Кіріспе
Нануманга немесе Нанумага – Тувалу арал мемлекетінің риф аралы және ауданы. Оның жер аумағы шамамен 3 км² құрайды, ал 2017 жылғы халық санауы бойынша халқы 491 адамды құрайды.
Nanumanga or Nanumaga is a reef island and a district of the Oceanian island nation of Tuvalu. It has a surface area of about 3 km2 with a population of 491 (2017 census).
Тарих
1824 жылы 9 мамырда француз үкіметінің экспедициясы, капитаны Луи Исидор Дюперрей басқаратын "Ла Кокиль" кемесі Нанумаганы көріп өтті. 1841 жылы АҚШ зерттеу экспедициясы да келді. Кейін жазушы болған Луи Бекк 1880 жылдың сәуір айынан бастап, сол жылы болған дауылда сауда бекеті қирағанға дейін Нанумагада Джон С. де Вольф және Ко компаниясының Ливерпуль фирмасының резидент саудагері болып жұмыс істеді. Бекк кейін "Тиа Кау рейнджерлері" атты кітабында Нанумеа мен Нанумага арасындағы Тиа Кау рифіндегі акула шабуылын сипаттады. Нанумаганың 1860-1900 жылдар аралығындағы халқы 300-335 адамға жуық деп есептеледі. Нанумага пошта бөлімі 1925 жыл шамасында ашылды. 1986 жылы Тынық мұхиты археологтары су астындағы Нануманга үңгірлерін тапқанда және олардың ежелгі тұрғындардың отын жаққан іздерін тапқанда, бұл орын пікірталас орталығына айналды.
География
Нанумага ландшафты Тонга мен Токелаудың негізгі ауылдық елді мекендерінен, батпақ таросы (Cyrtosperma merkusii) – Тувалуда Пулака деп аталатын – үшін екі негізгі шұңқырдан, ішкі лагуналарды қоршап тұрған мангр орманнан және кокос пальмалары, панданус ағаштары мен басқа да өсімдік түрлерін қамтитын жалпы вегетация аймақтарынан тұрады. Аралдың пішіні овал, оның ең ұзын осі солтүстік-оңтүстік бағытында. Бүкіл аралды қоршап тұрған риф жергілікті балық аулауды және аралға кіру-шығуды қиындатады. Мұнда екі тұзды су лагунасы бар, ең үлкені – Вайатоа, оның құрамында төрт арал бар. Вайатоа лагунасы аралдың солтүстігінде, ал кішірек Ха’апаи лагунасы оңтүстігінде орналасқан. Вайатоа лагунасының оңтүстігінде Тонга мен Матетефага ауылдарын байланыстыратын жол салынған. Аймақта мангр ағаштары, жергілікті кең жапырақты орман және кокос пальмалары өседі. Тувалуда мангрдың екі түрі кездеседі: жалпы того (Rhizophora stylosa) және қызыл гүлді сагале (Lumnitzera littorea). Солтүстік Вайатоа лагунасындағы мангр орманның ауданы шамамен 20 гектарды құрайды. Нанумагада жергілікті басқарудағы теңіз аймағы бар, ол бүкіл аралды қамтиды. Аралдың батыс жағындағы рифте қолмен балық аулаудан басқа балық аулауға рұқсат жоқ. Сондай-ақ, аралда найзамен балық аулауға толық тыйым салынған. Аралдың солтүстік ұшына жақын орналасқан теңіз төбесі маңызды балық аулау орны болып табылады және ол «теңізге якорь тастауға тыйым салынған аймақ» деп жарияланды.
Саясат
Нануманга – Тувалудың сегіз сайлау округінің бірі және екі Парламент мүшесін сайлайды. 2024 жылғы жалпы сайлау нәтижесінде Монис Лафаи парламентке қайта сайланды, ал Хамоа Холона парламентке сайланды.
Климаттық дағдарыс
2016 жылы Тувалу әйелдерінің ұлттық кеңесі Жасыл климат қорымен бірлесіп, Нанумеа және Нанумага аралдарының әйелдеріне климаттық дағдарыл туралы пікір-таластарға қатысуға мүмкіндік жасады. Олардың маңызды мәселелерінің бірі – табиғи апаттардан кейін әйелдердің қосымша әлеуметтік қамқорлық жүктемесі болды. Нанумагадағы Тувалу жағалауын бейімдеу жобасының шаралары, дауыл кезінде қорғаныш белдеуін құру арқылы жағалау эрозиясының зиянын азайтуға бағытталған.
Атақты тұрғындар
Отиниэлу Тауси Камута Латаси үкіметінде (1993 жылдың желтоқсанынан 1996 жылдың желтоқсанына дейін) вице-премьер болды; Бикенбиу Паениудің екінші үкіметінде (1996 жылдан 1998 жылға дейін) вице-премьер және табиғи ресурстар министрі, сондай-ақ ішкі істер және ауылдық даму министрі болды. 2003 жылдан 2006 жылға дейін, содан кейін 2014 жылдың наурызынан 2019 жылдың 9 қыркүйегіне дейін Тувалу Парламентінің спикері болды. Пастор доктор Китиона Тауси теология саласында білім алып, Тувалудың басты шіркеуі Экалесия Келисиано Тувалудың діни қызметкері болып тағайындалды және ұйымның Бас хатшысы қызметін атқарды. Тауси Тувалу радио хабар тарату корпорациясы директорлар кеңесінің төрағасы болды. 2022 жылдың 15 шілдесінде өткен қосымша сайлауда Нанумага округінен сайланды. Ол 2024 жылғы жалпы сайлауға дейін Натано үкіметінде вице-премьер және Балық шаруашылығы мен сауда министрі болып тағайындалды. Туау Лапуа Лапуа – Тувалудың Олимпиадалық ауыр атлеті. 2013 жылғы Тынық мұхиты мини-ойындарында Туау Лапуа Лапуа ерлер арасында 62 килограмм салмақ дәрежесінде Тувалудың ірі спорттық жарыста алғашқы алтын медалін жеңіп алды. Ол сонымен қатар тазалап-серпитіп алуда қола медальді жеңіп алды және күміс медальді жалпы есепте алды.