Кіріспе
Иридология (сондай-ақ иридодиагностика немесе иридиагностика деп те аталады) – альтернативті медицина техникасы. Оның жақтаушылары иристің пішіндерін, түстерін және басқа да ерекшеліктерін қарастыру арқылы пациенттің жүйелік денсаулығы туралы ақпаратты анықтауға болады деп санайды. Иридологтар өз байқауларын ирис карталарымен салыстырады, бұл карталар иристі адам денесінің нақты бөліктеріне сәйкес келетін аймақтарға бөледі. Иридологтар көзді дененің денсаулық жағдайына "терезе" ретінде қарастырады. Олар осы карталардың көмегімен дененің сау жүйелерін және мүшелерін, сондай-ақ, тым белсенді, қабынулы немесе қалпына келмейтін мүшелерді ажырата алады деп мәлімдейді. Иридологтар бұл ақпарат пациенттің белгілі бір ауруларға осалдығын көрсетеді, бұрынғы медициналық проблемаларды анықтайды немесе болашақ денсаулық мәселелерін болжай алады деп есептейді. Дәлелді медицинадан өзгеше, иридология сапалы зерттеулермен қолдау таба алмайды. Ирис ерекшеліктері – адам организмінде өмір бойы сақталып қалатын ең тұрақты ерекшеліктердің бірі. Ирис құрылымдарының тұрақтылығы – ирис тану технологиясының негізі, ол идентификация мақсатында қолданылады.
Iridology (also known as iridodiagnosis or iridiagnosis) is an alternative medicine technique whose proponents claim that patterns, colors, and other characteristics of the iris can be examined to determine information about a patient's systemic health. Practitioners match their observations to iris charts, which divide the iris into zones that correspond to specific parts of the human body. Iridologists see the eyes as "windows" into the body's state of health. Iridologists claim they can use the charts to distinguish between healthy systems and organs in the body and those that are overactive, inflamed, or distressed. Iridologists claim this information demonstrates a patient's susceptibility towards certain illnesses, reflects past medical problems, or predicts later health problems. As opposed to evidence based medicine, iridology is not supported by quality research studies The features of the iris are one of the most stable features on the human body throughout life. The stability of iris structures is the foundation of the biometric technology which uses iris recognition for identification purposes.
Әдістер
Иридологтар әдетте пациенттің ирисін тіндік өзгерістерге, сондай-ақ нақты пигменттік үлгілерге және бұзылған стромалық құрылымға тексеру үшін фонарь және үлкейту әйнегі, камералар немесе жарықшамды микроскоптар сияқты құралдарды қолданады. Белгілер мен үлгілер ирис картасымен салыстырылады, бұл карта ирис аймақтарын дене мүшелерімен байланыстырады. Типик карталар иристі шамамен 80-90 аймаққа бөледі. Мысалы, бүйрекке сәйкес келетін аймақ ирис төменгі бөлігінде, сағат 6-дан сәл бұрын орналасқан. Карталарда дене мүшелері мен ирис аймақтары арасындағы байланыстарда шағын айырмашылықтар болуы мүмкін. Иридологтардың пікірінше, иристегі егжей-тегжейлі өзгерістер сәйкес келетін дене мүшелерінің тіндеріндегі өзгерістерді көрсетеді. Белгілі дәрігер Бернард Дженсен бұл құбылысты былай сипаттады: "Иристегі жүйке талшықтары дене тіндеріндегі өзгерістерге дененің нақты жерінде және тіндердегі өзгерістерге сәйкес рефлекстік физиологиялық реакция арқылы жауап береді". Бұл дене күйінің ирис көрінісінде байқалатын өзгеріске алып келетінін білдіреді, бірақ бұл көптеген зерттеулермен жоққа шығарылды. Иридологиялық принциптердің алғашқы нақты сипаттамасы, мысалы, гомолатеральдылық (иридология терминін қолданбай), 1665 жылы жарық көрген және 1670 және 1691 жылдары Филипп Мейес (Филипп Мейен фон Кобург) баспасында қайта басылған "Кироматика Медика" атты атақты еңбекте кездеседі. "Аугендиагностика" (көзді диагностикалау, шартты түрде иридология деп аударуға болады) терминін алғаш рет 19 ғасырдағы венгр дәрігері Игнац фон Печели қолданды. Ең көп таралған оқиға бойынша, ол бұл диагностикалық құралға сынған аяғы үшін емделген адамның және көп жыл бұрын аяғы сынған сұрғының көзіндегі ұқсас жолақтарды көргеннен кейін тапқан. Бірінші Халықаралық Иридологиялық Конгресте Игнац фон Печелидің жүрегі туысы Август фон Печели бұл аңызды жалған деп мәлімдеді және мұндай мәлімдемелерді қайталай алмайтынын айтты. Иридологияның екінші "әкесі" - лимфа түйіндерінің үлкейгенінен көп зардап шеккен швед Нильс Лильеквист. Йод пен хининнен жасалған дәрі-дәрмектерді қабылдағаннан кейін, ол ирисінің түсінде көптеген өзгерістерді байқады. Бұл байқау оны 1893 жылы 258 қара-ақ және 12 түсті суреттерден тұратын "Көзді диагностикалау" атты атлас жасауға және жариялауға шабыс тартты. Дженсен организмнің уларға ұшырауының маңыздылығын және детоксикация үшін табиғи тағамдарды қолдануды атап өтті. 1979 жылы Дженсен екі басқа иридологпен бірлесіп, 143 науқастың көзінің суреттерін қарап, олардың қайсысының бүйрегінде бұзылыс бар екенін анықтауға тырысты, бірақ олар өз практикаларының негізін құра алмады. Науқастардың 48-іне бүйрек ауруы диагнозы қойылды, ал қалғандарының бүйрек функциясы қалыпты болды. Науқастардың ирисін талдау негізінде үш иридолог қай науқаста бүйрек ауруы бар, қайсысының жоқ екенін анықтауға мүмкіндік бермеді.
Регламенттеу, лицензия беру және сертификаттау
Канада мен АҚШ-та иридологияны ешқандай мемлекеттік орган реттемейді немесе лицензияламайды. Сан алуан ұйымдар сертификаттау курстарын ұсынады.
Мүмкін болатын зиян
Медициналық қателер – осы әдіс арқылы диагностикаланған, бірақ шындығында бар еместі емдеу (жалған оң нәтиже) немесе осы әдіспен анықталмаған ауыр жағдайға байланысты жалған қауіпсіздік сезімі (жалған теріс нәтиже) – дұрыс емес немесе кешіктірілген емдеуге, тіпті өлімге әкелуі мүмкін.