Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сергей Семенович Бирюзов (21 тамыз 1904 – 19 қазан 1964) – Кеңес Одағының маршалы және Бас штаб бастығы болған.
Sergey Semyonovich Biryuzov (Lang ru; 21 August 1904 – 19 October 1964) was a Marshal of the Soviet Union and Chief of the General Staff.
Жас шағы және соғыс алдындағы қызмет
Бирюзов Ресей империясының Рязань губерниясында, Скопин қаласында орыс ұлтының жұмысшы отбасында дүниеге келген. 1922 жылдың қыркүйегінде Қызыл Армияға қосылып, Солтүстік Кавказ әскери округіндегі 48-ші Ростов жаяу әскер және пулеметшілер курстарында, сондай-ақ 10-шы Владикавказ курстарында оқыды. 1923 жылдың қазан айында Мәскеудегі ВЦИК біріктірілген әскери мектебіне ауысты. Оны бітіргеннен кейін 1926 жылдың қыркүйегінде Бирюзов Солтүстік Кавказ әскери округіне оралып, 22-ші атқыштар дивизиясының 65-ші атқыштар полкінде взвод командирі болып тағайындалды. Сол жылы ол Кеңес Одағы Коммунистік партиясына мүше болды. 1929 жылдың желтоқсанынан бастап округтың 36-шы әуе флотындағы әуежай ротасының командирі болып қызмет етті. 1930 жылдың маусымынан 1931 жылдың ақпанына дейін Мәскеу зоотехникалық институтының әскери факультетін бітірген соң, Бирюзов Мәскеу пролетариаттық атқыштар дивизиясының 3-ші атқыштар полкінде қызмет етті, рота командирінен бастап оқу батальонының штаб бастығына, содан кейін атқыштар батальонының командиріне дейін өрледі. 1934 жылдың маусымында Фрунзе әскери академиясына түсіп, 1937 жылдың қазанында бітіргеннен кейін 30-шы атқыштар дивизиясының штаб бастығы болды. 1938 жылдың ақпанына дейін дивизия командирінің міндетін атқарды, ал сол жылдың сәуірінде Харьков әскери округі штабының операциялар бөлімінің бастығы болып тағайындалды. Бирюзов осы лауазымда 1939 жылдың тамызына дейін болды, содан кейін 132-ші атқыштар дивизиясының командирі болды.
Biryuzov was born in Skopin, in the Ryazan Governorate of the Russian Empire, in a working class family of Russian ethnicity. He joined the Red Army in September 1922, studying at the 48th Rostov Infantry and Machine Gun and the 10th Vladikavkaz Courses in the North Caucasus Military District before transferring to the VTsIK Combined Military School in Moscow in October 1923. After graduating from the latter, Biryuzov returned to the North Caucasus Military District in September 1926 to command a platoon of the 65th Rifle Regiment of the 22nd Rifle Division. In the same year he became a member of the Communist Party of the Soviet Union. From December 1929 he served as commander of an airfield company of the 36th Aircraft Fleet in the district. After completing studies at the Military Faculty of the Moscow Zootechnical Institute between June 1930 and February 1931, Biryuzov served with the 3rd Rifle Regiment of the Moscow Proletarian Rifle Division, rising from company commander to chief of staff of the training battalion to rifle battalion commander during his service with the regiment. Entering the Frunze Military Academy in June 1934, Biryuzov became chief of staff of the 30th Rifle Division following his graduation in October 1937. He was acting division commander until February 1938 and in April of that year became chief of the operations department Kharkov Military District staff. Biryuzov held this position until August 1939, when he became the commanding officer of the 132nd Rifle Division.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Бірюзов бұл бөлімге келесі үш жыл бойы басшылық етті, бұл кеңес генералдары арасында, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сирек кездесетін жағдай, өйткені кеңес генералдары командалық лауазымдарды ең көп дегенде бірнеше айдан артық ұстаған жоқ. Бірюзов дивизиясы Оңтүстік-Батыс және Брянск майдандарының бір бөлігі болды. Бірюзов жақсы дивизия командирі болды, көбінесе өзінің дивизиясын жеке соғысқа алып барды. Барбаросса операциясының алғашқы жылында (1941 жылдың маусымы) Бирюзов бес рет жараланды, екі рет өте ауыр. 1942 жылы сәуірде Брянск майданының құрамына кіретін 48-армияның штаб бастығы болды. Ол 1942 жылдың қарашасына дейін осы бөлімге басшылық етті, содан кейін 2-ші гвардиялық армияның штаб бастығы болды. Ол 1943 жылдың сәуір айына дейін осы қызметте болды, Сатурн операциясы кезінде осы бөлімді басқаруға көмектесті, ол кезде 2-ші гвардиялық армия Сталинград шайқасында немістер қоршалғаннан кейін неміс 6-шы армиясын талқандауға көмектесті. 1943 жылы сәуірде ол Оңтүстік майданның штаб бастығы болды, онда ол Оңтүстік майданның қолбасшысы Федор Толбухиннің құнды көмекшісі болды. 1943 жылы 20 қазанда Оңтүстік майдан 4-ші Украина майданы деп аталды. Бірюзов 1944 жылдың мамырына дейін штаб бастығы болды, ол Толбухинмен бірге 3-Украина майданына ауыстырылды. 1944 жылдың қазан айында Бирюзов 3-ші Украина майданының құрамына кіретін 37-ші армияға басшылыққа ауыстырылды. Ол бұл лауазымда соғыстың соңына дейін, 1945 жылдың мамырына дейін болды. Осы командалық лауазымдарда Бирюзов барлық неміс күштерін Украинадан шығарып тастауды жоспарлауға және жүзеге асыруға көмектесті, содан кейін Болгария мен Югославияны азат етуге көмектесті.
Biryuzov commanded this unit for the next three years, a rarity among Soviet generals, especially during World War II–as Soviet generals rarely held command positions for longer than a few months at most. Biryuzov's division was a part of Southwestern and Bryansk Fronts. Biryuzov was a fine division commander, often leading his division personally into battle. Within the first year of Operation Barbarossa (June 1941), Biryuzov had been wounded five times, two times rather severely. In April 1942, he was made the Chief of Staff of the 48th Army, which was a part of Bryansk Front. He commanded this unit until November 1942, when he was made the Chief of Staff of the 2nd Guards Army. He was in this position until April 1943, helping to lead this unit during Operation Saturn, when 2nd Guards Army helped crush the German 6th Army after the Germans had been surrounded during the Battle of Stalingrad. In April 1943, he was made the Chief of Staff of the Southern Front, where he was a valuable aide to the Southern Front commander, Fyodor Tolbukhin. On October 20, 1943, Southern Front was renamed 4th Ukrainian Front. Biryuzov remained the Chief of Staff until May 1944 when he was transferred to 3rd Ukrainian Front, along with Tolbukhin. In October 1944, Biryuzov was transferred to command the 37th Army, which was a part of 3rd Ukrainian Front. He held this position through the end of the war, until May 1945. In these command positions, Biriuzov helped plan and carry out the expulsion of all German forces from the Ukraine, and then helped plan and carry out the liberation of Bulgaria and Yugoslavia.
Қырғи қабақ соғыс
Осы бұйрықтардан кейін Бірюзов Болгариядағы Кеңес әскери миссиясының басшысы тағайындалды, ол 1946 жылдың мамырына дейін осы қызметте болды, содан кейін жауынгерлік дайындық жөніндегі құрлық әскерлерінің бас қолбасшысының орынбасары болды. 1947 жылдың маусымынан 1953 жылдың сәуіріне дейін Приморск әскери округіне қолбасшылық етті, содан кейін Приморск әскери округі осы округ құрамына қосылғанда Қиыр Шығыс әскери округінің бірінші бас қолбасшысының орынбасары болды. Екі айдан кейін Бірюзов батысқа жіберілді және Орталық әскер тобының бас қолбасшысы болды. 1954 жылдың мамырынан бастап Кеңес әуе қорғаныс күштерінде бірқатар жоғары лауазымдарды атқарды, күштердің бірінші бас қолбасшысының орынбасары болды. 1955 жылдың 11 наурызында Бірюзовке Кеңес Одағының маршалы атағы берілді. 1955 жылдың сәуірінен 1962 жылдың сәуіріне дейін Бірюзов Кеңес әуе қорғаныс күштерінің бас қолбасшысы болды. Стратегиялық зымыран күштерінің бас қолбасшысы қызметін атқарғаннан кейін 1963 жылдың наурыз айында Бас штаб бастығы болып тағайындалды.
After these commands, Biryuzov was made the Head of the Soviet Military Mission in Bulgaria, a position he held until May 1946, when he became deputy commander in chief of the Ground Forces for combat training. Between June 1947 and April 1953, he commanded the Primorsky Military District, then became first deputy commander in chief of the Far Eastern Military District when the Primorsky Military District was merged into the latter. Two months later, Biryuzov was sent west to become commander in chief of the Central Group of Forces. He assumed a series of senior positions in the Soviet Air Defense Forces beginning in May 1954 when he became first deputy commander in chief of the forces. On March 11, 1955, Biryuzov was given the rank of Marshal of the Soviet Union. Between April 1955 and April 1962, Biryuzov was the Commander in Chief of the Soviet Air Defense Forces. After nearly a year as Commander in Chief of the Strategic Missile Force, he was made the Chief of the General Staff in March 1963.
Өлім
1964 жылғы 19 қазанда Бирюзов пен басқа 32 адам Белград қаласының жанындағы Авала тауына шағылысқан Ильюшин Ил-18 ұшағының апатынан қаза тапты. Оның күлі салынған урна Кремльде жерленген.
On October 19, 1964, Biryuzov and 32 others were killed when their Ilyushin Il 18 crashed against mount Avala near Belgrade. The urn containing his ashes is buried in the Kremlin.