Аргентиналық жазушы Сильвина Окампо өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Аргентиналық жазушы (1903–1993)

Сильвина Окампо (28 шілде 1903 – 14 желтоқсан 1993) – аргентиналық әңгімеші, ақын және суретші. Окампоның досы әрі әріптесі Хорхе Луис Борхес оны «мұхиттың осы жағында немесе ар жағында испан тіліндегі ең ұлы ақындардың бірі» деп атады. Оның алғашқы кітабы – Viaje olvidado (1937), «Ұмытылған саяхат» деп аударылған (2019), ал соңғы туындысы – Las repeticiones, 2006 жылы, оның өлімінен кейін жарияланды. Жазушы ретінде танымал болғанға дейін Окампо бейнелеу өнерімен шұғылданған. Ол Парижде сурет салу және сызуды оқыды, онда 1920 жылы сюрреализмнің алға басушылары Фернан Леже және Джорджо де Кирикомен танысты. Ол басқа наградалармен қатар, 1954 жылы әдебиет саласындағы қалалық сыйлықты және 1962 жылы Ұлттық поэзия сыйлығын алды.

Жеке өмір

Окампо Буэнос-Айрестегі бай отбасында дүниеге келді. Ол Мануэль Сильвио Сесилио Окампо мен Рамона Агирре Эррераның алты қызының (Виктория, Анжелика, Франсиска, Роза, Клара Мария және Сильвина) ең кішісі болды. Оның отбасы Канар аралдарында тұрып, 19 ғасырдың ортасында Аргентинаға көшіп келді. Окампо Аргентинаның беделді "Sur" журналының негізін қалаушы және редакторы Виктория Окампоның әпкесі еді. Окампо үйде және Парижде ұстаздармен оқыған. Оның отбасы жоғары буржуазияға жататын, бұл оған толыққанды білім алуға мүмкіндік берді. Оның үш тәрбиешісі (бір француз, екі ағылшын), испан және итальян тілінің мұғалімі болды. Осылайша алты әйел бауырлас испан тілінен бұрын ағылшын және француз тілдерінде оқуға үйренді. Окампоның айтуынша, бұл үш тілді оқыту кейіннен оның жазуына әсер еткен. Оның ата-бабалары Аргентинаның аристократиясына жататын және кең жерлерге ие болған. Оның арғы атасының арғы атасының атасы Хосе де Окампо Вирриенато дель Рио-де-ла-Платаға көшіп келгенге дейін Кусконың губернаторы болған. Мануэль Хосе де Окампо (оның арғы атасының арғы атасы) тәуелсіздік жариялаған алғашқы губернаторлардың бірі болды. Оның арғы атасы Мануэль Хосе де Окампо и Гонсалес саясаткер және елдің президентіне кандидат болды. Ол сонымен қатар Доминго Фаустино Сармиентоның досы болды. Оның ата-бабасы Мануэль Ансельмо Окампо мал шаруашылығымен айналысқан. Оның басқа ата-бабасы Доминго Мартинес де Ирала, Асунсьонды жаулап алған және болашақта Рио-де-ла-Плата мен Парагвайдың губернаторы болды. Окампоның үлкен-үлкен әжесінің ағасы Хуан Мартин де Пуэрредон Рио-де-ла-Платаның біріккен провинцияларының Жоғарғы директоры болды. Тағы бір алыс туысы - Хуан Мануэль де Росас, ол 1852 жылға дейін басты көшбасшы болды. Оның анасы Рамона Максима Агирре сегіз баланың бірі болған. Ол бау-бақшада жұмыс істеп, скрипкада ойнауды жақсы көретін. Оның отбасы креолдықтар еді. Оның әкесі Мануэль Сильвио Сесилио Окампо Регуэйра 1860 жылы туылған және сәулетші болған. Ол тоғыз баланың бірі болған және консервативті мінезге ие болған. Қыста Окампо жақын жерде тұратын арғы атасына күн сайын баратын. Жазғысын отбасы Сан-Исидродағы виллада тұрды, бұл заманауи үйде сол кезде электр жарығы мен су құбыры бар еді. Қазіргі уақытта бұл үй (Вилла Окампо) ЮНЕСКО-ның мұражайлары қатарына кіреді және тарихи ескерткіш ретінде танылған. Жазда екінші қабаттағы сабақтарға қатысып, кейінірек жазушы болуға көмектесетін негізгі білімді алады. Жас кезінде Окампоға айтарлықтай әсер еткен екі оқиға - әпкесі Викторияның үйлену тойы және әпкесі Клараның қайтыс болуы. Ол Викторияның некелі өмірінің жастығын алып тастағанын айтады: "Біздің қарым-қатынасымызды қатты өзгерткен менің балалық шағымның бір оқиғасы болды. Виктория маған ең жақсы көретін, ең көп күтетін, ең көп сүйетін Фанниді қалдырды. Ол мені ешкімнен артық жақсы көретін. Фанни оны жақсы көретінімді білетін, бірақ Виктория үйленіп, оны өзімен бірге алып кеткенде ешкім оған қарсы шығуға батылы бармады". Сондай-ақ, ол Клара қайтыс болғаннан кейін әлеуметтік қарым-қатынасты жек көретінін айтты. Достарының арасында оның әңгімелеріне сөз бастаған итальяндық жазушы Итало Кальвино болды. Буэнос-Айресте ол Нора Борхес пен Мария Роза Оливермен бірге сурет салумен айналысты. Ол жеке және ұжымдық түрдегі түрлі көрмелер өткізді. Виктория 1931 жылы Sur журналын құрған кезде, онда XX ғасырдың көптеген маңызды жазушылары, философтары мен зиялыларының мақалалары мен мәтіндері жарияланды. Окампо құрылтайшы топтың бір бөлігі болды. Алайда, Борхес пен Биой Касарес сияқты, ол жарияланатын мазмұн туралы шешімдерде маңызды рөл атқарған жоқ, бұл Виктория мен Хосе Бьянконың міндеті болды. 1934 жылы Окампо өзінің болашақ күйеуі, аргентиналық жазушы Адольфо Биой Касареспен танысты. Биоймен қарым-қатынасы өте күрделі болды; оның сүйіспеншілік өмірі өте толық болды. Биой Касареспен қарым-қатынасы оған азап әкелуі мүмкін, бірақ ол оған да шабыт берді. Окампо мен Биой күйеуінің жиі опасыздықтарына қарамастан, ол қайтыс болғанға дейін бірге болды. 1954 жылы Биойдың заңды емес қызы, Марта дүниеге келді. Окампо Мартаны өзінің қызы ретінде қабылдап, тәрбиеледі. Марта Биой Окампо Окампо қайтыс болғаннан кейін қысқа уақыттан кейін автомобиль апатында қайтыс болды. Биой Касаресдің басқа әйелден туған ұлы, Фабиан Биой, кейіннен Окампо мен Биой Касарес мүліктеріне иелік ету құқығы үшін сотқа жеңіп алды; Фабиан Биой 2006 жылы қайтыс болды.

Ocampo was born to a wealthy family in Buenos Aires, the youngest of six daughters (Victoria, Angélica, Francisca, Rosa, Clara María, and Silvina) of Manuel Silvio Cecilio Ocampo and Ramona Aguirre Herrera. Her family resided on the Canary Islands before moving into Argentina on the mid 19th century. Ocampo was the sister of Victoria Ocampo, the founder and editor of the prestigious Argentine journal Sur. Ocampo was educated at home by tutors and in Paris. Her family belonged to the upper bourgeoisie, a fact that allowed her to have a very complete training. She had three governesses (one French and two English), a Spanish teacher, and an Italian teacher. Because of this, the six sisters learned to read in English and French before Spanish. This trilingual training would later influence Ocampo's writing, according to Ocampo herself. Her ancestors belonged to the Argentine aristocracy and owned extensive lands. Her great great great great grandfather, José de Ocampo, was governor of Cuzco before moving to Virreinato del Río de la Plata. Manuel José de Ocampo (her great great great grandfather) was one of the first governors when independence was declared. Her great grandfather Manuel José de Ocampo y González was a politician and candidate for president of the country. He was also a friend of Domingo Faustino Sarmiento. Her grandfather, Manuel Anselmo Ocampo, was a rancher. Another of her ancestors was Domingo Martinez de Irala, conqueror of Asunción and future governor of Río de la Plata and Paraguay. The brother of Ocampo's great great great grandmother, Juan Martín de Pueyrredón, was Supreme Director of the United Provinces of the Río de la Plata. Another distant relative is Juan Manuel de Rosas who was the main leader until 1852. Her mother, Ramona Máxima Aguirre, was one of eight children. She enjoyed gardening and playing the violin. Her family was of Creole origins and religious. Her father, Manuel Silvio Cecilio Ocampo Regueira, was born in 1860 and was an architect. He was one of nine children and had a conservative character. In winter, Ocampo visited her great grandfather, who lived nearby, daily. During the summer, her family lived in a villa in San Isidro, a modern house that in its time had electricity and running water. Currently, this house (Villa Ocampo) is a UNESCO site and recognized as a historical monument. In the summer, she took classes on the second floor, where she learned the fundamentals that would later help her become a writer. Two events that had a significant impact on Ocampo in her youth were the marriage of her sister Victoria and the death of her sister Clara. She stated that Victoria's marriage had taken away her youth: "Hubo un episodio de mi niñez que marcó mucho nuestra relación. Victoria me quitó la niñera que yo más quería, la que más me cuidó, la que más me mimó: Fanni. Ella me quería a mí más que a nadie. Fanni sabía que yo la adoraba, pero cuando Victoria se casó y se la llevó con ella nadie se atrevió a oponérsele" [There was an episode from my childhood that strongly marked our relationship. Victoria took away the nanny that I loved the most, the one who cared for me the most, the one who pampered me the most: Fanni. She loved me more than anyone else. Fanni knew I adored her, but when Victoria married and took her with her, no one dared to oppose her]. She also stated that she began to hate socializing once Clara died. Among her friends was the Italian writer Italo Calvino, who prefaced her stories. Back in Buenos Aires, she worked on painting with Norah Borges and María Rosa Oliver. She held various exhibitions, both individual and collective. When Victoria founded the magazine Sur in 1931, which published articles and texts by many important writers, philosophers, and intellectuals of the 20th century, Ocampo was part of the founding group. However, like Borges and Bioy Casares, she did not have a prominent role in the decisions about the content to be published, which was a task performed by Victoria and José Bianco. In 1934, Ocampo met her future husband, the Argentine author Adolfo Bioy Casares. [That puts her in a handicapped place. The relationship with Bioy was very complex; she had a fairly full love life [. . ] The relationship with Bioy Casares could make her suffer, but it also inspired her]. Ocampo and Bioy remained together until her death, despite her husband's frequent infidelities. In 1954, Bioy's extramarital daughter, Marta, was born. Ocampo adopted Marta and raised her as her own. Marta Bioy Ocampo died in an automobile accident shortly after Ocampo's own death. Bioy Casares's son by another mistress, Fabián Bioy, later won a lawsuit for the right to the estates of Ocampo and Bioy Casares; Fabián Bioy died in 2006.

Еңбек жолы және әдеби шығармалары

Окампо 1936 жылы әңгімелер жазушы ретінде карьерасын бастады. «Сур» журналы Окампоның өмірінде маңызды рөл атқарды, Борхес, Биой, Уилкок және оның айналасындағы басқа да жазушылармен байланысуына көмектесті. Осы журналда Окампоның алғашқы әңгімелері, өлеңдері мен аудармалары жарық көрді. Дегенмен, кітап жарық көрген кезде көп әсер етпеді. Одан екі жыл бұрын ол Биой Касареспен бірлесіп «Los que aman, odian» атты детективтік роман жазған еді. Бірнеше жыл бойы тек поэзиясын жариялағаннан кейін («Los sonetos del jardín», «Poemas de amor desesperado», «Los nombres», Ұлттық поэзия сыйлығына ие болған) 1959 жылы ол әңгімелерге қайта оралды. «La furia» туындысымен Окампо кең танылды. «La furia» Окампоның өзінің стиліне жеткен шегі деп саналады.

1960 және 1970 жылдар

Окампо 1960 жылдары редакциялық тұрғыдан азырақ көзге түсті, себебі ол тек «Las invitadas» (1961) атты әңгімелер жинағы мен «Lo amargo por dulce» (1962) атты өлеңдер кітабын жариялады. Ал 1970-ші жылдары оның шығармашылығы өнімді болды. Осы жылдары Окампо «Amarillo celeste», «Árboles de Buenos Aires» және «Canto escolar» өлеңдерін жариялады. Сонымен қатар, ол «Los días de la noche» әңгімесін және балаларға арналған «El cofre volante», «El tobogán», «El caballo alado» және «La naranja maravillosa» әңгімелер топтамасын жариялады.

Соңғы жылдары және қайтыс болғаннан кейін жарық көрген еңбектері

Оның соңғы екі кітабы "Y así sucesivamente" (1987) және "Cornelia frente al espejo" (1988) Альцгеймер ауруының басталуымен бірге пайда болды. Ауру оның қабілеттерін біртіндеп төмендетіп, соңғы үш жылы бойы денсаулығы нашарлап қалды. Ол 1993 жылдың 14 желтоқсанында Буэнос-Айресте 90 жасында қайтыс болды. Ол Реколета зиратының отбасылық склепіне, сонымен қатар Биой Касарес та жерленген зиратқа қойылды. Оның өмір бойы жарық көрмеген мәтіндерінің жинақтары, оның ішінде өлеңдер мен қысқа романдар, оның өлімінен кейін жарық көрді. 2006 жылы оның төрт туындысы жарық көрді: "Invenciones del recuerdo" (еркін өлеңмен жазылған автобиография), "Las repeticiones" (екі қысқа романы бар, жарияланбаған әңгімелер жинағы), "El vidente" және "Lo mejor de la familia". 2007 жылы "La torre sin fin" романы Аргентинада алғаш рет жарық көрді, ал 2008 жылы әртүрлі мәтіндерді қамтитын "Ejércitos de la oscuridad" басылып шықты. Барлық материалды "Sudamericana" редакциялап, сондай-ақ оның әңгімелер жинақтарының кейбірін қайта басылымға шығарды. 2011 жылы Окампо 1963 жылдары бастаған "La promesa" романы жарық көрді. Ол ұзақ үзілістермен және қайта жазулармен 1988 және 1989 жылдар аралығында, ауруының салдарынан аяқталды. Басылымды Ернесто Монтекин жүзеге асырды.

Сыни қабылдау

Оның мансабының көп бөлігінде аргентиналық сыншылар Окампоның шығармаларының құндылығын мойындамады. Көбінесе Борхеспен болған қарым-қатынасына байланысты, оның әңгімелері "Борхеске жеткіліксіз ұқсайды" деп сынға түсті. Борхес пен оның қарындасы Викторияға деген құрмет сыншылардың оның әңгімелерінің формалық және тақырыптық ерекшелігін түсінуіне кедергі келтірді. Керісінше, олар оларды осы басқа авторлардың стилін көшіру әрекетіндегі сәтсіздік деп қарады. Сыншылар оның "әдеби нормаға" қатысты позициясы туралы нақты мәлімдеме жасауын қалады, осылайша оның шығармаларын қалай оқып, дұрыс түсіндіруді білуге болады. Суарес Эрнан өзінің пікірін Окампо әдебиетінің контексіне негіздеп, Окампо әдебиетінде әйелдікке терең ой жүгірту, әйелдер құқықтарына көптеген талаптар, сондай-ақ қоғамдағы оның жағдайына сын бар екенін айтады. Окампо 1979 жылы Аргентинаның Ұлттық көркем әдебиет сыйлығының төрешілері оның шығармасын "demasiado crueles" – "өте қатыгез" деп шешкенін айтқан. Окампо "La raza inextinguible" шығармасында ересектер қоғамынан оқшауланған әлемде өмір сүрудің салдарымен айналысады, сонымен қатар қартаю процесіне қатысты мәселелерді зерттейді және кейіпкерлерде балалық және ересек қасиеттердің үйлесімінен пайда болатын жағымды әсерлер бар екенін көрсетеді.

Метаморфоз

Көптеген әңгімелерінде Окампо көптеген кейіпкерлерін түрлендіру үшін физикалық және психологиялық өзгерістерді (метаморфоз ретінде сипатталады) пайдаланады. Бұларға адамдардан өсімдіктерге (адам-өсімдік гибридизмі "Sabanas de Tierra"), жануарларға (адам-мысық гибридизмі "El rival"), машиналарға (адам-жансыз зат гибридизмі “El automóvil”) және басқа адамдарға (мысалы, “Amado en el amado”) айналуы жатады. Окампо "Sabanas de tierra" әңгімесінде бағбанның өсімдікке айналу процесін көрсету үшін біртіндеп болатын өзгерістерді қолданады. Бұл өзгерістер көбінесе сезімдер мен әрекеттердегі ауысымдар арқылы байқалады, мысалы, дыбыс, иіс, көру және дәм сезіміндегі өзгерістер. Хуан Рамон Велес Гарсияның сөзіне сәйкес, осы метаморфоз процестерінің көптегені Жаратылыс кітабындағы киелі жазбалармен байланысты. Велес Гарсия кейіпкерлердің трансформациялық ерекшеліктерін цикл немесе қайта оралу ретінде түсіндіреді, сонымен қатар “pulvis es et in pulverem reverteris” (Vélez García K. R. 2006) деген библиялық сөз тіркесін ерекше атап көрсетеді. "Sabanas de tierra" әңгімесіндегі кейіпкерлердің есімдері жоқ. Исхақ Фараг Фахим бұл оқиғаның идеялар мен көзқарасын жалпылауға жасалған әрекет деп санайды.

Мұра

Окампоның жазушы ретіндегі өзінің еңбегі әпкесі Виктория Окампомен, күйеуі Адольфо Биой Касареспен және досы Хорхе Луис Борхеспен байланысының арқасында көлеңкеде қалды. Бірақ соңғы жылдары Окампоның туындылары ағылшын тіліне қайтадан аударылып, оның жазушылық жетістіктеріне назар аудартылды. Окампо Буэнос-Айрестегі Ла Реколета зиратына жерленген.

Қысқа әңгімелер мен романдар

"Естен кеткен жол" (Бюнос-Айрес: Sur, 1937). "Ұмытылған саяхат", Сузан Джилл Левин және Кэти Латиф Ян аударған (City Lights, 2019). Los que aman, odian (Адольфо Биой Касареспен бірге) (Бюнос-Айрес: Emecé, 1946). "Сүйіспеншілік бар жерде жек көрушілік бар", Сузан Джилл Левин және Джессика Пауэлл аударған (Melville House, 2013). Айриннің өмірбаяны (Бюнос-Айрес: Sur, 1948). "Айриннің өмірбаяны". Ла Фурия (Бюнос-Айрес: Sur, 1959). "Қиындық". Лас инвитадас (Бюнос-Айрес: Losada, 1961). "Қонақтар". Лос диас де ла ноче (Бюнос-Айрес: Sudamericana, 1970). "Түнгі күндер". И аси sucesivamente (Барселона: Tusquets, 1987). "Және т.с.с.". Корнелия френте аль эспехо (Барселона: Tusquets, 1988). "Корнелия айна алдында". Леопольдинас арман. Дэниел Балдерстон аударған 32 әңгімеден таңдау (Penguin, 1988). "Олардың бет-әлпеті осындай еді" (New York Review Books, 2015). Леопольдинаның арманының он жаңа әңгіме қосылған қайта қаралып, кеңейтілген басылымы. Ұлыбританияда "Алаяқ және басқа да әңгімелер" (2021) деп жарияланды. Ла торре син фин (новелла) (2007). "Вершинасыз мұнара", Джеймс Вомак аударған (Hesperus Press, 2010). Ла промеса (новелла) (Бюнос-Айрес: Lumen, 2011). "Уәде", Сузан Джилл Левин және Джессика Пауэлл аударған (City Lights, 2019).

Поэзия

Espacios métricos (Буэнос-Айрес: Sur, 1942). Enumeración de la patria (Буэнос-Айрес: Sur, 1942). Los sonetos del jardín (Буэнос-Айрес: Sur, 1946). Poemas de amor desesperado (Буэнос-Айрес: Sudamericana, 1949). Los nombres (Буэнос-Айрес: Emecé, 1953). Los traidores (өлеңмен жазылған театрлық туынды) (Буэнос-Айрес: Losange, 1956). Lo amargo por dulce (Буэнос-Айрес: Emecé, 1962). Amarillo celeste (Буэнос-Айрес: Losada, 1972). Árboles de Buenos Aires (Буэнос-Айрес: Crea, 1979). Breve Santoral (Буэнос-Айрес: Gaglianone өнер басылымы, 1985). Silvina Ocampo (New York Review Books, 2015). Джейсон Вайс аударған өлеңдер таңдамасы.

Балалар үшін әңгімелер

El cofre volante (Бюэнос-Айрес: Estrada, 1974). El tobogán (Бюэнос-Айрес: Estrada, 1975). El caballo alado (Бюэнос-Айрес: De la flor, 1976). La naranja maravillosa (Бюэнос-Айрес: Sudamericana, 1977). Canto Escolar (Бюэнос-Айрес: Fraterna, 1979).

Антологиялар

Антология де ла литература фантастическая, Буэнос-Айрес, Судамерика, 1940. "Фантазия кітабы" деп аударылды, 1988. Antología poética Argentina, Буэнос-Айрес, Судамерика, 1941. Pequeña antología, Буэнос-Айрес, Эне баспасы, 1954. El pecado mortal (әңгімелер антологиясы), Буэнос-Айрес, Эудеба, 1966. Informe del cielo y del infierno (әңгімелер жинағы), Эдгардо Козаринскийдің алды сөзімен, Каракас, Монте-Авила, 1970. La continuación y otras páginas, Буэнос-Айрес, Латын Америкасының редакторлық орталығы, 1981. Сильвина Окампомен кездесулер, Ноэми Улламен әңгімелер, Буэнос-Айрес, Редакция де Белграно, 1982. Páginas de Silvina Ocampo, автордың таңдауынан, Энрике Пеццонидің алды сөзімен, Буэнос-Айрес, Эдитория Селтия, 1984. Las reglas del secreto (жинақ), Экономикалық мәдениет қоры, 1991.