Кіріспе

Қымыздың түрі Хейкегани (平家蟹, Хейкегани) – Жапонияға тән, қабығында адам бетінің суреті бейнеленген, парейдолия құбылысының мысалы. Бұл сурет ашулы самурайдың беті ретінде түсіндіріледі, сондықтан оған "самурай қабығы" деген лақап ат қойылған. Бұл қабықтар бір кезде ортағасырлық Жапонияда үстемдік құрған, көбінесе Хейке деп аталатын Тайра кланының құрметіне аталған. Сенім бойынша, бұл қабықтар "Хейке туралы әңгімеде" баяндалған Дан-но-ура теңіз шайқасында жеңілген Хейке сарбаздарының жаңадан туған нұсқалары. Қабықтар жеуге жарамды болғанымен, көптеген жапондықтар оларды жемейді.

Қаптаманың пайда болуы

Хайкеганиді Карл Саган өзінің танымал ғылыми телесериалдары "Космос: жеке саяхат" бағдарламасында қасақана жасалма таңдаудың мысалы ретінде пайдаланды, бұл түсіндірмені алғаш рет 1952 жылы Джулиан Хаксли жариялаған. Бұл гипотезаға сәйкес, балықшылар Хейке жауынгерлеріне құрмет көрсету үшін самурайға ұқсайтын қабықшалы крабтарды теңізге тастаған, ал самурайға ұқсамайтын крабтарды жеген, осылайша біріншілеріне көбеюге жағдай жасаған. Сондықтан, крабтар самурай бетіне неғұрлым жақын болса, оларды сақтап, теңізге қайтару ықтималдығы арта түсетін. 1185 жылдың 24 сәуірінде екі күшті самурай кланы Жапонияның ішкі теңізіндегі Дан-но-ура шығанағында өлімге дейін шайқасты. Таира кланына (Хейке) бала император Антоку және оның әжесі Таира но Токико жетекшілік етті. Хейке тайпасы Жапонияны ондаған жылдар бойы билеген, бірақ қазір олар Минамотодан көп есе кем күшпен жеңіліске ұшырады. 1964 жылғы жапондық антологиялық фильмі "Квайдан", Хирнның әңгімелеріне негізделген, "Қоңсыз Хойчи" Дан-но-ура шайқасының оқиғасын баяндайды, ол "Қоңсыз Хойчи" негізі болады. Айтқыш мифті түсіндіреді, ол крабтардың айқын кадрларымен суреттелген. "Қоңсыз Хойчи" бөлігінің соңында Хойчидің иығында хайкегани бар күйде лютня ойнағаны көрінеді. 1980 жылғы ғылыми сериясында "Космос: жеке саяхат" Карл Саган жасанды таңдауды көрсету үшін хайкеганиді пайдаланды. Британдық биолог Ричард Докинс 2009 жылғы "Жер бетіндегі ең ұлы шоу: эволюцияның дәлелдері" кітабында осы идеяны талқылады. Хейке крабтары Стан Сакаи жасаған қоян самурай кейіпкері Усаги Ёдзимбоның комикс кітаптарының бірінде сюжеттің маңызды бөлігі ретінде пайда болады. "Усаги" сағасының 2-томында жарияланған "Шөп кескіш" әңгімесі Кусанагидің қасиетті қылышы қалай жоғалып, кейін самурай крабтарының көмегімен табылғаны туралы аңызды айтады.