Кіріспе

РИАС (Rundfunk im amerikanischen Sektor; Radio in the American Sector) – суық соғыс кезінде Берлиннің американдық секторындағы радио және телестанция. Ол 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ оккупациялық билігі тарапынан Берлин және оның төңірегіндегі неміс халқына жаңалықтар мен саяси ақпарат беру мақсатымен құрылған.

Тарих

1945 жылдың соңында одақтастар басып алған Берлиндегі АҚШ әскери әкімшілігі өз радиохабар тарату жүйесін құруға шешім қабылдады, себебі Кеңес Одағы Берлин Рундфунк радиостанциясында эфир уақыты беруден бас тартқан болатын. АҚШ Ақпараттық бақылау бөлімінің қадағалауымен, хабар тарату 1946 жылдың 7 ақпанында басталды. Алғашқы айларда бағдарлама тек телефон желісі арқылы таратылды (DIAS – Drahtfunk im amerikanischen Sektor), қыркүйек айында алғашқы орта толқынды хабар тарату құрылғысы орнатылғанға дейін. Ұжымдық және инновациялық бағдарламаларының арқасында станция тез арада үлкен танымалдылыққа ие болды. 1948-1949 жылдардағы Берлин блокадасы кезінде оның маңызы артып, одақтастардың Кеңес қысымына қарсы тұруға деген бейілдерін жеткізді. Сонымен қатар, бас дирижер Ференц Фрицсай басқаратын RIAS симфониялық оркестрі (қазіргі Deutsches Symphonie Orchester Berlin) және кәсіби камералық хор, Rundfunkchor des RIAS (қазіргі RIAS Kammerchor) АҚШ күштерімен құрылды. RIAS би оркестрі мен RIAS биг-бендімен бірге, бұрынғы Берлин Рундфунк қызметкері Ханс Розенталдың редакторлығымен станцияның ойын-сауық бағдарламасына зор үлес қосты. Берлин блокадасынан кейін RIAS (жердегі орта толқын және кейін FM хабар таратушылары арқылы) Шығыс немiс халқы үшін баламалы үй радиосына айналды, себебі ол Германия Демократиялық Республикасының бақыланатын БАҚ-та қол жетімсіз жаңалықтарды, пікірлерді және мәдени бағдарламаларды таратып берді. Өзін "еркін әлемнің еркін дауысы" деп есептейтін станция әр жексенбі күні сағат 12-де "Еркіндік қоңырауының" үнін беріп, содан кейін "Еркіндік декларациясының" мәтінінен үзінділерді оқыды. Советтік басқарудағы Шығыс Германияда оны тыңдауға тыйым салынды. 1953 жылы Шығыс Германиядағы жұмысшылардың көтерілісінен кейін, үкімет азық-түлік бағасын және фабрикалық өндіріс квоталарын көтергеніне байланысты, коммунистік үкімет оқиғаға RIAS пен Орталық барлау қызметін (ЦРУ) кінәлады. Ақырында RIAS АҚШ пен Батыс Германия тарапынан бірлесіп қаржыландырылып, басқарылды. 1965 жылдан бастап АҚШ Ақпараттық агенттігінің қадағалауымен станция негізінен неміс қызметкерлерімен жұмыс істеді, олар кішкентай американдық басқару тобының жетекшілігінде жұмыс істеді. Суық соғыс кезінде станцияда үлкен зерттеу бөлімі болды, Шығыс Германиядан келген саяхатшылармен сұхбаттасып, Шығыс Германияның коммунистік БАҚ-ынан материалдар жинады және Шығыс Германиядағы жастар, әйелдер, шаруалар, тіпті шекара күзетшілері сияқты белгілі бір топтарға арналған бағдарламалар дайындады. RIAS Шығыс Германияда үлкен аудиторияға ие болды және ең танымал шетелдік радиостанция болды. Бұл аудитория тек Батыс Германия теледидары Шығыс Германия көрермендеріне кеңінен қолжетімді болған кезде ғана азайды. 1953 жылы RIAS 2 деп аталған екінші радио бағдарламасы іске қосылды, ол 1985 жылдан бастап жастар радиостанциясы ретінде қайта құрылды.

Теледидар

RIAS TV 1988 жылдың тамызында Батыс Берлинде хабар таратуды бастады (SAT.1 жер үсті жиілігінде толық емес уақыттық опция ретінде), сондай-ақ АҚШ-тағы неміс білім беру телеарнасын сатып алды. Осыған дейін Шығыс Германияға бағытталған батыстық телеарналар болған жоқ, бірақ көптеген батыс германиялық телеарналар (әсіресе ARD) шекара бойында қуатты таратушыларға ие болды және олардың көптеген бағдарламалары Шығыс Германияның көп бөлігінде қабылданып, ресми шығыс германиялық телеарналардан үлкен көрермендерді тартты. 1989 жылы Берлин қабырғасының құлауы және келесі жылы Германияның бірігуі RIAS TV-нің өмір сүру мерзімі қысқа болатынын көрсетті. 1992 жылы Deutsche Welle (Германияның халықаралық телерадиокомпаниясы) RIAS TV хабар тарату құралдарын иеленді, оларды неміс, ағылшын және испан тілдерінде спутник арқылы хабар тарататын телеарна іске қосу үшін пайдаланды.

Бергіштер

Станцияның ең маңызды хабар таратушысы Берлин Брицте (612 кГц) орналасқан. Кейіннен Шығыс Германияның оңтүстік аймандарында қабылдауды жақсарту мақсатында Бавариядағы Хоф қаласында екінші таратушы қосылды (684 кГц), ол Германияны атмосфералық толқынмен (skywave) қамту үшін күн бату кезінде іске қосылды. Орта толқыннан өзге, станция 6.005 МГц жиілігінде қысқа толқынмен де хабар таратты. Хоф құрылысы 1994 жылы жабылып, Мюлакерге көшірілді, ал Берлин Бриц құрылысы 2013 жылға дейін Deutschlandradio Kultur бағдарламаларын таратуда болды; ол 2015 жылы толығымен демонтаждалды.