Кіріспе

Screamers – 1995 жылы шыққан ғылыми фантастикалық қорқыныш фильмі. Басты рөлдерде Питер Веллер, Рой Дупуи және Дженифер Рубин есімді актерлер ойнаса, режиссерлік жұмысын Кристиан Дугей атқарды. Сценарийін Дэн О'Бэннон жазды, ал Мигель Техада Флорес оны қайта өңдеді. Фильм Филип К. Диктің 1953 жылғы «Екінші түр» атты әңгімесіне негізделген. Онда автордың туындыларында жиі кездесетін қоғамдық қақтығыстар, шындық пен ойдан шығарылған нәрсе арасындағы шатасу, сондай-ақ машиналардың жасаушыларына қарсы көтерілуі сияқты тақырыптар көтеріледі. Фильм шыққан кезде сыншылардың басым бөлігі жағымсыз пікір білдірді. 2009 жылы «Screamers: The Hunting» («Шикіреңкілер: Аң ауы») атты жалғасы шықты, ол аралас пікірлерге ие болды.

Сюжет

2078 жылы Сириус 6В планетасы, бір кезде өркендеген кен өндіру орталығы, «Жаңа Экономикалық Блок» (ЖЭБ) пен бұрынғы кеншілер мен ғалымдар тобы – «Одақ» арасындағы соғыс салдарынан уытты шөлге айналды. Кеншілер кен өндірудің уытты газдарды бөліп шығаратынын білген соң ереуілге шықты, ал ЖЭБ ереуілді бұзу үшін жалдамалы сарбаздарды тартты. Соғыс басталғанына бес жыл өткен соң, «Одақ» ғалымдары Автономды Жылжымалы Қылыштарды (АЖҚ) – жасанды интеллектіге ие, өздігінен көбейетін, ЖЭБ сарбаздарын аңдып өлтіретін машиналарды жасап шығарды. Олардың ерекше белгісі – жоғары жиілікті дыбысы болғандықтан «Шыңғыраушылар» деп аталды. Олар тірі кез келген нысананы өлтіруде тиімді болғандықтан, «Одақ» сарбаздары машиналарға көрінбейтін «таб» тағады. Екі әскердің арасында нәзік тепе-теңдік орнады. «Одақ» қосымына хабар жеткізіп бара жатқан ЖЭБ сарбазын «Шыңғыраушылар» өлтіреді. Хабарда ЖЭБ аумағы арқылы қауіпсіз өтуге кепілдік берілген. «Одақ» командирі Джо Хендрикссон Жердегі басшыларына есеп береді, бірақ оған Жерде бейбіт келіссөздер жүріп жатқаны айтылады, ал оның орнында қалуын бұйырады. Бірақ Жерден жаңа келген жекелеген «Айс» Джефферсон бұл мәлімдемені жоққа шығарады. Хендрикссон таңқалмайды, өйткені ол екі тараптың да Сириус 6В планетасын жазбадан шығарып, әскерлерін тастап кеткенін ұзақ уақыттан бері күдіктенген. Келісім ұсынысы өзінің және әскерлерінің өмірге жалғыз мүмкіндігі екенін түсінген Хендрикссон мен Джефферсон ЖЭБ командирімен кездесуге шығады. Қаланың қираған жерлерін аралап келе жатқанда, олар қолында плюшевый аю ұстаған Дәуітке кездеседі және оны өздерімен бірге алып кетеді. Келесі күні түнде оларға бұрын-соңды көрмеген бауырымен жүретін «Шыңғыраушы» шабуыл жасайды. «Одақ» табтары оларды қорғамағанына Хендрикссон алаңдайды. ЖЭБ қосымына жақындағанда, екі жау сарбазы, Бекер мен Росс, Дәуітке оқ атып жаралайды. Олар таңғалып қалған «Одақ» сарбаздарына Дәуіттің адам кейпіндегі жаңа «3-түрлі» «Шыңғыраушы» екенін түсіндіреді. ЖЭБ контингентінің көп бөлігі патрульдің базаға әкелген тағы бір «Дәуіт» «Шыңғыраушысынан» жойылған, Бекер, Росс және қара нарықта сауда жасайтын Джессика ғана тірі қалған. Топ ЖЭБ командалық орталығына барады, бірақ бос ғимаратты және қан тоғандарын ғана табады. Негізгі компьютерді іздеп тауып, Хендрикссон ЖЭБ-нің келісім ұсынысы Жердегі «Одақ» хабары сияқты жалған екенін біледі. Топ «Дэвидтер» қуып жүрген ЖЭБ бекінісіне қайта шегінеді. Олар «Шыңғыраушылардың» өздігінен «эволюцияға» ұшырағанын және адамдардан ажыратылмаған, «Одақ» табтарына төзімді жаңа түрлерін жасағанын біледі. Бекер Ростың «Шыңғыраушы» екеніне сенімді болып, оны өлтіреді, бірақ оның адам екенін біледі. Төрт аман қалған «Одақ» базасына қайта оралады, бірақ оның «Дэвидтер» басып алғанын көреді. «Дэвидтер» бекіністен шығып келе жатқанда, Хендрикссон бекініске кішкентай ядролық зымыранды атып, оларды жояды. Джефферсон жарылыста жарақат алған Бекерге көмектесуге асығады, бірақ Бекердің «2-түрлі» «Шыңғыраушы» екені анықталады және Джефферсонды өлтіреді. Хендрикссон Бекерді жойғаннан кейін, тек ол және Джессика ғана қалды. Джессиканың «Шыңғыраушы» болуы мүмкін деген алаңдаумен, Хендрикссон қолын кесіп, қанды көріп көңілі көтеріледі. Олар авариялық эвакуациялық шаттлын табады, бірақ оның тек бір адамды ғана тасымалдай алатынын біледі. Хендрикссон шаттлды Джессикаға ұсынады, бірақ екінші «Джессика» пайда болады, ол тіпті адам сияқты «Шыңғыраушы» екенін растайды. Хендрикссон өлімге дайындық жасайды, бірақ таңқалысы, Джессика оны қорғайды, содан кейін өзіне ұқсағанмен шайқаста қатар өлімге кетеді. Соңғы демімен Джессика Хендрикссонға деген махаббатын білдіреді, ол түпнұсқа «Дэвид» ұстаған плюшевый аюмен бірге Жерге кетеді. Экран қараңғыланғанда, аю баяу қозғала бастайды.

Өндіріс

Screamers бағдарламасы он жылдан астам уақыт бойы даму тозағында қалды, содан кейін ғана өндіріске кірісті. Сценарист Дэн О'Бэннон 1981 жылы Диктің "Екінші түрлілік" атты қысқа әңгімесі бойынша бейімдеуін аяқтады (сондай-ақ Диктің тағы бір қысқа әңгімесі "Біз сізге оны көтерме саудада есте сақтай аламыз" бойынша жұмысын аяқтады, ол 1990 жылы Total Recall фильміне айналды). 1983 жылға қарай О'Бэннонның Screamers сценарийін Том Науд (1981 жылғы "Аутленд" фильміндегі SFX дизайнері) сатып алды. Дегенмен, өндіріс жоспарланғандай болған жоқ. Әртүрлі уақыттарда Чарльз Фрис жобаға қызығушылық танытты.

Шығару

1995 жылы 8 қыркүйекте Торонто Халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді. 1996 жылы 26 қаңтарда Columbia Pictures компаниясы АҚШ-та оны шығарды.

Сыни жауап

Фильм Rotten Tomatoes сайтында 35 пікірге негізделген 29% мақұлдау рейтингін алды. Джеймс Берардинелли фильмге оң баға берді, оған үш жұлдыз (төрттен) қойды. Берардинелли фильмнің "атмосфераға толы" екенін және "маңызды шындықты көрсететінін" айтты: "мұндай фильмді табысты ету үшін үлкен бюджет немесе танымал актерлердің қажеті жоқ". Джо Боб Бриггс та оң пікір білдірді, "Шыбырлағыштарды" "өте жақсы фильм" деп атады және "Маған қатты ұнады. Үш жарым жұлдыз" деді. Роджер Эберт фильмге екі жарым жұлдыз (төрттен) берді, оның "белгілі бір қиял мен зерделілікпен жасалғанын", "әңгімелер көбінесе тиімді" екенін және "фильмді қызықтыратыны – оның "Жарық жылдамдығымен" (Blade Runner) сияқты екіұштылығы: кім адам, ал кім емес?" екенін атап өтті. Time Out New York Film Guide режиссер Кристиан Дугейдің "жарқыраған, мақсатсыз режиссурасын" сынға алып, фильмнің "қараңғы идеясын іске асыруға жеткілікті зердесі жоқ" екенін айтты, бірақ фильм "көптеген жасырын ләззаттарды" сыйлайтынын және "дизайн мен эффекттер тобы футуристикалық орындар мен декорацияларға масштаб пен әсер бергенін" қосты. Science Fiction, Horror, and Fantasy Film Review "Шыбырлағыштарға" төрт жұлдыздың үшеуін берді, оны "үштен екі бөлігі өте жақсы және зерделі ғылыми-фантастикалық фильм" деп сипаттап, "керемет құрылыстан кейін фильм үшінші актісін жоғалтып, клишелерге түседі" деді. Popcorn Pictures фильмге төрт жұлдыздың екі жарым жұлдызын беріп, былай деп жазды: "Шыбырлағыштар қорқынышты емес. Олардың ішіндегі көріністер, олардың қуылуы және олардан қуылуы жеткілікті түрде қорқынышты. Бірақ кіріспе мен финал фильмді бастау және аяқтаудың нашар жолдары. Жақсы фильм шығуға асығып тұрғандай, өкінішке орай, оның жартысы ғана көрінді". SplicedWire-дың Роб Блэквельдер: "Шыбырлағыштар кино клишелерімен, стереотиптік кейіпкерлермен, ұрланған сюжеттермен және түсініксіз көріністермен толы" деді. Beyond Hollywood жазды: "Шыбырлағыштардың ең үлкен мәселесінің бірі – ұнатуға болатын кейіпкердің болмауы, немесе кем дегенде олардан құтылуға қамқор болатын адамның жоқтығы. Шыбырлағыштар бұдан да жақсы болуы мүмкін еді. Тазарту зауытындағы көрініс фильмнің ең жақсы бөлігі, ол бірнеше қорқынышты көріністер мен қорқынышты атмосфераны ұсынады. Өкінішке орай, қалғаны осы ортаңғы бөлімге сай келмейді".

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ және Канадада 5,7 миллион доллар көлемде табыс тапты, бұл фильмнің 20 миллион долларлық бюджетімен салыстырылады. Франция, Жапония және Нидерландыда орташа деңгейде танымал болды. Әлемдік кассалық жиын шамамен 7 миллион долларды құрады.

Жалғасы

Шремерлер: Аң ауы, режиссері Шелдон Уилсон, Гина Холден, Яна Палласке, Грег Брик, Стивен Амелл және Ланс Хенриксен ойнаған фильм 2009 жылы тікелей DVD форматында шықты. Екінші фильм түпнұсқа фильмдегі оқиғалардан бірнеше жыл өткен соң өрбуде. Хендрикссон Жерге қайтып келгенде, қашып құтылу шаттлының атмосферада жануына қасады түрде рұқсат берген кезде қайтыс болды. Ресми тұжырымдама бойынша, ол посттравматикалық стрестен құтылу үшін өзіне қол жұмсады; бірақ ол «аюша» шремердің Жерге жетуіне жол бермеу үшін осылай істегені күдік тудырады. Сонымен қатар, Сириус 6B планетасынан SOS сигналы келіп түседі. Хендрикссонның қызы Виктория Бронте (Холден) ішіндегі жеті сарбаздан тұратын топ соғысқа толы кен өндіруші планетаны зерттеу үшін жіберіледі. Фильмде түпнұсқа фильмдегі барлық шремерлер көрсетіледі, сондай-ақ аузы орнына кесетін жауырықтары бар, ұзын, иілгіш және жаңа шремер де бар. Screamers сияқты, Screamers: The Hunting фильміне де сыншылар аралас пікір білдірді. DVD Verdict-тен Дэвид Джонсон «визуалды эффектілер күтпегендей тиімді болды» және «практикалық эффектілер де әсерлі» деді, бірақ «Өкінішке орай, сценарий клишелі финалға және болжамды, бірақ жақсы орындалған соңғы сюжеттік бұрылысқа ұшырады» деп қосты. Ол: «Мен [Screamers: The Hunting] фильмін көруден ләззат алдым. Егер сіз тиімді ғылыми-фантастикалық B класты фильмдерді іздесеңіз, одан нашар нәрсені таба алмайсыз» деген қорытынды жасады. Dread Central-дан Скотт Фой былай деп жазды: «Олар негізінен алғашқы фильмді қайта жасады, бірақ оны ақымақтандырып, едәуір әлсіретті, түпнұсқадағы параноя мен қаңырауқұлақты сезімді, логикалық олқылықтар мен жалықтыратын болжамдылыққа басып тастады. Жақсысы, өндіріс сапасы мен макияж эффектілері DVD форматындағы фильм үшін жоғары деңгейде. Бірақ олар сценарийді жасауға соншалықты күш жұмсаған жоқ».