері CD немесе DVD-де кемінде он тікелей немесе студиялық жазбалар шықты, олардың көпшілігі француз тілінде, бірақ біреуі неміс тілінде, ал біреуі ағылшын тілінде.

Poulenc was among the composers who recognised in the 1920s the important role that the gramophone would play in the promotion of music. He made numerous recordings, mainly for the French division of EMI. With Bernac and Duval he recorded many of his own songs, and those of other composers including Chabrier, Debussy, Gounod and Ravel. He played the piano part in recordings of his Babar the Elephant with Pierre Fresnay and Noël Coward as narrators. In 2005, EMI issued a DVD, "Francis Poulenc & Friends", featuring filmed performances of Poulenc's music, played by the composer, with Duval, Jean Pierre Rampal, Jacques Février and Georges Prêtre. A 1984 discography of Poulenc's music lists recordings by more than 1,300 conductors, soloists and ensembles, including the conductors Leonard Bernstein, Charles Dutoit, Milhaud, Charles Munch, Eugene Ormandy, Prêtre, André Previn and Leopold Stokowski. Among the singers, in addition to Bernac and Duval, the list includes Régine Crespin, Dietrich Fischer Dieskau, Nicolai Gedda, Peter Pears, Yvonne Printemps and Gérard Souzay. Instrumental soloists include Britten, Jacques Février, Pierre Fournier, Emil Gilels, Yehudi Menuhin and Arthur Rubinstein. Complete sets of Poulenc's solo piano music have been recorded by Gabriel Tacchino, who had been Poulenc's only piano student (released on the EMI label), Pascal Rogé (Decca), Paul Crossley (CBS), Eric Parkin (Chandos). Éric Le Sage (RCA) and Olivier Cazal (Naxos). Integral sets of the chamber music have been recorded by the Nash Ensemble (Hyperion), Éric Le Sage and various French soloists (RCA) and a variety of young French musicians (Naxos). The world premiere of Dialogues des Carmélites (in Italian, as Dialoghi delle Carmelitane) was recorded and has been released on CD. The first studio recording was soon after the French premiere, and since then there have been at least ten live or studio recordings on CD or DVD, most of them in French but one in German and one in English.

Беделі

Поленктің музыкалық табиғатының екі жағы оның өмірінде түсініспеушілік тудырды және осылай жалғасуда. Композитор Нед Роррем: "Ол тереңнен діншіл және бақылаусыз сезімтал болды"; осы себепті кейбір сыншылар оның шығармашылығының маңыздылығын төмен бағалайды. Булез керісінше пікір білдірмеді, 2010 жылы: "Әрқашан оңай жолмен жүретін адамдар табылады. Пуленк «Көктемнің құрбанынан» кейін келді. Бұл прогресс емес еді". Басқа композиторлар Пуленктің туындыларынан көбірек мән тапты; Стравинский оған 1931 жылы: "Сіз шынымен жақсысыз, мен сіздің музыкаңызда осыны қайта-қайта көремін" деп жазды. Өмірінің соңғы жылдарында Пуленк: "Егер 50 жылдан кейін де адамдар менің музыкама қызығушылық танытса, онда бұл «Mouvements perpétuels» емес, менің «Stabat Mater» туындым үшін болар" деді. «The Times» газетінде Джеральд Ларнердің 100 жылдық мерейтойына арналған мақаласында Пуленктің болжамы дұрыс еместігін және 1999 жылы композитор оның музыкалық мінезінің екі жағы үшін де кеңінен тойланды: "Құштар католик және тәлкек бала, «Gloria» мен «Les Biches», «Les Dialogues des Carmélites» және «Les Mamelles de Tirésias» үшін".