Дилдегі теракт: 1989 жылғы қырқылық оқиғасы

Кіріспе

Соғыс кезеңіндегі Кенттегі оқиға: Диль казармасының бомбалануы – Уақытша Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) Англияның Диль қаласындағы Корольдік теңіз жаяу әскері бөліміне жасаған шабуылы. Бұл оқиға 1989 жылдың 22 қыркүйегінде сағат 08:22-де болды, ИРА Корольдік теңіз жаяу әскерінің музыкалық мектебі ғимаратында уақыт қойылған бомбаны жарықтырды. Ғимарат құлап, Корольдік теңіз жаяу әскерінің музыкалық қызметінің 11 әскери қызметкері қаза тауып, тағы 21 адам жарақат алды.

Өмірбаян

Корольдік теңізшілер музыка мектебі – Корольдік теңізшілер оркестрінің музыканттарын даярлайтын кәсіби оқу орталығы. 1930 жылы Портсмут қаласында құрылған, 1950 жылы Дилге көшірілді және 1989 жылға дейін Корольдік теңіз депосының құрамында болды. 1980-ші жылдары ИРА Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландиядағы нысаналарға қарсы, Солтүстік Ирландияны Ұлыбританиядан бөліп шығару мақсатымен парамилитарлық науқан жүргізді. Жарылыс салдарынан демалыс орталығы қирады, жанындағы үш қабатты тұрғын үй жайпайы болды, ал базаның қалған бөлігі мен жақын маңдағы азаматтық үйлерге ауыр зақым келді. Жарылыс шуы бірнеше шақырым жерге естіліп, Дил қаласының орталығындағы терезелерді дірілдетіп, қаланың үстінде қалың түтін шықты. Кейбір теңізшілер ғимарат ішінде қалғандықтан, жарылыстың күшіне толыққанды тап болды. Көптегендері сағаттап қираған үйінділердің астында қалды, оларды тазарту үшін ауыр техника қажет болды. Кент жедел жәрдем қызметі жарылыстан жарақат алғандарға көмек көрсету үшін өзінің ереуілін тоқтатуға ерікті түрде келісті. Оқиға орнында он теңізші қаза тапты, олардың көпшілігі құлаған ғимараттың ішінде қамалып қалды, бірақ бір денесі кейіннен жақын маңдағы үйдің шатырынан табылды. Қаза тапқандардың жасы да көптеген адамдарды таң қалдырды, өйткені олардың көпшілігі мектепке жаңа ғана келген жаңа түлектер еді, ал жарақат алғандардың басым бөлігі жасөспірімдер болатын. Британ үкіметі де ИРА шабуылын айыптады. Премьер-министр Маргарет Тэтчер ресми сапармен Мәскеуде болған кезде "оқиғаға қатты қайғырып, зор алаңдағанын" мәлімдеді. Оппозиция жетекшісі Нил Киннок шабуылды "үрейлі қылмыс" деп сипаттап, "ИРА-ның мақсатын қолдайтындардың өзі мұндай өлім мен жарақаттың қаталдығына жиренуі керек" деді. Базаның қауіпсіздігі жекеменшік қауіпсіздік фирмасының оны қамтамасыз етуге қатысқандығына байланысты дау тудырды. Бұл жағдай Ұлыбританиядағы барлық әскери базалардың қауіпсіздік шараларын қайта қарауға және фирма қызметкерлерін Корольдік теңізшілер күзетімен алмастыруға әкеп соқты. Олардың "тек музыка ойнауды қалағандарын" еске алу үшін Уолмер Гринде ескерткіш оркестр тұрағы салынды. 2003 жылы ғимарат өртенген кезде Дил казармасының шіркеуіндегі ескерткіш жойылды, бірақ қазір бұл орын ескерткіш бақша болып табылады. 1996 жылы база жабылып, Дилдегі аман қалған казармалар пәтерлерге айналдырылды, ал Музыка мектебі қайта Портсмутқа көшірілді. 2019 жылы бомбалаудың 30 жылдығына арналған шараға 12 мыңнан астам адам келді. Англияның Дил шіркеу мектебі бұрынғы казарманың жаттығу алаңында орналасқан. Мектеп кіреберісінде Корольдік теңізшілердің бас киім белгісі мен эмблемасы бейнеленген үлкен тас орнатылған. Бұл тас бұрын казармадағы парад алаңына қарап тұрған ғимараттардың бірін әшекейлеген. 2015 жылдың 22 қыркүйегінде, бомбалаудың 26 жылдығына орай, мектептің 6-сынып оқушылары тасты қалпына келтіргеннен кейін, қаладағы Корольдік теңізшілердің атқарған рөлін атап өту мақсатында мектеп қайта бағыштау рәсімін өткізді. "Дил" бомбалауына қатысты ешкім тұтқындалған жоқ және сотталған да жоқ.

The Royal Marines School of Music is a professional training centre for musicians of the Royal Marines Band Service, the musical arm of the Royal Navy. Originally created at Portsmouth in 1930, it moved to Deal in 1950 and in 1989 was still there as part of the Royal Marine Depot, Deal. Throughout the 1980s, the IRA had been waging a paramilitary campaign against targets in Britain and Northern Ireland with the stated aim of achieving the separation of Northern Ireland from the rest of the United Kingdom. The blast destroyed the recreational centre, levelled the three storey accommodation building next to it and caused extensive damage to the rest of the base and nearby civilian homes. The blast was heard several kilometres away, shaking windows in the centre of Deal, and creating a large pall of smoke over the town. Some marines had remained behind in the building, and thus received the full force of the explosion. Many were trapped in the rubble for hours and military heavy lifting equipment was needed to clear much of it. Kent Ambulance Service voluntarily agreed to end its industrial strike action to aid those wounded by the blast. Ten marines died at the scene with most trapped in the collapsed building, although one body was later found on the roof of a nearby house. The public were also shocked by the ages of those killed, as many were new recruits to the School and most of those injured were teenagers. The British Government also condemned the IRA's attack. Prime Minister Margaret Thatcher made a statement from Moscow, where she was on an official visit, saying that she was "shocked and extremely sad". Leader of the opposition, Neil Kinnock, described the attack as an "awful atrocity" and said, "Even the people who say they support what the IRA calls its cause must be sickened by the way in which such death and injury is mercilessly inflicted". The base's security caused controversy as this was partly provided by a private security firm. This arrangement prompted a thorough review of security procedures at all British military bases and the replacement of the firm's employees at Deal with Royal Marine guards. A memorial bandstand was constructed at Walmer Green to the memory of those who "only ever wanted to play music". A memorial in the Deal Barracks chapel was destroyed when the building burnt down in 2003, but the site is now a memorial garden. The surviving barracks at Deal were converted into flats when the base was decommissioned in 1996, and the School of Music is once again based in Portsmouth. The event drew over 12,000 spectators in 2019, which marked the 30th anniversary of the bombing. Deal Parochial Church of England School now stands in the former barracks' Drill Fields. A large carved stone bearing the Globe and Laurel (the cap badge and emblem of the Royal Marines) sits at the entrance of the school. It originally adorned one of the buildings facing the parade square in the barracks. On Tuesday 22 September 2015, the 26th anniversary of the bombing, following a restoration of the stone by the school's Year 6 pupils, the school held a re dedication service to mark the role played by the Royal Marines in the town. No one has ever been arrested or convicted in connection with the Deal bombing.