Кіріспе
Роджерс пен Хаммерштейннің 1945 жылғы мюзиклі «Карусель» – Ричард Роджерс (музыка) және Оскар Хаммерштейн II (либретто және әндер) есімді авторлар тобының екінші мюзиклі. 1945 жылғы туынды Ференц Молнардың 1909 жылғы «Лилиом» пьесасы негізінде жазылған, оның оқиғасы Будапешт қаласынан Мэн штатының жағалауына көшірілген. Оқиғаның басты кейіпкері – карусельші Билли Бигелоу, оның фрезашы Джули Джорданмен араласуы екеуінің жұмысына қанағатсыздық әкеледі. Билли Джули мен туылмаған баласын асырау үшін қарақшылыққа қатысады, бірақ ол трагикалық аяқталады, содан кейін оған бәрін түзеу мүмкіндігі беріледі. Екінші басты сюжет желісі – фрезашы Кэрри Пипперидж пен амбициялы балықшы Енох Сноудың махаббаты. Мюзиклде «If I Loved You», «June Is Bustin' Out All Over» және «You'll Never Walk Alone» сияқты танымал әндер орын алады. Ричард Роджерс кейіннен «Карусель» өзінің барлық мюзиклдерінің ең сүйіктісі екенін айтқан. Роджерс пен Хаммерштейннің алғашқы мюзиклі «Оклахома!» (1943) үлкен жетістікке ие болғаннан кейін, олар келесі жұмыстарын жасауға кірісті, оның «Оклахомамен» салыстырылатынын және одан нашар бағалануы мүмкін екенін түсінді. Бастапқыда олар «Лилиомға» құқық алуға тартынды, өйткені Молнар бұрын осы туынды бейімдеуге рұқсат бермейтін, ал пьесаның түпкілікті аяқталуы мюзиклдік театр үшін тым көңілсіз деп есептелді. Құқықтарды алғаннан кейін, авторлар тобы ұзақ музыкалық тізбектері бар және аяқталуын үміт дарытқыш ету үшін жұмыс істеді. Мюзиклді сахнаға шығару алдында көптеген өзгерістер енгізілді, бірақ 1945 жылдың 19 сәуірінде Бродвейдегі тұңғыш көрсетілімінен кейін ол сыншылар мен көрермендердің жоғары бағасын алды. «Карусель» бастапқыда 890 қойылымға ие болды және 1950 жылы Вест-Эндте де сәттілікке қол жеткізді. «Оклахомамен» салыстырғанда коммерциялық жағынан осы мюзиклдің жетістігі төмен болғанымен, ол көп рет қайта қойылды, жазылып алынды және 1956 жылы фильмге түсірілді. Николас Хитнердің қойылымы 1992 жылы Лондонда, 1994 жылы Нью-Йоркте және гастрольдік сапарларда сәттілікке ие болды. 2018 жылы Бродвейде тағы бір жаңа қойылым ашылды. 1999 жылы Time журналы «Карусель» мюзиклін ХХ ғасырдың ең үздік мюзиклі деп таныды.
Carousel is the second musical by the team of Richard Rodgers (music) and Oscar Hammerstein II (book and lyrics). The 1945 work was adapted from Ferenc Molnár's 1909 play Liliom, transplanting its Budapest setting to the Maine coastline. The story revolves around carousel barker Billy Bigelow, whose romance with millworker Julie Jordan comes at the price of both their jobs. He participates in a robbery to provide for Julie and their unborn child; after it goes tragically wrong, he is given a chance to make things right. A secondary plot line deals with millworker Carrie Pipperidge and her romance with ambitious fisherman Enoch Snow. The show includes the well known songs "If I Loved You", "June Is Bustin' Out All Over" and "You'll Never Walk Alone". Richard Rodgers later wrote that Carousel was his favorite of all his musicals. Following the spectacular success of the first Rodgers and Hammerstein musical, Oklahoma! (1943), the pair sought to collaborate on another piece, knowing that any resulting work would be compared with Oklahoma!, most likely unfavorably. They were initially reluctant to seek the rights to Liliom; Molnár had refused permission for the work to be adapted in the past, and the original ending was considered too depressing for the musical theatre. After acquiring the rights, the team created a work with lengthy sequences of music and made the ending more hopeful. The musical required considerable modification during out of town tryouts, but once it opened on Broadway on April 19, 1945, it was an immediate hit with both critics and audiences. Carousel initially ran for 890 performances and duplicated its success in the West End in 1950. Though it has never achieved as much commercial success as Oklahoma!, the piece has been repeatedly revived, recorded several times and was filmed in 1956. A production by Nicholas Hytner enjoyed success in 1992 in London, in 1994 in New York and on tour. Another Broadway revival opened in 2018. In 1999, Time magazine named Carousel the best musical of the 20th century.
Лилиом
Ференц Молнардың венгр тіліндегі драмасы "Лилиом" 1909 жылы Будапештте тұңғыш рет қойылды. Көрермендер бұл туындыға таңырқады, ол отызға жуық қойылымнан кейін сахнадан алынып тасталды, бұл Мольнардың драматург ретіндегі сәтті мансабындағы тұңғыш көлеңке болды. "Лилиом" бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана қайтадан көрсетілді. Будапешт сахнасына оралғанда, ол үлкен табысқа ие болды. "Лилиом" мен "Карусель" сюжеттері, соңынан басқа, өте ұқсас. Андреас Завоки (венгр тілінде "лилия" мағынасын беретін "Лилиом" лақап аты, сондай-ақ "қатал жігіт" деген сленгтік атау), карнавалда жұмыс істейтін шақырушы, қызметші Джули Зеллерге ғашық болады, және олар бірге тұра бастайды. Екеуі де жұмыстан шығарылғаннан кейін, Лилиом мазасыз болып, Джулиді тастауды ойлайды, бірақ ол жүкті екенін білген соң бұл жоспардан бас тартады. Параллель желіде Джулидің досы Мари, қонақүйдің қызметкері Вольф Бифелдке ғашық болады, кейін олар үйленеді, ал ол қонақүйдің иесі атанды. Лилиом, Джули және олардың баласы Америкаға қашып, жақсы өмір сүру үшін ақша табуға тырысады, сондықтан ол Фиксурмен бірге қарақшылық жасауға құрылысады, бірақ ол сәтсіз аяқталады, және Лилиом өзін пышақтап жаралайды. Ол қайтыс болады, ал оның жаны көктегі полиция сотына жеткізіледі. Фиксурдың айтуынша, олардың сияқты тонаушылар тікелей Құдайдың алдына бармайды. Сот Лилиомға бір күнге Жерге оралып, отбасына келтірген зиянын өтеуге мүмкіндік береді, бірақ алдымен он алты жыл отты тазалауда өткізуі керек. Лилиомның ағылшын тіліне аудармасын Бенджамин "Барни" Глейзер жасаған, бірақ Роджерстің алғашқы серіктесі Лоренц Харттың да қатысы бар деген әңгіме бар. 1940 жылы Берджесс Мередит пен Ингрид Бергманның қойған нұсқасын Хаммерштейн мен Роджерс та көрді. Глейзер "Лилиомның" ағылшын тіліндегі аудармасын таныстыра отырып, пьесаның тартымдылығы туралы былай деп жазды:
Ал қазіргі драматургияда мұндай бағалы инжулерді қайда таба аламыз? Джули өлі сүйіктісіне ұялатын махаббатын мойындап, дәйбірге түседі; Лилиом алыстағы карусельге әке болатынын қуанышпен хабарлайды; екі ұры болашақ тонаудан күтілетін олжа үшін ойын ойнайды; Мари мен Вольф портрет үшін поздайды, ал жүрегі сынық Джули Лилиомның жоғалып бара жатқан бейнесіне қарап тұрады, ұрылардың әні құлағында жаңырады; Лилиом қанға батқанда екі полицей жалақы мен зейнетақы туралы шағысады; Лилиом қызына аспанда ұрлаған жұлдызын сыйлайды. Барлық сәндік бұйындарды санауға тырысуға қарсы тұру қиын.