Бразилияда 1984 ж. «Diretas Já» қозғалысы тікелей президент сайлауларын талап етті. Саясаткерлер, профсоюздер, мәдени қайраткерлер қатысты. Тарихты біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1984 жылғы бразилиялық азаматтық қозғалыс
1984 Brazilian civil movement
Diretas Já (dʒiˈɾɛtɐz ˈʒa, «Тікелей сайлаулар қазір!») – Бразилияда 1984 жылы тікелей президенттік сайлау талап еткен азаматтық қозғалыс болды.
Diretas Já (dʒiˈɾɛtɐz ˈʒa, Direct (Elections) Now) was a 1984 civil movement in Brazil which demanded direct presidential elections.
Қатысушылар
Бұл қозғалыс бразилиялық қоғамның әртүрлі топтарын біріктірді. Қатысушылардың арасында саяси партиялардың, кәсіподақтардың, азаматтық қоғамның, студенттік және журналистік лидерлердің кең ауқымы болды. Саясаткерлердің ішінде Улисс Гимараес, Танкредо Невес, Андре Франко Монторо, Фернандо Энрике Кардозу, Марио Ковас, Теотонио Вилела, Данте де Оливейра, Жозе Серра, Луис Инасиу Лула да Силва, Эдуардо Суплиси және Леонель Бризола есімдері болды. Сондай-ақ, бұл қозғалысқа Милтон Насименто, Фернанда Монтенегро, Гилберто Гил, Бруна Ломбарди, Фафа де Белем және Шико Буарке де Оланда сияқты суретшілер де қатысты. «Diário de Sorocaba» және «Folha de Itapetininga» басылымдары үшін Хенфил, Осмар Сантос және Элиел Рамос Маурисио сияқты журналистер бас қосылыстарды жариялады. «Corinthians Democracy» қозғалысымен белсенділігімен танылған «Corinthians» футбол командасы өздерінің жейделерінің арт жағына «Diretas Já» деген жазуды басып шығарды. Рим-католик шіркеуінің және басқа діндердің өкілдері де бұл қозғалысты қолдады.
The movement brought together diverse elements of Brazilian society. Participants came from a broad spectrum of political parties, trade unions, civil, student and journalistic leaderships. Politicians involved included Ulysses Guimarães, Tancredo Neves, André Franco Montoro, Fernando Henrique Cardoso, Mário Covas, Teotônio Vilela, Dante de Oliveira, José Serra, Luiz Inácio Lula da Silva, Eduardo Suplicy and Leonel Brizola. The movement also included artists such as Milton Nascimento, Fernanda Montenegro, Gilberto Gil, Bruna Lombardi, Fafá de Belém, and Chico Buarque de Holanda. Journalists such as Henfil, Osmar Santos and Eliel Ramos Maurício covered the assemblies for periodicals Diário de Sorocaba and Folha de Itapetininga. Football team Corinthians, already well known for activism with their Corinthians Democracy movement, printed "Diretas Já" on the back of their jerseys. Sectors of the Roman Catholic Church, as well as other religions, also supported the movement.
Бірінші қоғамдық наразылық
Диреталардың алғашқы қоғамдық наразылығы 1983 жылдың 31 наурызында Пернамбуко штатындағы Абреу-э-Лима қаласында өтті. Пернамбуко штатының басылымдары қаладағы PMDB партиясының мүшелерін ұйымдастырды, одан кейін 1983 жылдың 15 маусымында Гоиас штатының астанасы Гоианияда, сондай-ақ 1983 жылдың 27 қарашасында Сан-Паулудағы Пакаембу стадионы алдындағы Чарльз Миллер алаңында наразылықтар ұйымдастырылды.
The first public protest for the Diretas occurred in the emancipated town of Abreu e Lima, in Pernambuco, on March 31, 1983. Periodicals of the state of Pernambuco organized members of the PMDB party in the city, followed by protests in the capital of the state of Goiás, Goiânia, on June 15, 1983, as well as the Charles Miller Plaza, in front of Pacaembu Stadium, on November 27, 1983, in São Paulo.
Экономикалық жағдай
Бұл қозғалыстың өсуі экономикалық дағдарыстың тереңдеуімен бірге жүрді, 1983 жылы жылдық инфляция 239% құрады. Бұл сыныптық топтар мен кәсіподақтардың жұмылдырылуына әкелді. Қозғалыс президентті тікелей сайлаудың ортақ мақсатымен әртүрлі саяси бағыттардан келген өкілдерді біріктірді. Өздерінің сайлау округтеріне сезімтал көптеген статус-кво саясаткерлері, сондай-ақ, Демократиялық әлеуметтік партия (PDS) құрылған кезде, үкіметті қолдайтын партия – Ұлттық жаңарту альянсы партиясы (ARENA) ішінде келіспеушілік блогын құрды. Келесі жылы қозғалыс күш алып, ашық түрде жұмылдырыла бастады. Сан-Паулу қаласының мерейтойында (25 қаңтарда) президентті тікелей сайлау науқанының алғашқы ірі жиналысы Сан-Паулу соборының жанындағы Праса-да-Се алаңында өтті, бұл шараны Сан-Паулу губернаторы Андре Франко Монторо ұйымдастырды. Осы кезде әскери режим халықтың басым бөлігінің арасында беделін жоғалтқан еді. Инфляция салдарынан жалақысы нақты төмендеген әскерилердің төменгі шендегі өкілдері өздерінің наразылықтарын жоғары лауазымды офицерлеріне білдіре бастады. 16 сәуірде, Конгресте президентті тікелей сайлауға мүмкіндік беретін дауыс беруге дейін, Сан-Паулуда Анхангабау саябағында соңғы демонстрация өтті, онда шамамен 1,5 миллионнан астам адам қатысты, бұл Бразилия тарихындағы ең ірі саяси демонстрация болды. 1984 жылдың сәуір айында президент Фигейредо баспасөз цензурасын күшейтіп, тұтқындаулар мен полиция зорлық-зомбылығын арттырды. Дегенмен, 1984 жылдың 25 сәуірінде «Diretas Já» түзетуі (авторының атымен Данте де Оливейра заңы деп аталды) бойынша дауыс беру өтті. 298 депутат қолдап, 65 қарсы дауыс берсе де, 112 үкіметті қолдайтын депутат дауыс беруден бас тартты, нәтижесінде палата кворумсыз қалды және заң жобасы қабылданбады. Заң жобасы сәтсіз аяқталғанына қарамастан, қозғалыс түрлі оппозициялық күштердің ықпалдастырушы күшіне айналып, халықтың наразылығын білдіруге мүмкіндік берді. Демократияны қайта орнату процесі 1985 жылы азаматтық биліктің қайтаруымен және 1988 жылы жаңа конституцияның қабылдануымен аяқталды, ол 1989 жылы тікелей президент сайлауын қарастырды, оның жеңімпазы Фернандо Коллор де Мелло болды – 1961 жылдан бері демократиялық жолмен сайланған алғашқы президент.
The growth of the movement coincided with a deepening economic crisis, with an annual inflation of 239% in 1983. This led to the mobilization of class entities and unions. The movement linked representatives from diverse political backgrounds under the common cause of direct elections for president. Many pro status quo politicians, sensitive to their base, had also formed a block of disagreement within the National Renewal Alliance Party (ARENA), the pro government party, when the Democratic Social Party (PDS) was founded. The following year, the movement gained critical mass and was able to mobilize openly. On the anniversary of the city of São Paulo (January 25), the first major assembly of the campaign for direct elections for president took place on Praça da Sé, a major public square adjacent to the São Paulo Cathedral, was made possible by André Franco Montoro, governor of São Paulo. By this time the Military Regime had lost much prestige with the majority of the population. Low ranking members of the military, whose wages had fallen in real terms due to inflation, began voicing their discontent to their superiors. On April 16, shortly before the vote in Congress which would enable direct elections for president, a final demonstration took place in São Paulo in the Anhangabaú Valley, where an estimated crowd of over 1.5 million people attended, in the largest political demonstration ever seen in Brazil. During April 1984, President Figueiredo increased press censorship and promoted arrests and police violence. Nonetheless, a vote on the Diretas Já amendment (known as Dante de Oliveira law, after its author) took place on April 25, 1984. Despite 298 votes in favor, with 65 against, 112 pro government deputies abstained, leaving the Chamber without a quorum, as a result of which the bill died. Despite the bill's failure, the movement became a catalyst for various opposition forces and a voice for popular discontent. The re democratization process ended with the return of civil power in 1985 and the approval of a new constitution in 1988, which called for the direct presidential elections in 1989, which were won by Fernando Collor de Mello, the first democratically elected president since 1961.