Кіріспе
She Loves Me – Джо Мастероффтың либреттосы, Джерри Боктың музыкасы және Шелдон Харниктің ән сөздері жазылған мюзикл. Бұл мюзикл венгр драматургі Миклош Ласлоның 1937 жылғы «Parfumerie» пьесасының үшінші бейімделуі, ал одан бұрын 1940 жылғы «The Shop Around the Corner» және 1949 жылғы «In the Good Old Summertime» мюзиклдік нұсқалары жасалған. (Содан кейін 1998 жылы «You've Got Mail» фильмі пайда болды). Оқиғасы Будапешттегі дүкен қызметкерлері Георг пен Амалияның арасындағы қарым-қатынасты қамтиды. Олар жұмыста үнемі келіспесе де, жалғыз жүректерге арналған жарнамалар арқылы танысқан бір-бірінің құпия хат досы екендерін білмейді. Мюзиклдің тұңғыш көрсетілісі 1963 жылы Бродвейде өтті, ол 301 қойылым көрсетілді, 1964 жылы Вест-Эндте қойылды және 1990 жылдары Атлантиканың екі жағында марапатқа ие болған қайта қойылымдар болды (сондай-ақ көптеген аймақтық қойылымдар да өтті). Алғашқы Бродвей қойылымы қаржылық жағынан сәтті болмаса да, «She Loves Me» мюзиклі бірте-бірте культты классикаға айналды, ал 2016 жылғы Бродвейдегі сәтті қайта қойылымы – тікелей эфирде көрсетілген тұңғыш Бродвей шоуы болды.
She Loves Me is a musical with a book by Joe Masteroff, music by Jerry Bock, and lyrics by Sheldon Harnick. The musical is the third adaptation of the 1937 play Parfumerie by Hungarian playwright Miklós László, following the 1940 film The Shop Around the Corner and the 1949 musical version In the Good Old Summertime. (It surfaced again as 1998's You've Got Mail). The plot revolves around Budapest shop employees Georg and Amalia, who, despite being consistently at odds with each other at work, are unaware that each is the other's secret pen pal met through lonely hearts ads. The musical premiered on Broadway in 1963 and ran for 301 performances, was produced in the West End in 1964, and received award winning revivals on each side of the Atlantic in the 1990s (as well as numerous regional productions). Although the original Broadway run was not a financial success, She Loves Me slowly became a cult classic, and the massively successful 2016 Broadway revival became the first Broadway show ever to be live streamed.
Бірінші акт
1934 жылы Будапешттегі бір әдемі жазғы күні Марачек парфюмериясының қызметкерлері жұмысқа келеді ("Қош келдіңіз, жақсы күн!"). Дүкенде жұмыс істейтіндер: Лядислав Сипос, отбасымен бірге орта жастағы саудагер; жасөспірім жеткізуші Арпад Ласло; отыздан астам Илона Риттер, оның сұлу Стивен Кодалымен құпия қарым-қатынасы бар; және Георг Новак, ұялшақ менеджердің көмекшісі. Марачек дүкені ашуға келеді, көп ұзамай жұмыс басталады ("Сату кезіндегі дыбыстар" / "Рахмет, ханым"). Георг "Қымбатты досым" деп аталатын белгісіз әйелмен хат алмасып жүр, ал бүгінгі романтикалық хатты Сипоспен бөліседі. Марачек Георгқа үйленуге кеңес береді және бойдақ болған күндерін еске алады ("Ескі күндер"). Арпад сөрелерге жаңа музыкалық темекі қапшығын қоя бастайды. Марачек мырза бір сағат ішінде бір дананы сата аламыз деп уәде береді. Амалия Балаш есімді жас әйел парфюмерияда жұмыс табуға үміттеніп кіреді. Георг оған жұмысқа қабылдамайтынын айтқанда, ол Марачекпен сөйлесуді талап етеді. Амалия бір темекі қорапшасын алып, оны сатып алушыға музыкалы конфета қорапша екеніне сендіреді, ол әр ашылған сайын иесіне "қант жемеу керек" деп жұмсақ ескертеді ("Қант жемеу керек"). Марачек таңғалып, Амалияны дереу жұмысқа қабылдайды. Жаздың күзге, қыстың алғашқы күндеріне ауысуымен дүкендегі шиеленіс күшейе түседі. Илона мен Кодалы араздасқан, Мистер Марачек Георгқа ашуланып, Георг пен Амалия үнемі дауласып тұрады. Георг өзінің аты-жөнін білмейтін, романтикалық хаттармен байланыста болған жасырын досынан жұбаныш табады ("Үш хат"). Олардың әріптестері олардың дауларын байқап, Сипос Арпадқа олар бір-бірін ұнататынына қарамастан, осылай айтысып жатқанын түсіндіреді. Арпад осыны Георг пен Амалияға айтуды ұсынады, ал Сипос оларға ешқашан сенбейтінін айтады. Ақыры, желтоқсанның басында екі "Қымбатты дос" жеке кездесуге келіседі. Марачек Георгты ұсақ-түйек үшін қорлайды. Георг Сипосқа бүгін кешке "құрметті досымен" ("Бүгін сағат сегізде") кездесетінін айтады. Осы арада Амалия Илонаға "құрметті досымен" әлі кездеспегеніне қарамастан, оның хаттарынан жақсы таныс екенін түсіндіреді ("Мен оның атын білмеймін"). Мистер Марачек пен Георг дауласады, ал Марачек Георгты жұмыстан шығаратыны анық болған кезде, Сипос оны алаңдату үшін музыкалық темекі қораптарын құлатып тастайды. Марачек Сипосты сөгіп, кетеді. Сипос Георгке оны алмастыратын ешкім оған Георг сияқты жақсы қарамағанын айтады ("Көзқарас"). Марачек барлығын Рождествоға арналған сәнді жасақтау үшін кешке дейін қалғанын талап етеді, бірақ Амалия өзінің кездесуіне ерте кету керектігін айтады. Георг та кетуді сұрайды, бірақ Мистер Марачек оны жібергісі келмейді. Георг ашуланып жұмыстан кетеді, ал басқа қызметкерлер Георгпен ("Қош бол, Георг") қайғылы түрде қоштасады. Амалия "құрметті досының" оны тануы үшін "Анна Каренина" кітабының ішіне бір роза гүлін салып алып кетеді. Ол "жақсы досының" оны ұната ма деп ойлайды ("Ол мені ұната ма?"). Осы арада дүкеннің ішінде Кодалы Илонаны азғыра бастайды ("Илона"). Олар кездесуді белгілейді, бірақ Мистер Марачек дүкенді ертерек жабу керектігін талап еткенде, Кодалы оның бұрын жоспарлаған сағат 9:30-дағы кездесуіне уақыты бар екенін түсінеді. Ол Илонамен кездесуін кейінге қалдырады, ал Илона ашуланып, оған ешқашан оған ұқсамайтын адамға ғашық болмайтынын мәлімдейді ("Мен шешім қабылдаймын"). Георг қорыққаннан Сипосқа "құрметті досы" Георгтың келе алмайтынын түсіндіретін хат беруін сұрайды. Марачек мырзаның жеке тергеушісі дүкенге кіріп, Кодалының әйелімен құпия қарым-қатынасы бар екенін айтады. Марачек оны Георг деп ойлаған. Тергеуші кетіп барады, Марачектің әйелі кешке шығатынын айтады. Марачек өз басын қарумен ұстап, Арпад дүкенге кіргенде, оқ атып өзіне-өзі зиян келтіреді. Осы уақытта, Cafe Imperiale-де бас официант романтикалық атмосфераны сақтауға тырысады, ал Амалия кітаппен және розамен күтеді ("Романтикалық атмосфера"). Георг пен Сипос кіреді және Амалия Георгтың жігіті екенін білгенде шошынады; алайда Амалия Георгтың оның "құрметті досы" екенін білмейді. Георг Амалияның үстеліне отырып, оны мазақтайды, соқыр кезде өлтірілген әйел туралы "Трагикалық танго" әнін айтады (шоу Георг ән айтпаған жерде қайта құрылды, бірақ бұл ансамбльдің би нөмірі, 8 20 19). Олар дауласып, Георг кетеді. Қасхана жабыла салысымен, әлі күтіп тұрған Амалия "құрметті досым" оны тастап кетпеуін сұрайды ("Құрметті досым").
Екінші акт
Келесі күні, мырза Марачек өзіне-өзі қол жұмсау әрекетінен аман қалды, және Арпад ауруханаға келіп оны көреді. Марачек Арпадтың өзі болмағандағы еңбегіне риза болады, ал Арпад сатушылыққа көтерілуді сұрайды ("Try Me"). Георг та соғып өтеді, Марачек одан кешірім сұрап, жұмысына қайта оралуын өтінеді. Марачек Георгқа Кодалыны жұмыстан босатуды бұйырады және Амалияның ауырғанын айтады. Георг Амалияға алаңдап, үйіне барады. Ол оның шынымен ауырмағанын білдіріп, басқаларға айтуға келген деп қорқады, сондықтан төсектен тұрып жұмысқа дайындалуға тырысады ("Тұрақтығым қайда?"). Георг оның шын мәнінде ауырғанын көріп, қайтадан төсекке жатқызып, оған сыйлық сыйлайды: ванильді мұзқаймақ. Ол кешегі әдепсіздігі үшін кешірім сұрайды, бірақ Амалия оған кездесуі туралы дұрыс айтқанын айтады; егер "жақын досы" оны шын сүйсе, келер еді. Георг жақсы ниетпен, егде жастағы, шала бойлы, тоқ ер адамның кафеге қарап тұрғанын айтады. Георгтың сөзіне қарағанда, ол жұмысқа бару керектігін және кездесуге бара алмайтынын айтқан, ал Георг оның "жақын досы" болуы керек деп ойлайды. Амалия Георгпен әңгімелесуден ләззат алатынын байқап, таңғалады. Ол кеткеннен кейін "жақын досына" хат жаза бастайды, бірақ Георгтың мейірімділігі мен оның сыйлығы туралы ғана ойлай алады ("Ванильді мұзқаймақ"). Георг Амалияның өзін жақсы көретінін қуанышпен түсінеді ("Ол мені жақсы көреді"). Марачекке келгенде Илона Сипосқа Кодалыдан арылғанын түсіндіреді; кеше кітапханаға барып, мейірімді көз дәрігері Полмен танысқан ("Кітапханаға саяхат"). Кодалы баршаға қоштасады ("Танысқаныма қуаныштымын"). Рождествоға жақындағандықтан, қызметкерлер соңғы минутта келген сатып алушыларға көмектесумен айналысады, ал Георг пен Амалия бір-бірінің компаниясынан ләззат алады ("Рождествоға он екі күн қалды"). Рождество қарсаңында Амалия Георгқа "жақын досын" олармен және анасымен бірге кешке шақырғанын айтады. Ол Георгты да шақырады, ол тартынды келіседі. Мырза Марачек дүкенге қуанышты кездесуге оралады, ал Илона Полдың ұсынысын сол түні қабылдауға ниетті екенін жариялайды, тіпті ол әлі ұсыныс жасамайтынын білмейді. Сипос отбасының Рождестволық кешін тойлауға кетеді, ал Марачек Арпадты қалаға бір түнге шығарады. Георг Амалияға дүкеннен шығып бара жатқанда оның қораптарын көтеруге көмектеседі, олар бір музыкалық темекі қорабын сұқпалайды. Амалия оны "жақын досына" сыйлағысы келген, бірақ Георг оған қатты ұнайтынын айтады; ол оны алғаш кездескен күнін еске түсіреді. Ол Амалияға ғашық болатын қыз екенін мойындайды. Амалия да осындай сезімде екенін жасыра алмайды, Георг Амалияның "жақын досына" жазған хаттарының бірін қалтасынан алып, дауыстап оқи бастайды. Амалия Георгтың шын мәнінде "жақын досы" екенін түсінеді және олар сүйіседі.
Өзгерістер
"Heads I Win" 1964 жылы Лондон өндірісінде "I Resolve" атты әнді алмастырды. "Үш хат" 1964 жылы Лондон өндірісінде Джордж, Амалия және Ансамбль үшін "Хаттар" деп өңделді. "Twelve Days To Christmas" 1993 жылғы Бродвейде қайта қойылғанда жаңадан өңделді, содан кейінгі қойылымдарда да қолданылды. "Танго Трагик" 1993 және 2016 жылғы Бродвейде қайта қойылғанда музыканың үстінен айтылды.
Өндірістер
Продюсер Лоренс Каша үш жазушыны бірге әкелді.
Бродвейдің түпнұсқалық қойылымы
Мюзиклдің премьерасы Бродвейде 1963 жылғы 23 сәуірде Юджин О'Нилл театрында, 1962–1963 жылдардағы төрт айлық Нью-Йорк қалалық газет ереуілі аяқталғаннан кейін көп ұзамай өтті. Дегенмен, қойылым 302 рет көрсетілді. Мюзиклді Гарольд Принс қойды, ал хореографиясын Кэрол Хейни жасады. Рөлдерді орындағандар: Дэниел Масси – Георг Новак, Барбара Кук – Амалия Балаш, Барбара Баксли – Илона Риттер, Джек Кэссиди – Стивен Кодали, Натаниел Фрей – Ладислав Сипос, Ральф Уильямс – Арпад Ласло, Людвиг Донат – мырза Марачек. Романтикалық, көне стильдегі қойылымда әсерлі әндер мен билер саны аз болды, ал Юджин О'Нилл театры үлкен табыс табуға тым кішкентай болды. MGM Records компаниясы екі дискілік түпнұсқалық актерлік құрамның жазбасын шығарды, ол кейіннен 1987 жылы Polydor лейблімен CD форматында қайта жарық көрді.
Вест-Энд қойылымы
Вест-Энд қойылымы 1964 жылдың 29 сәуірінде Лирик театрында ашылды, онда 189 қойылым көрсетілді. Актёрлық құрамға Гари Реймонд, Рита Морено, Энн Роджерс және Гари Миллер кірді. Лондондық актерлік құрамның жазбасы Angel Records лейблымен шығарылды.
Көруден қайтты
Бродвейдегі алғашқы қойылымнан кейін, ірі қайта қойылымға дейін 30 жыл өтті. 2019 жылы сыншы Артур Дорман бір қойылым туралы жазған рецензиясында, ол сол кездегі үлкен бродвейлік қойылымдардың артында қалғанын айтады. "Бірақ", - дейді ол, - "бірқатар жанкүйерлер "She Loves Me" пьесасының отын жандырып, оны одан әрі күшейте түсті, өйткені алғашқы Амалия рөлін сомдаған Барбара Кук кабарелер мен концерт сахналарының тұрақты суреттеріне айналды және "Ванильді мұзқаймақ" әнін өзінің ең танымал өнер туындыларының бірі етіп көрсетті". Кук 1975 жылдың 26 қаңтарында Карнеги залында концерттік карьерасын бастады. Концертте "She Loves Me" пьесасынан үш ән орындалды, бірақ New York Times газетіндегі рецензияда олардың атауы көрсетілмеген.
Бродвейдің алғашқы қайта жаңғыруы
Раундэбаут театр компаниясы Скотт Эллис режиссерлік еткен және Роб Маршалл хореографиялық қойған (оның қарындасы Кэтлин көмектескен) Бродвейдегі қайта қойылымды ұсынды. Ол 1993 жылғы 10 маусымда Criterion Center Stage Right-та ашылып, 1993 жылғы 28 қыркүйекте Брукс Аткинсон театрына көшірілді, 1994 жылғы 19 маусымда 354 қойылым мен 42 алдын ала көрсетілімнен кейін жабылды. Актерлік құрамында Георг рөлінде Бойд Гейнс, Амалия рөлінде Джуди Кун (шоу көшкен кезде Диана Фратантонимен ауыстырылды), Илона рөлінде Салли Мейс, Кодали рөлінде Говард МакГиллин, Ладислав рөлінде Ли Уилкоф, Арпад рөлінде Брэд Кейн және мырза Марачек рөлінде Луис Зорич болды. "Varèse Sarabande" компаниясы Фратантони Амалия рөлінде ойнаған қайта қойылымның дыбыстық жазбасын шығарды. Қойылымды Дэвид Лауд жүргізді. Вест-Эндтегі қайта қойылымды да Эллис режиссерлік етті және Маршалл хореографиялық жұмысын жасады, ол 1994 жылғы 12 шілдеде Савой театрында ашылды, онда ол бір жыл бойы көрсетілді. Актерлік құрамында Георг рөлінде Джон Гордон Синклер, Амалия рөлінде Рути Хеншалл және Илона рөлінде Трейси Беннет болды. Қайта қойылым актерлерінің дыбыстық жазбасы First Night лейблінде жарық көрді.
Екінші Бродвей қайта жаңғыруы
Roundabout Theatre Company 2016 жылы Скотт Эллис режиссерлік және Уоррен Карлайл хореографиялық қоюымен Бродвейде қайта қойылды. Ол 17 наурызда Studio 54 сахнасында ашылды, ал 19 ақпаннан бастап көрсетілімдер өтті, шектеулі мерзімге 5 маусымға дейін жалғасты. Қойылымда Лора Бенанти Амалия, Закари Леви Георг, Джейн Краковски Илона, Гэвин Крил Кодали, Байрон Дженнингс Марачек және Майкл Макграт Сипос рөлінде ойнады. 2 желтоқсан 2015 жылы Байрон Дженнингс Рене Аубержонуоның орнына Марачек рөлін ойнайтыны жарияланды. Қайта қойылған қойылымның мерзімі 10 шілде 2016 жылға дейін ұзартылды, ал Том МакГоуэн 10 мамыр 2016 жылдан бастап Майкл Макгратты Сипос рөлінде алмастырды. 2016 жылғы Бродвейдегі сәтті қайта қойылғаннан кейін, мюзикл Лондонның Вест-Эндіндегі Menier Chocolate Factory сахнасында қайта қойылды, 25 қараша 2016 жылы алдын ала көрсетілімдермен ашылды, ресми премьерасы 7 желтоқсанда өтті, шектеулі мерзімге 5 наурыз 2017 жылға дейін жалғасты. Мэтью Уайт режиссерлік еткен қойылымда Скарлетт Стреллен Амалия Балаш рөлінде ойнады.
2016 жылғы тікелей эфир
2016 жылдың 30 маусымында «Ол мені жақсы көреді» пьесасының Roundabout қойылымы BroadwayHD арқылы тікелей эфирде көрсетілді, бұл Бродвейдегі тұңғыш рет тікелей трансляцияланған қойылым болды. Осы тарихи трансляция 2016 жылдың 1 желтоқсанында кинотеатрларда көрсетілді.
Басқа өндірістер
1977 жылы наурыз айында Нью-Йорктегі The Town Hall-да шектеулі концерттік қойылымдар өтті, онда Мэдлин Кан Амалия, Барри Боствик Георг, Рита Морено Илона, Джордж Роуз мырза Марачек және Лоуренс Гиттард Кодали рөлінде ойнады. 1978 жылы BBC телеарнасы аздап қысқартылған телеспектакль жасады, онда Желма Крейвен Амалия, Робин Эллис Георг және Дэвид Кернан Кодали рөлінде болды. Орегон штатының Ашленд қаласындағы Орегон Шекспир фестивалі 2010 жылғы маусымының аясында ақпаннан қазанға дейін Ангус Боумер театрында қойылым қойды. Сиднейдегі Hayes Theatre Company-да сыншылардың жоғары бағасын алған, шағын көлемді австралиялық қойылым 2018 жылдың 22 тамызында алдын ала көрсетілімдермен ашылды. Қойылымда Роуэн Витт Георг рөлінде, Кейтлин Берри Амалия рөлінде, ал Тони Льюэллин Джонс Марачек рөлінде ойнады. Қойылымды режиссер Эрин Джеймс қойды. 2019 жылдың 26 қаңтарынан 17 ақпанына дейін Миннесота штатының Блумингтон қаласында Artistry қойылым ұйымдастырылды.
Киноға бейімделу тоқтатылды
1967 жылы MGM мюзиклдің экрандық құқықтарын сатып алды, оны Джули Эндрюс басты рөлде ойнап, Гарольд Принс режиссерлік еткен фильмге айналдыру жоспарланған. Бір жылдық үзілістен кейін, 1969 жылы MGM қайта қарастырылған түсірілімдерге кірісті. Джули Эндрюс Амалия рөлінде ойнауға әлі де келісім берген, бірақ енді режиссерлікке Блейк Эдвардс тартылды. Дик Ван Дайк Георг рөліне үміткер ретінде қарастырылды, бұл Эндрюс пен Ван Дайкті 1964 жылғы «Мэри Поппинс» фильмінен кейін алғаш рет бірге жұмыс істеуге мүмкіндік берген болар еді. Марис Шевалье Марачек рөліне де қарастырылды. Өндіріс толыққанды жүріп жатқанда Кирк Керкориан MGM-ді сатып алып, студияны басқаруға Джеймс Т. Обриді тағайындады, ол студияда кең ауқымды өзгерістер жасауды көздеді. Ірі компаниялық қайта құрылымдама және көбірек жастарға арналған фильмдерге назар аудару нәтижесінде мюзикл көптеген жобалардың ішінде кенеттен тоқтатылды.