Кіріспе

Тамыр сырасы A&W Root Beer – 1919 жылы Рой В. Аллен құрған және негізінен АҚШ және Канадада сатылатын американдық тамыр сырасы. Аллен 1922 жылы Франк Райтпен серіктес болып, A&W брендін құрды және сол жылы негізі салынған A&W мейрамханалар желісін дамытты. Алғашқыда A&W Root Beer бес центтен сатылды (1919 жылғы 0,05 доллар шамамен <есептелген сомаға> тең). A&W брендінің құқықтары (Канададан басқа) Keurig Dr Pepper компаниясына тиесілі, ол өз кезегінде брендті АҚШ-тағы A&W мейрамханалар желісіне лицензиялайды. A&W Root Beer өнімдері әртүрлі АҚШ бөтелкелеушілері арқылы таратылады. Keurig Dr Pepper және АҚШ-тағы мейрамханалар желісінен тәуелсіз A&W Food Services of Canada, Канададағы тамыр сырасы өнімдерінің мейрамханалары мен таңдаулы саудасы үшін, сондай-ақ Coca Cola компаниясы бөтелкелеп, тарататын өнімдер үшін жауапты. АҚШ-тағы нұсқасы Оңтүстік-Шығыс Азия мен Италияда (A&W мейрамханалары бар елдерде), сондай-ақ Австралияда, Чилиде және басқа да елдерде импорттық сусындар ретінде сатылады.

Тарих

Рой В. Аллен 1919 жылы Калифорния штатының Лоди қаласында фармацевттен сатып алған рецептісін пайдаланып, жол бойында тамыр сырасын сататын дүкен ашты. Көп ұзамай ол Стоктон қаласында, сондай-ақ жақын орналасқан Сакраментода бес дүкен ашты, онда "табақ ұстаушылар" (tray boys) қызмет көрсетудің жаңа түрін – көлік құралына дейін тамақ жеткізуді енгізді. 1920 жылы Аллен Франк Райтпен серіктес болып, A&W тауарлық белгісін құрды. Аллен Райттің үлесін сатып алып, тауарлық белгіні тіркеді және АҚШ-тағы алғашқы мейрамхана тізбектерінің бірін құру үшін мейрамхана франшизаларын сата бастады. Франшиза иелері A&W атауын және логотипін пайдалана алды, ал тамыр сырасының концентратталған сиропын Алленнен сатып алатын. Бірыңғай меню, архитектура немесе процедуралар болған жоқ, ал кейбіреулері тамақ та сатты. 1933 жылға қарай 170 A&W франшизасы болды. 1971 жылы United Brands өзінің тамыр сырасын бөлшек саудада сату үшін A&W Distributing Co. толыққанды еншілес компаниясын құрды. Аризона және Калифорнияда сынақтан өткеннен кейін өнімдер ел бойынша, оның ішінде қантсыз, азырақ натрийлі және кофеинсіз нұсқаларымен таратылды. 1974 жылы A&W брендтің жақсы ниет елшісі ретінде танымал болған "Ұлы тамыр аюын" (The Great Root Bear) таныстырды. 1970 жылдардың соңында A&W Restaurants мейрамхана франшизаларын басқару үшін құрылды. 1982 жылы оны А. Альфред Таубман сатып алды. Аю және оның әуені ұзақ жылдар бойы Канададағы жарнамалық кампанияның негізі болды. Маскоттың сәттілігі соншалықты жоғары болды, тіпті американдық A&W тізбегі де оны қабылдады. 1986 жылы A&W Cream Soda және A&W Diet Cream Soda ұлттық деңгейде таныстырылып, таратылды, ал 1987 жылы A&W Sugar Free, Diet A&W болып қайта құрылды. 1993 жылдың қазан айында A&W Beverages Cadbury Beverages компаниясына қосылды. 2008 жылы ол АҚШ-тағы сусындар бизнесін Dr Pepper Snapple Group ретінде бөліп шығарды. 2017 жылдың шілдесінде A&W Canada тамыр сырасының рецептісін жаңартты, жоғары фруктозалы жүгері сиробын және рецепттегі кейбір хош иістерін алып тастап, орнына құмыр қант, сарсапарилла тамыры, лакрица, қайың қабығы және анис қосты. A&W Canada жаңа формуласын 2017 жылдың 22 шілдесінде барлық дүкендерде тегін тамыр сырасын ұсынып, «Тегін тамыр сыра күні» деп жариялады. 2020 жылдың қарашасында Diet A&W, A&W Zero Sugar болып қайта аталды.

Үлкен тамыр аюы

Ұлы тамыр аю, сондай-ақ Рути деп аталды, 1973 жылы A&W Root Beer-дің талисманы болды. Канадалық A&W желісінің ұзаққа созылған телеарналық жарнамалық кампаниясында оның тақырыбы тубамен орындалған "Ba Dum, Ba Dum" әні болды. Бұл ән Канадада Attic Records компаниясымен сингл ретінде шығарылды. Ол "Бас Урсусқа" жатқызылды, бұл "үлкен аю" деген мағынаны білдіретін Ursa Major шоқжұлдызының атына ойнау еді. Әйгілі канадалық композитор және Британ Колумбиясының Даңқ залының мүшесі Роберт Бакли әнді жазуға көмектесті. 1990 жылдардың соңында Ұлы тамыр аюдың талисман ретіндегі рөлі азайтылды, соңында оны "Бургер отбасы" алмастырды, бірақ ол әлі де мейрамханаларда және Канададағы A&W Root Beer қораптарында әртүрлі жолдармен пайда болды. 2011 жылдың соңында A&W-нің жаңа иелері талисманды қайта қолдана бастады, әсіресе A&W-нің онлайн платформасында.

A&W мейрамханалары

Аллен Райттың бизнестің үлесін сатып алғаннан кейін көп ұзамай ол өнімді франчайзингке беруді бастады. Оның кірісі шағын франшиза ақысы мен концентрат сатудан түсті. 1978 жылға дейін франчайзилер үшін стандартты тамақ мәзірі болған жоқ. 1960 жылға қарай компанияның 2000 дүкені болды. 1989 жылы A&W Миннесота штатындағы "Carousel Snack Bars" желісімен келісім жасап, осы желідегі 200 орнына (көбінесе сауда орталықтарындағы киосктер) "A&W Hot Dogs & More" атауын берді. "A&W Hot Dogs & More" орнының бірнешеуі бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Yum! Брендтерінің меншігінде болған жылдары (2002–2011) АҚШ-та ашылған көптеген A&W дүкендері Yum! компаниясының басқа желілерімен – "Long John Silver's", "Taco Bell", "Pizza Hut" немесе "KFC" – бірлесіп жұмыс істеді. 2011 жылдың желтоқсанынан бастап A&W жаңа меншік иесіне өтті және оның әлемдік бас кеңсесі Кентукки штатының Лексингтон қаласына қайта көшірілді. Содан бері АҚШ және Оңтүстік-Шығыс Азияда A&W франчайзилерге тиесілі компания болып табылады.