Кіріспе

Теріге сорғыш қолдану арқылы жасалатын псевдонауқалық ем – кэппинг терапиясы, қыздырылған кеселерді қолдану арқылы теріде жергілікті сорғыш құруға негіделген псевдонауқалық тәсіл. Бұл ем әдісі негізінен Азияда, сондай-ақ Шығыс Еуропа, Таяу Шығыс және Латын Америкасында қолданылады. Кэппинг псевдонауқалық деп сипатталған, ал оның практикасы шарлатандық саналады. 2011 жылғы әдебиеттерге шолу жүргізу нәтижесінде "көптеген жағдайларда кэппингтің тиімділігі жеткілікті дәрежеде зерттелмегені" және ауырсынды емдеуде тиімділігін көрсеткен жүйелі шолулардың "көбінесе сапасы төмен алғашқы зерттеулерге негізделгені" анықталды. 2014 жылғы тағы бір шолу бұл тұжырымды растады, бұрынғы кэппингті қолдайтын дәлелдердің "нақты емес жобалау және нашар зерттеу сапасынан" туындағанын көрсетті. Кэппинг терапиясының безеуді емдеуге пайдалы екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Бұған қоса, кэппинг көбінесе басқа акупунктуралық емдермен бірге қолданылады, сондықтан оның жеке пайдасы анықталмайды. Көптеген шолулар тиісті аурулар мен созылмалы ауырсындармен күресу үшін кэппинг техникаларын қолдауға ғылыми дәлелдердің жеткіліксіз екенін көрсетеді. Кэппинг шарлатандық деп сипатталады. Симон Сингх пен Эджард Эрнст 2008 жылы жарық көрген "Алаялық па, емдеу ма?" кітабында кэппинг емдерінің көрінбейтін пайдасы туралы талқылады. Псевдонауқалық детоксикация рәсімі ретінде, кэппингті қолдаушылар оның организмнен белгісіз зиянды заттарды шығара алады деп жалған мәлімдейді. Сондай-ақ, олар кэппингтің "қан ағымын жақсартатынын" және бұлшықет ауруларын жеңілдететінін жалған түрде айтады. Джеймс Хэмблин атап өткендей, кэппинг салдарынан пайда болатын көгеру "қан ұюы болып табылады, ал ұйыған қан ағып кетпейді". Баламалы медицинаны сынға алатын мамандар кэппинг терапиясына қарсы сөз сөйледі. Харриет Холл мен Марк Крислип кэппингті "псевдонауқалық әуесқойлық", "әсем әдет" және "мағынасыз сөздер" деп сипаттап, оның плацебодан жақсы жұмыс істейтініне ешқандай дәлел жоқ екенін айтты. Фармаколог Дэвид Колхун кэппингті "күлкілі және толығымен сенімсіз" деп бағалайды. Хирург Дэвид Горски: "Бұл – ешқандай пайдасы жоқ қауіпті әрекет. Оның қазіргі медицинада орны жоқ, не болмаса, болмауы керек".

Қауіпсіздік

2016 жылы Камбоджа Денсаулық сақтау министрлігі құйрыққа салудың денсаулыққа қауіпті болуы мүмкін екенін ескертті, әсіресе жоғары қан қысымы немесе жүрек аурулары бар адамдар үшін ерекше қауіпті. NCCIH мәліметінше, "құйрыққа салу терінің түсінің ұзаққа созылатын өзгеруіне, іздерге, күйіктерге, инфекцияларға әкелуі мүмкін және экзема немесе псориазды нашарлатуы мүмкін". Құйрыққа салу терідегі папиллярлық дерма қабатындағы капиллярларды (ұсақ қан тамырларын) зақымдап, петехия және пурпураның пайда болуына себеп болуы мүмкін, ал оның пайдасы плацебодан ажыратылмайды. Әдетте, құйрық тостаған 5-15 минутқа орналастырылады. Құйрыққа салу терапиясының түрлерін жіктеуге төрт түрлі әдіс қолданылады. Бірінші жіктеу жүйесі "техникалық түрлерге" қатысты, оның ішінде: құрғақ, ылғал, массаждық және жылдам құйрыққа салу терапиясы. Екінші жіктеу "сору күшіне байланысты түрлерге" қатысты, оның ішінде: жеңіл, орташа және күшті құйрыққа салу терапиясы. Үшінші жіктеу "сору әдісіне байланысты түрлерге" қатысты, оның ішінде: отпен, қолмен және электрмен сору терапиясы. Төртінші жіктеу "құйрық тостағандарындағы материалдарға" қатысты, оның ішінде: шөптік өнімдер, су, озон, мокса, ине және магниттік құйрыққа салу терапиясы. Кейіннен құйрыққа салудың басқа да түрлері әзірленді. Бесіншісі емделетін аймаққа қатысты: бетке, ішке, әйелдерге, еркектерге және ортопедиялық құйрыққа салу терапиясы. Алтыншысы "басқа құйрыққа салу түрлеріне" қатысты, олар спорттық және су астындағы құйрыққа салуды қамтиды.

Құрғақ құйма

Құрғақ құмырамен емдеу – қыздырылған құмыраны арқа, кеуде, қарын немесе жамбас терісіне қою.

ылғалды шашақ

Ылғалды құю, сондай-ақ Хижама (حجامة lit. "сору") немесе емдік қан тату деп те аталады, онда қан кішкентай тері тілігінен жергілікті сору арқылы алынады. Оның алғашқы қолданылуы ислам хадистерінде кездеседі, олар ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) айтқан сөздері мен амалдарында сипатталған. Мұхаммед әл-Бухари, Муслим ибн әл-Хаджадж Нишапури және Ахмад ибн Ханбалдың хадистері Мұхаммедтің (ﷺ) оны ұсынуын және қолдануын қуаттайды. Осының нәтижесінде, ылғалды құю мұсылман әлемінің көптеген аймақтарында кең таралған емдік тәсіл болып қала берді. Финляндияда ылғалды құюды кемінде 15 ғасырдан бері жасап келеді және дәстүрлі түрде сауналарда орындалады. Құюға арналған ыдыстар ірі қара мүйізінен жасалған, олардың ішіне ауаны сорып алып, жартылай вакуум құруға мүмкіндік беретін клапан орнатылған. Бүгінгі күнге дейін Финляндияда құю, демалыс және/немесе денсаулықты сақтау режимінің бір бөлігі ретінде қолданылады. Ылғалды және құрғақ құюда қолданылатын нүктелер әртүрлі, олар ауырсыну мен бітелу сезімі тудыратын аймақтарға сәйкес келеді. Жылдар бойы емдеу жоспарлары жасалған, бірақ оның толыққандылығын ескере отырып, қолданылатын нүктелер әр адамға қарай өзгеріп отыруы мүмкін.

Дәстүрлі қытайлық медицинасы

Қытай тілінде капинг "банкілерді сору" деп аталады. Дәстүрлі қытай медицинасы (ТҚМ) бойынша, капинг тоқырауды (тоқыралған қан мен лимфаны) тарату үшін жасалады, соның арқасында ци ағыны жақсарады. ТҚМ бойынша, терідегі жараларға немесе жүкті әйелдердің іш және сегізкөз аймақтарына капинг жасау ұсынылмайды.

Қоғам және мәдениет

Купинг қазіргі заманда танымал болды, себебі оны американдық спорт жұлдыздары, оның ішінде Ұлттық футбол лигасының ойыншысы ДеМаркус Уэр, және Олимпиада чемпиондары Александр Наддур, Натали Кафлин және Майкл Фелпс қолданды. Медициналық дәрігер Брэд Маккей АҚШ командасы "олардың үлгісін көрген" жанкүйерлеріне үлкен қателік жасап отыр деп жазды, "купингті" "көне (бірақ тиімсіз) дәстүрлі ем" деп атады. Стивен Новелла: "Элиталық спорт, Олимпиаданы қоса алғанда, жалған ғылымдардың ошағына айналғаны өкінішті" деп мәлімдеді. Джордж Оруэллдің "Кейбір кедейлер қалай өледі" атты эссесінде купинг туралы айтылады, онда ол Париждегі ауруханада осы көне әдіс өзіне қолданылғанын көргенде таңқалды. 1964 жылғы "Грек Зорба" атты Голливуд фильмінде Зорба кейіпкері (Энтони Квинн сомдаған) Лила Кедрова сомдаған кейіпкерге купинг жасап көрсетеді. Купингтің пайдалы екендігі туралы пікірлерді көбінесе осы емді күнделікті өмірінде қолданатын атақтылар мен спортшылар таратуда. Кәсіби жүзуші Майкл Фелпс 2016 жылғы Олимпиадада арқасындағы күлгін көк дақтарға байланысты көп назарға ілікті, олар купингтің нәтижесі болды. Ол "әр жарысқа барғанда" осы процедураны жасайды, себебі ол "жазылу процесін жеделдетуге" көмектеседі деп санайды. Мұндай жұлдыздардың қолдауы адамдарды осы практикадан пайда көруге итермелеуі мүмкін.

Тарих

Кэппингтің шығу тегі белгісіз. Ирандық дәстүрлі медицинада ылғалды құю тәсілдері қолданылады, сызық салу арқылы құю шабыт тінін жояды деген сеніммен, ал сызықсыз құю ағзалар арқылы денеді тазартады. Ежелгі Грецияда Гиппократ (б.з.д. 460 – б.з.д. 370 ж. шамасында) ішкі аурулар мен құрылымдық мәселелер үшін, ал римдік хирургтар қанын алу үшін қолданған. Бұл әдісті Ислам пайғамбары Мұхаммед жоғары бағалаған. Бұл әдіс Маймонидтің денсаулық туралы кітабында да айтылған және Шығыс Еуропа еврей қауымдастығында қолданылған. Уильям Ослер оны жиырмасыншы ғасырдың басында пневмония және жедел миелитке қолдануды ұсынған.