Кіріспе

1889 жылы Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Тентерфилд қаласында сэр Генри Паркс сөйлеген сөз.

Тентерфилд сөз сөйлеуі – 1889 жылдың 24 қазанында Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Тентерфилдтегі өнер мектебінде Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясының премьер-министрі сэр Генри Паркс айтқан сөз. Сөз сөйлеуінде Паркс сол кезде өздігінен басқарылатын, бірақ Британ отаршылдық хатшылығының алыс орталық билігінде болған алты австралиялық колонияның федерациясын құруға шақырды. Бұл сөз Австралиядағы федерация процесінің бастауы деп есептеледі, ол 12 жылдан кейін Австралия Ұлттық бірлестігінің құрылуына әкелді.

Өмірбаян

Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстігі біртұтас емес әкімшілікпен күресті, себебі ол колонияның астанасы Сиднейден алыс болса да, Квинслендтегі сауда орталықтарына жақын орналасқан еді. Квинсленд шекаралық импортқа баж салығын енгізді, ал көршілес аудандардың халқы еркін сауданы жақтап, ынталанды. Премьер-министр Паркс Тентерфилд сөйлесінде федерацияның басты себебі ретінде Австралия құрлығының біртұтас қорғалуын атады. 1999 жылғы сөйлесінде Боб Карр (Нью-Саут-Уэльс премьер-министрі, 1995–2005 жж.) Тентерфилд сөйлесінің Австралия үшін маңыздылығын Америкадағы Авраам Линкольннің Геттисбург сөйлесімен салыстырды. Тентерфилдте Паркс жеті колонияны (жетіншісі – Жаңа Зеландия колониясы) «бірліктің күшімен бүкіл Австралия үшін ұлы ұлттық үкімет құруға» шақырды. Ол АҚШ тәуелсіздік алу жолында британдықтардан алған шабытын австралиялықтар үшін де маңызды екенін айтты. Паркс кейіннен патшайымға өтініш беруде және конституция жобасын жасауда атқарған рөлі үшін «федерацияның әкесі» деп есептеледі. Тентерфилд сөйлесі өткен орын 1946 жылы Ұлт Достастығының генерал-губернаторымен еске алынды. Паркстің Тентерфилд сөйлесінен кейін колониялар 1890 жылы Конституциялық конференцияға Мельбурнге делегаттар жіберуге келісті. Бұл 1890 жылдары Ұлт Достастығының Конституциясын жазу және қабылдау процесін бастады, нәтижесінде колониялар бірікті және Австралияда федерализм жүйесі құрылды.