Кіріспе
Бір реттік қолғап, медициналық тексерулер мен процедуралар кезінде қолданылады.
Медициналық қолғаптар – медициналық тексерулер мен процедуралар кезінде қызметкерлер мен науқастар арасындағы қосымша жұғудың алдын алуға арналған бір рет қолданылатын қолғаптар. Медициналық қолғаптар латекс, нитрил каучугі, поливинилхлорид және неопрен сияқты әртүрлі полимерлерден жасалады; олар ұнтақталмаған немесе қолғапты майлау үшін жүгері крахмалымен ұнтақталған болуы мүмкін, бұл оларды қолға оңай киюге мүмкіндік береді. Жүгері крахмалы тітіркендіретін ликоподий ұнтағы мен талькті алмастырды, бірақ жүгері крахмалы да тіндерге енген жағдайда (мысалы, операция кезінде) жазылу процесін қиындатуы мүмкін. Сондықтан ұнтақталмаған қолғаптар операциялар мен басқа да сезімтал процедуралар кезінде жиі қолданылады. Ұнтақтың жетіспеушілігін толықтыру үшін арнайы өндіріс процестері қолданылады. Медициналық қолғаптардың екі негізгі түрі бар: тексеруге және хирургиялық. Хирургиялық қолғаптар өлшемдері дәл, сезімталдығы және дәлдігі жоғары, сондай-ақ жоғары стандарттарға сәйкес жасалады. Тексеру қолғаптары стерильді немесе стерильді емес түрде қол жетімді, ал хирургиялық қолғаптар көбінесе стерильді болады. Медицинадан басқа, медициналық қолғаптар химиялық және биохимиялық зертханаларда кеңінен қолданылады. Медициналық қолғаптар коррозияға және беткі ластануға қарапайым қорғаныс ұсынады. Алайда, олар еріткіштерге және түрлі қауіпті химиялық заттарға оңай өткізіледі, сондықтан ыдыс-аяқ жуу немесе қолғаппен қолды еріткішке батыруды қажет ететін басқа да жұмыстар үшін қолдануға болмайды. Медициналық қолғаптарды киюдің екі негізгі себебі бар:
Денсаулық сақтау қызметкерлерінің қолының қанмен және басқа дене сұйықтықтарымен ластану қаупін азайту үшін. Микробтардың қоршаған ортаға таралу қаупін, сондай-ақ денсаулық сақтау қызметкерінен науқасқа және керісінше, сондай-ақ бір науқастан екіншісіне жұғу қаупін азайту үшін.
Тарих
Каролина Хэмптон 1889 жылы Джонс Хопкинс ауруханасы ашылғанда операция залының бас медбикесі болды. "1889 немесе 1890 жылдың қысында" ол асептика үшін қолданылатын сынап хлоридіне тері реакциясын дамыта бастағанда, оның болашақ күйеуі Уильям Халстед оны қорғау үшін Goodyear Rubber Company-ден жұқа резеңке қолғаптар жасауды сұрады. Дегенмен, бірінші заманауи бір рет қолданылатын қолғапты Ansell Rubber Co. Pty компаниясы 1965 жылы ойлап тапты. Олар өндірісті презервативтер жасау технологиясына негіздеді. Бұл қолғаптардың клиникалық қолданылуы адам экскременттерімен жұмыс істеуден тіс емдеріне дейін кең ауқымды. Қылмыскерлер де қылмыс жасағанда медициналық қолғаптар киетіні белгілі. Бұл қолғаптар көбінесе олардың жұқалығы мен тығыздығының арқасында шеберлікке мүмкіндік беретіндіктен таңдалады. Алайда, осы қолғаптардың жұқа болуына байланысты, саусақ іздері материал арқылы қолғап іздері ретінде өтіп, киген адамның іздерін тигізілген немесе ұсталған бетке қалдыруы мүмкін. Уотергейт тонауларына қатысқандар саусақ іздерін жасыру мақсатымен резеңке хирургиялық қолғаптар кигені әйгілі.
Өнеркәсіп
2020 жылы медициналық қолғаптар нарығының құны 10,17 миллиард АҚШ долларынан асты және сұраныстың артуымен (әсіресе дамып келе жатқан елдерде) 2028 жылға дейін жылына 9,2 пайызға өсуі күтілуде. Медициналық қолғаптардың көп бөлігі Оңтүстік-Шығыс Азияда өндіріледі, ал 2020 жылы Малайзия ғана әлемдік өндірістің шамамен үштен екі бөлігін құрады.
Еңбек құқықтарын бұзу
Малайзия, Таиланд және Шри-Ланкадағы зауыттарда адам және еңбек құқықтарының ауыр бұзылуларын құжаттаған бірнеше тергеу жүргізілді. Малайзия мен Таиландта да ауыр физикалық еңбекке қатысты жұмысшылардың көп бөлігі көшіп-қонғандар құрайды. Олар көбінесе Непал сияқты нашар дамыған елдердегі арнайы агенттіктер арқылы жұмысқа алынады және оларға жоғары жұмысқа орналасу ақысы тағылады, бұл оларды қарыздық құлдыққа түсіреді. Жұмыс берушілердің қызметкерлердің паспорттарын ұстап алып, оларды қанауға осал қалдырған жағдайлардың құжатталған мысалдары бар. Мысалы, 2010 жылы шведтік еңбек құқығын қорғайтын Swedwatch үкіметтік емес ұйымы Малайзиядағы бір зауытты зерттеу барысында қызметкерлердің көпшілігі күніне 12 сағат, аптасына жеті күн жұмыс істейтінін, еңбекақысы немесе жалақы тізімі алмайтынын, басшылық тарапынан қысым көрсетіліп, қауіпсіздік шаралары жеткіліксіз екенін және қызметкерлердің тұрғын үйінің санитарлық жағдайы нашар екенін хабарлады.
Өлшемін анықтау
Жалпы алғанда, тексеру қолғаптары XS, S, M және L өлшемдерінде болады. Кейбір брендтер XL өлшемін ұсына алады. Хирургиялық қолғаптар көбінесе дәл өлшеніп жасалады, себебі олар ұзақ уақыт киіледі және жоғары дәлдік пен шеберлік талап етеді. Хирургиялық қолғаптардың өлшемі дөңгелек өлшеміне (бас бармақты есептемегенде) дюйммен өлшенген алақан айналымына негізделеді, өлшеу бас бармақтың тігісінен сәл жоғары деңгейде жүргізіледі. Көрсеткіш өлшемдер 5,5-тен 9,0-ға дейін, 0,5 қадаммен өзгереді. Кейбір брендтер 5,0 өлшемін де ұсынады. Хирургиялық қолғаптарды алғаш рет киетін адамдарға қолдарының пішініне ең дұрыс келетін өлшем мен марканы табуға біраз уақыт қажет болуы мүмкін. Алақаны қалың адамдарға өлшемнен үлкен өлшем, ал алақаны жұқа адамдарға кішірек өлшем қажет болуы мүмкін. Өлшемді анықтау – ең бірінші қарастырылатын нәрсе болуы керек. Кез келген жұмысшы үшін шеберлік маңызды, ал қолғаптың дұрыс келмеуі жұмыстың сапасына үлкен әсер етеді. Дұрыс өлшемдегі қолғап кию ыңғайлылықты арттырады, бұл жұмысшыларды тағайындалған жеке қорғаныш құралдарын (ЖҚҚ) киюге ынталандырады. Американдық хирургтардың тобын зерттеу нәтижесінде ерлер үшін ең көп таралған хирургиялық қолғап өлшемі 7,0, одан кейін 6,5 болса, әйелдер үшін 6,0, одан кейін 5,5 екені анықталды.
Ұнтақпен жасалған қолғаптар
Қолғаптарды киюді жеңілдету үшін ұнтақтар майлау заттары ретінде қолданылды. Бастапқыда қарағай немесе клуб мүктерден алынған ұнтақтардың улы екені анықталды. Тальк ұнтағы ондаған жылдар бойы қолданылып келді, бірақ операциядан кейінгі гранулома және тыртықтардың пайда болуымен байланысты болды. Сондай-ақ, майлау үшін қолданылатын жүгері крахмалының да қабыну реакциялары, гранулома және тыртықтар сияқты қосымша әсерлері болуы мүмкін екені белгілі болды. 2016 жылдың 19 желтоқсанында медициналық қолдануға арналған ұнтақталған қолғаптарға тыйым салатын ереже қабылданды. Бұл ереже 2017 жылдың 18 қаңтарынан күшіне енді. Ұнтақсыз медициналық қолғаптар медициналық таза бөлмелерде қолданылады, онда тазалықтың қажеттілігі көбінесе медициналық сезімтал ортадағыдай болады.
Хлорлану
Қоғдайларды ұнтақсыз киюды жеңілдету үшін оларды хлормен өңдеуге болады. Хлорлау латекстің кейбір пайдалы қасиеттерін нашарлатады, бірақ аллергенді латекс ақуыздарының мөлшерін де азайтады.
Полимерлік қаптама
Нарықта полимерлік жабындарға қатысты қолданыс өте кең. Қазіргі кезде қолданыстағы көптеген бір реттік қолғаптар ұнтақталған. Бұл жабындарға силикон, акрил шайырлары және қолғап киюді жеңілдететін гельдер кіреді. Бұл әдіс нитрилдік және латекс қолғаптарда қолданылады.
Латекске балама
Денсаулық сақтау мамандары арасында латекс аллергиясының көбеюіне және жалпы халықта осы аллергияның таралуына байланысты, поливинилхлорид, нитрил каучугі немесе неопрен сияқты латекс емес материалдардан жасалған қолғаптар кеңінен қолданыла бастады. Hevea латексіндегі антигендік ақуыздың мөлшерін азайту үшін химиялық процестер қолданылуы мүмкін, нәтижесінде Vytex Natural Rubber Latex сияқты табиғи каучук негізіндегі балама материалдар пайда болады. Дегенмен, латекс емес қолғаптар әлі күнге дейін хирургиялық процедураларда латекс қолғаптарын толыққанды алмастыра қойған жоқ, себебі балама материалдардан жасалған қолғаптар, әдетте, латекс хирургиялық қолғаптарының қамтамасыз ететін нәзік басқаруға немесе сезімталдыққа толыққанды жауап бере алмайды. (Жоғары сапалы изопрен қолғаптары – бұл ережеден жалғыз ерекшелік, өйткені олардың химиялық құрамы табиғи латекс каучугімен бірдей. Алайда, «гипоаллергенді» тазартылған табиғи латекс каучугіне қарағанда, толыққанды жасанды полиизопрен – ең қымбат табиғи латекс алмастырғышы болып табылады.) Нитрил қолғаптары сияқты басқа жоғары сапалы латекс емес қолғаптардың құны латекс қолғаптардан екі еседен астам болуы мүмкін, бұл факт көбінесе көптеген ауруханалар сияқты шығындарға сезімтал жағдайларда осы балама материалдарға көшуге кедеріл келтіреді. Нитрил табиғи латекске қарағанда жыртылуға төзімді және көптеген химиялық заттарға тұрақты. Нитрилді вулкандау үшін үдеткіш ретінде қолданылатын күкірт қосылыстары күмістің тозу процесін жылдамдатуы мүмкін, сондықтан осы металлдан жасалған заттарды қолданғанда үдеткішсіз нитрил немесе басқа қолғаптарды пайдалану қажет, егер бұл жағдай қабылданбаса. Тағы бір жүйелі шолу хирургты пациенттен берілетін инфекциялардан екі қолғаппен кию қаншалықты жақсы қорғайтынын зерттеді. 3437 қатысушыны қамтитын 12 зерттеудің (ЖҚС) біріктірілген нәтижелері екі қолғаппен кию ішкі қолғаптардағы тесіктер санын бір қолғаппен салыстырғанда 71%-ға азайтатынын көрсетті. Орташа есеп бойынша, 100 операцияға қатысқан 10 хирург/медбике 172 бір қолғапты тесіп алады, ал екі қолғаппен тек 50 ішкі қолғап тесіледі. Бұл тәуекелді айтарлықтай азайту болып табылады. Сонымен қатар, бір реттік қолғаптардың астына мақта қолғаптарды киюге болады, бұл қолғаптарды ұзақ уақыт бойы киген кезде бөлінетін тердің мөлшерін азайтады. Бұл қолғаптардың астындағыларын дезинфекциялап, қайта пайдалануға болады.