Кіріспе
Жоғарғы ерінге тілдің соғылуы арқылы жасалатын дауыссыз дыбыс. Лингволабиалды немесе апиколабиалды дауыссыз дыбыстар – тіл ұшының немесе тіл жапырағының жоғарғы ерінге қойылуы арқылы жасалады, мұнда ерін төмен тартылып тілмен кездеседі. Олар лингволабиалдықтан субапикальды тілдік артикуляциялық орындарға дейінгі короналды артикуляциялық үзділіктің бір шетін көрсетеді. Тілдік тұрғыдан алғанда, лингволабиалды дауыссыз дыбыстар өте сирек кездеседі. Олар Вануатудағы тілдер тобында, Гвинея-Бисаудағы Биджаго тілінің Кайоко диалектісінде, Умотинада (жақында жойылған Бразилияның Бороро тілі) және басқа жерлерде паралингвистикалық дыбыстар ретінде кездеседі. Олар бұзылған сөйлеуде де жиі кездеседі, ал диакритикалық белгі Халықаралық фонетикалық әліпбиге енгізілген. Лингволабиалды дауыссыз дыбыстар Халықаралық фонетикалық әліпбиде тиісті альвеолярлық дауыссыз дыбысқа «шағалақ» диакритикасы , немесе тиісті билабиалдық дауыссыз дыбысқа апикальдық диакритикасы , қосылып жазылады.
Linguolabials or apicolabials are consonants articulated by placing the tongue tip or blade against the upper lip, which is drawn downward to meet the tongue. They represent one extreme of a coronal articulatory continuum which extends from linguolabial to subapical palatal places of articulation. Cross linguistically, linguolabial consonants are very rare. They are found in a cluster of languages in Vanuatu, in the Kajoko dialect of Bijago in Guinea Bissau, in Umotína (a recently extinct Bororoan language of Brazil), and as paralinguistic sounds elsewhere. They are also relatively common in disordered speech, and the diacritic is specifically provided for in the extensions to the IPA. Linguolabial consonants are transcribed in the International Phonetic Alphabet by adding the "seagull" diacritic, , to the corresponding alveolar consonant, or with the apical diacritic, , on the corresponding bilabial consonant.
Сипаттама
Тіл-ерін жасушалары тіл мен жоғарғы ерін арасындағы ауа ағынын тарыту арқылы жасалады. Олар тоқталымдар, мұрындық дауыстар және үйкеліс дауыстар сияқты әртүрлі артикуляция түрлерінде кездеседі, және тіл ұшымен (апикальды), тіл жапырағымен (ламинальды) немесе тіл астымен (субламинальды) жасалуы мүмкін. Акустикалық тұрғыдан алғанда, олар билабиалды дауыстарға қарағанда альвеолярлы дауыстарға көбірек ұқсайды. Тіл-ерін дауыстарын билабиалды және альвеолярлы дауыстардан акустикалық формант өтулері және мұрындық резонанстары арқылы ажыратуға болады.
Дыбыс ауысуы
Вануатуда Санто-Малекула тілдерінің кейбіреулері тарихи түрде ерін-жақтан тіс дыбыстарына ауысқан, аралық тіл-ерін дыбыстық кезеңі арқылы, ол басқа Санто және Малекула тілдерінде сақталған. Мысалы, Несе тілінде ерін дыбыстары дөңгеленбеген дауыстылардың алдында тіл-ерін дыбысына айналды; Толомако тілінде бұл одан да әрі дамыды, сондықтан (POc *bebe >) p̈ep̈e (Тангоада) кейіннен Толомакода ; сондай-ақ (POc *tama >) tam̈a (Тангоада) болды.