Кіріспе

1964 жылы Франсуа Труфоның түсірген фильмі

«Жұмсақ тері» – Франсуа Труфоның бірлесіп сценарий жазып, режиссерлік еткен, Жан Десайли, Франсуаза Дорлеак және Нелли Бенедетти бас рөлде ойнаған 1964 жылғы романтикалық драма. Франсуа Труфо мен Жан Луи Ришард жазған бұл фильмде, үйленген, табысты жазушы және лектордың өзінен жас әдемі ұшқыш қызбен танысып, махаббатқа түсуі туралы айтылады. Фильм Париж, Реймс және Лиссабон қалаларында түсірілді, ал кейбір сахналар Париж Орли әуежайында түсірілді. 1964 жылғы Канн кинофестивалінде фильм «Алтын пальма» сыйлығына ие болды. Труфоның «Жюль мен Джим» және «400 соққы» фильмдерімен жаңадан қол жеткізген табысына қарамастан, «Жұмсақ тері» прокатта үлкен табыс әкелмеді.

Сюжет

Пьер Лаченей, орта жастағы үйленген әке және белгілі жазушы, лектор және әдеби журналдың редакторы, Лиссабондағы ұшағын ұстауға Париждің Орли әуежайына тек қана жетеді. Ол ұшақтан түсіп бара жатқанда, Пьерді қарсы алуға жиналған фотографтар оны ұшақ кезінде оның назарына түскен жас, әдемі стюардесса Никольмен суретке түсуді сұрайды. Пьер "Балзак және ақша" атты лекцияны тыңдаушылар толған аудиторияда оқығаннан кейін өзінің қонақ үйіне, Никольдің де қонақ үйіне оралады. Ол қызмен бірге лифтті пайдаланады, содан кейін кілттің кілтіндегі бөлме нөмірін көріп, оны өзінің бөлмесінен шақырып, сусын ішуге бола ма деп сұрайды. Ол кеш болғандықтан, телефонды бұзбайды, бірақ қолын қойғалы аз уақыт өткен соң, қайтадан қоңырау шалады. Олар келесі күні кешке бір-бірімен ішектес болады, тіпті Пьер түскі уақытта ұшаққа отыруға жоспарланған болса да. Пьер мен Николь таң атқанша барда сөйлесіп, қонақ үйге оралып, Никольдің бөлмесінде махаббат жасайды. Ол оған Парижге ұшақта өзінің телефон нөмірін береді, ол жасырын түрде барып, оған сол түні телефон соғады, ал ол және Франка, оның әйелі он бес жыл, достарын көтереді, бірақ Николь үйде жоқ. Пьер келесі күні Никольмен кездескенде, олар қысқаша кездеседі және ол әр түрлі ақтауыштармен қашып, Никольмен әуежайда оның рейстері арасында кездеседі. Ақыры, ол бос уақыт тапқан кезде, олар түнді бірге өткізуді жоспарлайды, бірақ үй иесі оның ата-анасын білетіндіктен, үйінде емес. Олар түнгі клубқа барады, онда Пьер Никольдің билегенін көреді және қонақ үйде тұруды жоспарлайды, бірақ олар тіркелмейді, өйткені жағдай оларды лас сезіне бастайды. Пьер Никольді үйіне апарып, келесі аптада оны Реймске түнгі сапарға шақырады. Ол келіседі және оның Франкаға қайтуын қаламай, Пьерді өз пәтеріне шақырады. Пьер мен Николь Парижден Реймске дейін көлікпен барады да, қасындағы қонақ үйге кіреді. Ол тек қана өзінің досы Клементтің 1951 жылы Марк Аллегреттің "Андре Жидпен" атты деректі фильмінің көрсетілімін енгізу туралы өтінішіне келісті, сондықтан ол Никольмен жалғыз бола алады, бірақ ол кешкі асқа баруы керек, содан кейін сөз сөйлеуі керек, содан кейін Клементпен ішімдікке шығуы керек, ал Николь қонақ үйде жалғыз отырады, сатылып кеткен көрсетілімге билет ала алмайды және көшедегі бір адам қайта-қайта ұсыныс жасайды. Пьер кинотеатрдан кейін қабылдаудан қашу үшін Парижге оралуы керектігін айтады, бірақ Клемент оны көлікпен алып кетуді сұрап таңғалдырады, сондықтан ол келіседі, тек Клементті тастап, Никольді қонақ үйден алып кетеді. Ол ашуланып, өзін қорлайды, бірақ Пьер кешірім сұрағаннан кейін кешіреді және кешке болған жағдайды сипаттайды. Пьер мен Николь түнде көлікпен жүріп, романтикалы қонақүйге жетеді. Олар өздерін жақсы көреді, Пьер Франкаға Реймсте болу мерзімін ұзарту керектігін айту үшін қоңырау шалады және ол оның өтірік айтып жатқанын білетінін біледі. Пьер Никольді үйіне апарып, Франка оны басқа әйелмен қарым-қатынаста болғаны үшін айыптайды. Ол тек жалғыз уақыт қажет екенін айтады, бірақ ол оған сенбейді және олар бөлек болуы керек дейді. Франканың блефін шақырып, Пьер дауласпай, кеңсесіне ұйықтап кетеді. Франка Пьерге ажырасу туралы өтініш жасағанын айтады. Ол күйеуінің заттарын алуға барғанда, әйелі оған салқын қарамақ, ұрмақ, кешірім сұрап жалбарынады, не сүймек. Олар махаббатқа түседі, Пьер кетіп бара жатқанда Франка одан қасына қайтып келуге бола ма деп сұрайды, бірақ ол ешқашан жұмыс істемейтінін айтады. Франканың досы Одиль Франканың күйін көріп, Франка өзін-өзі өлтіруге тырысуы мүмкін деп қорқады және ванна бөлмесінен тапқан ұйқы таблеткаларын лақтырады. Бірде Пьер Никольдің қатты сөйлеуінен ұялады, сондықтан ол оны үйіне апаруды сұрайды. Ол кешірім сұрап, ауыр аптаны басынан өткізгенін, қызымен күнде көрісуді сағынатынын айтады. Пьер Никольге бірге тұратын пәтерін көрсеткенде, ол екеуінің үйлеспейтінін түсінгенін айтады және қарым-қатынасын үзді. Осы арада Франка Пьердің бір жакетідегі қолхатты пайдаланып, Пьер мен Никольдің романтикалық демалыс күндері түсірген суреттерін алады. Франка Пьердің жиі баратын мейрамханасына барып, оған суреттерді лақтырып, оны мылтықпен атып өлтіреді. Ол қаруын тастап, отыра салысымен, еріндерімен әлсіз бір күлімсіреп қояды.

Актерлік құрам

Фильмнің сценаристтері екеуі де авторлық құқығы көрсетілмеген эпизодтарда ойнайды: Франсуа Трюффо Пьер мен Николь Реймске жолда тоқтаған бензин станциясының қызметкерінің дауысы болса, Жан-Луи Ришар Парис көшесінде Франканы тоқтатып сөйлескен соң оның ашуына ұшырайды.

Кассалық жинақ

Фильм прокатта жақсы нәтиже көрсетпеді.

Қабылдау

Ол шығуымен бірге сыншылардан жағымды пікірлер алды, алайда оның беделі жылдар бойы артып келеді. Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 3-ін беріп, оны "ерекше көріпкелдікпен болжайтын" деп атады, ал The Village Voice газетінің J. Hoberman фильм туралы жарқын мақала жазды, онда ол былай деді: "Франсуа Труффоның төртінші толық метражды фильмі "Жұмсақ тері" көптеген адамдар (менің өзімді қоса) оны оның ең жақсы туындыларының бірі деп есептесе де, ешқашан лайықты құрметке ие болған жоқ".

Үй медиасы

Фильм АҚШ-та The Criterion Collection компаниясы арқылы үй видеосы түрінде жарық көрді, және оны "күрделі, терең ойлы және көре алмай қалған француз жаңа толқынының бағалы туындысы" деп сипаттады.